ये निःस्पृहास्ते विषयैरपेता- स्तेषां त्वदीयं खलु दर्शनं स्यात् । आशापरोऽहं भगवन्ननन्त योग्यो न ते दर्शने देवदेव
जे लोक इच्छा सोडून, विषयांपासून दूर झाले आहेत, त्यांना तुझे दर्शन मिळू शकते; पण मी, अनंत प्रभू, आशेने भरलेला आहे आणि तुझे दर्शन मिळण्यास योग्य नाही, देवांचा देव.
इति स्तुतस्तेन नृपेण विष्णु- स्तमाह वाक्येन सुधामयेन । वृणीष्व राजन् मनसेप्सितं ते ददामि तुष्टस्तपसा तवेति
राजाने अशी स्तुती केल्यावर विष्णूने त्याला मधुर, अमृतासारख्या शब्दांत सांगितले: 'राजा, तुझ्या मनात जे इच्छा आहे ते माग; तुझ्या तपामुळे मी प्रसन्न आहे, ते देईन.'
ततो नृपस्तं प्रणिपत्य पादयोः प्रोवाच विष्णुं पुरतः स्थितं च । तपस्तु तप्तं हि मया सुतार्थे पुत्रं ददस्वात्मसमं मुरारे
मग राजा, त्याच्या पायांवर नमस्कार करून, समोर उभ्या विष्णूला म्हणाला: 'मी मुलासाठी तप केले आहे; मुरारि, मला तुझ्यासारखा मुलगा दे.'
श्रुत्वा नृपप्रार्थितमादिदेव- स्तमाह राजानममोघवाक्यम् । ययातिसूनो व्रज तत्र तीर्थे कलिन्दकन्यातमसाप्रसङ्गे
राजाच्या विनंती ऐकून आदिदेवाने त्याला अमोघ शब्द सांगितले: 'ययातिच्या पुत्रा, त्या तीर्थस्थळी जा जिथे यमुना आणि तमसा एकत्र येतात.'
मयाद्य पुत्रस्तु यथेप्सितस्ते तत्रैव मुक्तोऽस्त्यमितप्रभावः । लक्ष्म्याः प्रसूतो मम वीर्यजश्च कृतस्तवार्थेऽथ गृहाण राजन्
'आजच तुझ्या इच्छेप्रमाणे मुलगा, अमाप शक्तीने युक्त, तिथे आहे; मी त्याला मुक्त केले आहे. लक्ष्मीपासून जन्मलेला आणि माझ्या तेजाने उत्पन्न झालेला, तुझ्यासाठी तयार केला आहे; राजा, त्याला घे.'
श्रुत्वा हरेर्वाक्यमतीव मृष्टं सन्तुष्टचित्तः प्रबभूव राजा । हरिस्तु दत्त्वेति वरं जगाम वैकुण्ठलोकं रमया युतश्च
हरिचे अतिशय गोड शब्द ऐकून राजा मनापासून संतुष्ट झाला. हरिने वर दिल्यावर, रमासमवेत वैकुंठात गेला.
गते हरौ सोऽथ ययातिसूनु- र्ययावनुद्धातरथेन राजा । प्रेमान्वितस्तत्र सुतोऽस्ति यत्र वचो निशम्येति जनार्दनस्य
हरि गेल्यावर, ययातिचा पुत्र राजा, प्रेमाने भरलेल्या मनाने, जनार्दनाने सांगितलेल्या ठिकाणी, आपल्या मुलगा जिथे आहे तिथे वेगाने रथाने गेला.
स तत्र गत्वातिमनोहरं तं ददर्श बालं भुवि खेलमानम् । मुखे निवेश्यैककरेण कृत्वा श्लक्ष्णं पदाङ्गुष्ठमनन्यसत्त्वः
तो तिथे गेल्यावर, त्याने अत्यंत सुंदर मुलगा जमिनीवर खेळताना पाहिला; तो एक हाताने आपला मोठा पायाचा अंगठा तोंडात धरून, स्वतःमध्ये तल्लीन होता.
तं वीक्ष्य पुत्रं मदनस्वरूपं नारायणांशं कमलाप्रसूतम् । हरिप्रभावं हरिवर्मनामा हर्षप्रफुल्लाननपङ्कजोऽभूत्
मुलगा, प्रेमाचा मूर्तिमंत, नारायणाचा अंश, लक्ष्मीपासून जन्मलेला, हरिच्या तेजाने उजळलेला, पाहून राजाचा आनंदाने फुललेला चेहरा कमळासारखा झाला; त्याने त्याचे नाव हरिवर्मन ठेवले.
