हरिणा प्रेरितः सोऽद्य राजा परमधार्मिकः । आगमिष्यति पुत्रार्थं तीर्थे तस्मिन्मनोरमे
आज, हरिच्या प्रेरणेने, तो अत्यंत धर्मशील राजा त्या रम्य तीर्थस्थळी पुत्रासाठी येईल.
तावत्त्वं गच्छ तत्रैव गृहीत्वा बालकं शुभम् । यावन्न याति नृपतिर्ग्रहीतुं हरिणेरितः
म्हणून, तू ताबडतोब तिथे जा, शुभ मुलाला घेऊन, राजाने येण्यापूर्वी, जो हरिच्या प्रेरणेने त्याला घ्यायला येईल.
गत्वा तत्र विमुञ्चैनं विलम्बं मा कृथा वर । अदृष्ट्वा बालकं राजा दुःखितश्च भविष्यति
तिथे जाऊन त्याला सोड, विलंब करू नकोस, हे श्रेष्ठा; राजा मुलाला न पाहिल्यास, तो दुःखी होईल.
तस्माच्चम्पक मुञ्चैनं राजा प्राप्नोतु पुत्रकम् । एकवीरेति नाम्नायं ख्यातः स्यात् पृथिवीतले
म्हणून, चंपका, त्याला सोड, राजाला पुत्र मिळू दे; तो पृथ्वीवर एकवीर या नावाने प्रसिद्ध होईल.
व्यास उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा चम्पकस्त्वरयान्वितः । जगाम पुत्रमादाय स्थले तस्मिन्महीपते
व्यास म्हणाले, त्या शब्द ऐकून चंपकाला खूप घाई झाली; त्याने आपला मुलगा घेऊन त्या ठिकाणी गेला, राजन.
मुमोच बालकं तत्र यत्र पूर्वं स्थितो ह्यभूत् । आरुह्य स्वविमानं तु ययौ स्वाश्रममण्डलम्
तो मुलगा जिथे आधी होता तिथे ठेवला आणि मग आपल्या विमानात बसून आपल्या आश्रमात परतला.
तदैव कमलाकान्तो लक्ष्म्या सह जगद्गुरुः । विमानवरमारूढो जगाम नृपतिं प्रति
त्याच वेळी लक्ष्मीचे प्रिय भगवान, जगाचा गुरु, लक्ष्मीसमवेत सुंदर विमानात बसून राजाकडे गेले.
दृष्टस्तदा तेन नृपेण विष्णुः समुत्तरंस्तत्र विमानमुख्यात् । जहर्ष राजा हरिदर्शनेन पपात भूमौ खलु दण्डवच्च
राजाने तेव्हा विष्णूला वरच्या उत्तम विमानात पाहिले; हरिचे दर्शन झाल्याने राजा आनंदित झाला आणि जमिनीवर पूर्ण नमस्कार करून पडला.
उत्तिष्ठ वत्सेति हरिः पतन्त- माश्वासयद्भूमिगतं स्वभक्तम् । सोऽप्युत्सुको वासुदेवं पुरःस्थं तुष्टाव भक्त्या मुखरीकृतोऽथ
हरिने जमिनीवर पडलेल्या आपल्या भक्ताला 'उठ, बाळा!' असे म्हणत सांत्वन दिले. राजा, उत्सुकतेने आणि भक्तीने वासुदेवासमोर उभा राहून, मनापासून स्तुती करू लागला.
देवाधिदेवाखिललोकनाथ कृपानिधे लोकगुरो रमेश । मन्दस्य मे ते किल दर्शनं य- त्सुदुर्लभं योगिजनैरलभ्यम्
देवतांचा देव, सर्व लोकांचा स्वामी, करुणेचा समुद्र, जगाचा गुरु, लक्ष्मीचे स्वामी! माझ्यासारख्या अयोग्याला तुझे दर्शन मिळाले, हे तुझ्या कृपेनेच; योग्यांनाही हे मिळणे फार दुर्मिळ आहे.
ये निःस्पृहास्ते विषयैरपेता- स्तेषां त्वदीयं खलु दर्शनं स्यात् । आशापरोऽहं भगवन्ननन्त योग्यो न ते दर्शने देवदेव
जे लोक इच्छा सोडून, विषयांपासून दूर झाले आहेत, त्यांना तुझे दर्शन मिळू शकते; पण मी, अनंत प्रभू, आशेने भरलेला आहे आणि तुझे दर्शन मिळण्यास योग्य नाही, देवांचा देव.
इति स्तुतस्तेन नृपेण विष्णु- स्तमाह वाक्येन सुधामयेन । वृणीष्व राजन् मनसेप्सितं ते ददामि तुष्टस्तपसा तवेति
राजाने अशी स्तुती केल्यावर विष्णूने त्याला मधुर, अमृतासारख्या शब्दांत सांगितले: 'राजा, तुझ्या मनात जे इच्छा आहे ते माग; तुझ्या तपामुळे मी प्रसन्न आहे, ते देईन.'
ततो नृपस्तं प्रणिपत्य पादयोः प्रोवाच विष्णुं पुरतः स्थितं च । तपस्तु तप्तं हि मया सुतार्थे पुत्रं ददस्वात्मसमं मुरारे
मग राजा, त्याच्या पायांवर नमस्कार करून, समोर उभ्या विष्णूला म्हणाला: 'मी मुलासाठी तप केले आहे; मुरारि, मला तुझ्यासारखा मुलगा दे.'
श्रुत्वा नृपप्रार्थितमादिदेव- स्तमाह राजानममोघवाक्यम् । ययातिसूनो व्रज तत्र तीर्थे कलिन्दकन्यातमसाप्रसङ्गे
राजाच्या विनंती ऐकून आदिदेवाने त्याला अमोघ शब्द सांगितले: 'ययातिच्या पुत्रा, त्या तीर्थस्थळी जा जिथे यमुना आणि तमसा एकत्र येतात.'