गृह्णन् सुवेगात् करपङ्कजाभ्यां बभूव प्रेमार्णवमग्नदेहः । मूर्धन्युपाघ्राय मुदान्वितोऽसौ ननन्द राजा सुतमालिलिङ्ग
राजाने त्याला आपल्या कमळासारख्या हातांनी झटकन उचलले; त्याचा देह प्रेमाच्या समुद्रात बुडला. मुलाच्या डोक्याचा सुगंध घेत, आनंदाने त्याला मिठी मारून राजा हर्षित झाला.
मुखं समीक्ष्यातिमनोहरं त- मुवाच नेत्राम्बुनिरुद्धकण्ठः । दत्तोऽसि देवेन जनार्दनेन मात्रा हि पुत्रावमदुःखभीतेः
मुलाचे अतिशय सुंदर चेहरा पाहून, डोळ्यातून अश्रू येऊन गळा अडला, तो म्हणाला: 'जनार्दन देवाने तुला दिले आहे, पुत्रा, जेणेकरून तुझ्या आई-वडिलांना मुलाच्या अभावाची भीती राहू नये.'
तप्तं मया पुत्र तपस्तवार्थे सुदुष्करं वर्षशतं च पूर्णम् । तेनैव तुष्टेन रमाप्रियेण दत्तोऽसि संसारसुखोदयाय
'पुत्रा, तुझ्यासाठी मी शंभर वर्षे कठोर तप केले; त्याने प्रसन्न झालेल्या रमाप्रिय भगवानाने तुला दिले आहे, जेणेकरून या संसारात सुख मिळावे.'
माता रमा त्वां तनुजं मदर्थे त्यक्त्वा गता सा हरिणा समेता । धन्या तु सा या प्रहसन्तमङ्के कृत्वा सुतं त्वां मुदितानना स्यात्
माते लक्ष्मीने, माझ्या कारणासाठी, तुला — स्वतःच्या मुलाला — सोडून दिलं आणि हरिसोबत निघून गेली. पण खरी भाग्यवान तीच माता, जिला हसतमुखाने तुला, आपल्या हसऱ्या मुलाला, मांडीवर घेता आलं असतं.
त्वमेव संसारसमुद्रनौका- रूपः कृतः पुत्र लक्ष्मीधरेण । इत्येवमुक्त्वा नृपतिः सुतं तं मुदा समादाय ययौ गृहाय
लक्ष्मीने, पुत्रा, तुलाच या संसाररूपी समुद्रातून पार नेणाऱ्या नौकेसारखा केलं आहे. असं म्हणून राजा आनंदाने आपल्या मुलाला घेऊन घरी गेला.
पुरीसमीपे नृपमागतं त- माकर्ण्य सर्वे सचिवास्तु राज्ञः । ययुः समीपं नृपतेश्च लोकाः सोपायनास्ते सपुरोहिताश्च
राजा शहराजवळ आला आहे हे कळताच, सर्व मंत्री, लोक आणि मुख्य पुजारी, भेटवस्तू घेऊन, राजाच्या भेटीस गेले.
बन्दीजना गायनकाश्च सूताः समाययुः सम्मुखमाशु राज्ञः । नृपः पुरं प्राप्य पुरः समागतं जनं समाश्वास्य वाक्यैश्च दृष्ट्या
गायक, वाचक आणि रथचालक लवकरच राजासमोर आले. राजा शहरात पोहोचल्यावर, त्याने जमलेल्या लोकांना शब्दांनी आणि प्रेमळ नजरेने धीर दिला.
सम्पूजितः पौरजनेन राजा विवेश पुत्रेण युतो नगर्याम् । मार्गेषु लाजैः कुसुमैः समन्ता- द्विकीर्यमाणो नृपतिर्जगाम
नागरिकांनी राजाचा सन्मान केला. राजा आपल्या मुलासोबत शहरात प्रवेशला. रस्त्यांवर सर्वत्र धान्य आणि फुलांची उधळण होत होती.
गृहं समृद्धं सचिवैः समेतः सुतं समादाय मुदा कराभ्याम् । राज्ये ददौ चाथ सुतं मनोज्ञं सद्यःप्रसूतं च मनोभवाभम्
मंत्र्यांसह राजा आपल्या समृद्ध घरात गेला, दोन्ही हातांनी आनंदाने मुलाला धरून. त्यानंतर, तो मोहक, नव्याने जन्मलेला, मदनासारखा तेजस्वी मुलगा, त्याला राज्य दिलं.
राज्ञी गृहीत्वाभिनवं तनूजं पप्रच्छ राजानमनिन्दिता सा । राजन् कुतश्चैव सुतः सुजन्मा प्राप्तस्त्वया मन्मथतुल्यरूपः
राणीने नवजात मुलाला उचलून, निष्कलंकपणे राजाला विचारलं — 'राजा, हा सुंदर आणि मदनासारखा पुत्र तुला कसा मिळाला?'
केनैष दत्तः कथयाशु कान्त चेतो मदीयं प्रहृतं सुतेन । नृपस्तदोवाच मुदान्वितोऽसौ प्रिये रमेशेन सुतो हि मह्यम्
'हा कोणाकडून मिळाला, लवकर सांग प्रिय, कारण या मुलामुळे माझं मन पूर्णपणे वेधलं गेलं आहे.' राजा आनंदाने म्हणाला — 'प्रिय, हा मुलगा मला रमेशाने दिला आहे.'
लोलाक्षि दत्तः कमलासमुत्थो जनार्दनांशोऽयमहीनसत्त्वः । सा तं गृहीत्वा मुदमाप राज्ञी राजा चकारोत्सवमद्भुतं च
'डोलणाऱ्या डोळ्यांची राणी, हा पुत्र लक्ष्मीपासून आणि जनार्दनाच्या अंशातून जन्मलेला आहे, आणि तो उत्तम गुणांनी युक्त आहे.' राणीने तो मुलगा घेतला आणि आनंदली, आणि राजाने अद्भुत असा उत्सव केला.
ददौ च दानं किल याचकेभ्यो गीतानि वाद्यानि बहूनि नेदुः । कृत्वोत्सवं भूपतिरात्मजस्य नामैकवीरेति चकार विश्रुतम्
राजाने भिक्षुकांना दान दिलं, आणि अनेक गाणी व वाद्ये वाजवली गेली. आपल्या मुलासाठी उत्सव साजरा करून, त्याचं नाव 'एकवीर' असं ठेवलं, जे सर्वत्र प्रसिद्ध झालं.
सुखं च सम्प्राप्य मुदान्वितोऽसौ ननन्द देवाधिपतुल्यवीर्यः । पुत्रं हरे रूपगुणानुरूपं सम्प्राप्य वंशस्य ऋणाच्च मुक्तः
राजाला सुख मिळालं आणि तो देवेंद्रासारख्या सामर्थ्याने आनंदी झाला. हरिसारख्या रूप आणि गुण असलेला मुलगा मिळाल्याने, तो आपल्या वंशाचं ऋण फेडून मोकळा झाला.
इति सकलसुराणामीश्वरेणार्पितं तं सकलगुणगणाढ्यं पुत्रमासाद्य राजा । विविधसुखविनोदैर्भार्यया सेव्यमानो व्यहरत निजगेहे शक्रतुल्यप्रतापः
सर्व देवतांच्या स्वामीने दिलेला, सर्व गुणांनी युक्त असा पुत्र मिळाल्यावर, राजा आपल्या पत्नीकडून विविध सुखांनी सेवा घेत, आपल्या घरात इंद्रासारख्या कीर्तीने राहू लागला.
राजपुत्र्याः एकावल्याः वर्णनम् व्यास उवाच जातकर्मादिसंस्कारांश्चकार नृपतिस्तदा । दिने दिने जगामाशु वृद्धिं बालः सुलालितः
व्यास म्हणाले — त्या वेळी राजाने मुलाचे जातकर्म आणि इतर संस्कार केले. दिवसेंदिवस तो मुलगा सुंदरपणे वाढू लागला.
नृपः संसारजं प्राप्य सुखं पुत्रसभुद्भवम् । ऋणत्रयविमोक्षं च मेने तेन महात्मना
राजाला आपल्या मुलामुळे संसारातील सुख मिळालं, आणि त्या महान आत्म्यामुळे आपण तिन्ही ऋणांतून मुक्त झालो, असं त्याने मानलं.
षष्ठेऽन्नप्राशनं तस्य कृत्वा मासि यथाविधि । तृतीयेऽथ तथा वर्षे चूडाकरणमुत्तमम्
सहाव्या महिन्यात त्याचं अन्नप्राशन विधिप्रमाणे केलं, आणि तिसऱ्या वर्षी उत्तम चूडाकरण केलं.
चकार ब्राह्मणान् द्रव्यैः सम्पूज्य विविधैर्धनैः । गोभिश्च विविधैर्दानैर्याचकानितरानपि
त्याने ब्राह्मणांना विविध धनाने सन्मानित केलं, आणि गायी व इतर दानही भिक्षुकांना दिलं.
वर्षे चैकादशे तस्य मौञ्जीबन्धनकर्म वै । कारयित्वा धनुर्वेदमध्यापयत पार्थिवः
अकराव्या वर्षी त्याचं मौंजीबंधन केलं, आणि नंतर राजाने त्याला धनुर्वेद शिकवला.
अधीतवेदं पुत्रं तं राजधर्मविशारदम् । दृष्ट्वा तस्याभिषेकाय मतिं चक्रे जनाधिपः
राजाने पाहिलं की त्याचा मुलगा वेदशिक्षण घेतलेला आणि राजधर्मात पारंगत झाला आहे, म्हणून त्याच्या अभिषेकाचा निर्धार केला.