मयाद्य पुत्रस्तु यथेप्सितस्ते तत्रैव मुक्तोऽस्त्यमितप्रभावः । लक्ष्म्याः प्रसूतो मम वीर्यजश्च कृतस्तवार्थेऽथ गृहाण राजन्
'आजच तुझ्या इच्छेप्रमाणे मुलगा, अमाप शक्तीने युक्त, तिथे आहे; मी त्याला मुक्त केले आहे. लक्ष्मीपासून जन्मलेला आणि माझ्या तेजाने उत्पन्न झालेला, तुझ्यासाठी तयार केला आहे; राजा, त्याला घे.'
श्रुत्वा हरेर्वाक्यमतीव मृष्टं सन्तुष्टचित्तः प्रबभूव राजा । हरिस्तु दत्त्वेति वरं जगाम वैकुण्ठलोकं रमया युतश्च
हरिचे अतिशय गोड शब्द ऐकून राजा मनापासून संतुष्ट झाला. हरिने वर दिल्यावर, रमासमवेत वैकुंठात गेला.
गते हरौ सोऽथ ययातिसूनु- र्ययावनुद्धातरथेन राजा । प्रेमान्वितस्तत्र सुतोऽस्ति यत्र वचो निशम्येति जनार्दनस्य
हरि गेल्यावर, ययातिचा पुत्र राजा, प्रेमाने भरलेल्या मनाने, जनार्दनाने सांगितलेल्या ठिकाणी, आपल्या मुलगा जिथे आहे तिथे वेगाने रथाने गेला.
स तत्र गत्वातिमनोहरं तं ददर्श बालं भुवि खेलमानम् । मुखे निवेश्यैककरेण कृत्वा श्लक्ष्णं पदाङ्गुष्ठमनन्यसत्त्वः
तो तिथे गेल्यावर, त्याने अत्यंत सुंदर मुलगा जमिनीवर खेळताना पाहिला; तो एक हाताने आपला मोठा पायाचा अंगठा तोंडात धरून, स्वतःमध्ये तल्लीन होता.
तं वीक्ष्य पुत्रं मदनस्वरूपं नारायणांशं कमलाप्रसूतम् । हरिप्रभावं हरिवर्मनामा हर्षप्रफुल्लाननपङ्कजोऽभूत्
मुलगा, प्रेमाचा मूर्तिमंत, नारायणाचा अंश, लक्ष्मीपासून जन्मलेला, हरिच्या तेजाने उजळलेला, पाहून राजाचा आनंदाने फुललेला चेहरा कमळासारखा झाला; त्याने त्याचे नाव हरिवर्मन ठेवले.
गृह्णन् सुवेगात् करपङ्कजाभ्यां बभूव प्रेमार्णवमग्नदेहः । मूर्धन्युपाघ्राय मुदान्वितोऽसौ ननन्द राजा सुतमालिलिङ्ग
राजाने त्याला आपल्या कमळासारख्या हातांनी झटकन उचलले; त्याचा देह प्रेमाच्या समुद्रात बुडला. मुलाच्या डोक्याचा सुगंध घेत, आनंदाने त्याला मिठी मारून राजा हर्षित झाला.
मुखं समीक्ष्यातिमनोहरं त- मुवाच नेत्राम्बुनिरुद्धकण्ठः । दत्तोऽसि देवेन जनार्दनेन मात्रा हि पुत्रावमदुःखभीतेः
मुलाचे अतिशय सुंदर चेहरा पाहून, डोळ्यातून अश्रू येऊन गळा अडला, तो म्हणाला: 'जनार्दन देवाने तुला दिले आहे, पुत्रा, जेणेकरून तुझ्या आई-वडिलांना मुलाच्या अभावाची भीती राहू नये.'
तप्तं मया पुत्र तपस्तवार्थे सुदुष्करं वर्षशतं च पूर्णम् । तेनैव तुष्टेन रमाप्रियेण दत्तोऽसि संसारसुखोदयाय
'पुत्रा, तुझ्यासाठी मी शंभर वर्षे कठोर तप केले; त्याने प्रसन्न झालेल्या रमाप्रिय भगवानाने तुला दिले आहे, जेणेकरून या संसारात सुख मिळावे.'
माता रमा त्वां तनुजं मदर्थे त्यक्त्वा गता सा हरिणा समेता । धन्या तु सा या प्रहसन्तमङ्के कृत्वा सुतं त्वां मुदितानना स्यात्
माते लक्ष्मीने, माझ्या कारणासाठी, तुला — स्वतःच्या मुलाला — सोडून दिलं आणि हरिसोबत निघून गेली. पण खरी भाग्यवान तीच माता, जिला हसतमुखाने तुला, आपल्या हसऱ्या मुलाला, मांडीवर घेता आलं असतं.
त्वमेव संसारसमुद्रनौका- रूपः कृतः पुत्र लक्ष्मीधरेण । इत्येवमुक्त्वा नृपतिः सुतं तं मुदा समादाय ययौ गृहाय
लक्ष्मीने, पुत्रा, तुलाच या संसाररूपी समुद्रातून पार नेणाऱ्या नौकेसारखा केलं आहे. असं म्हणून राजा आनंदाने आपल्या मुलाला घेऊन घरी गेला.
पुरीसमीपे नृपमागतं त- माकर्ण्य सर्वे सचिवास्तु राज्ञः । ययुः समीपं नृपतेश्च लोकाः सोपायनास्ते सपुरोहिताश्च
राजा शहराजवळ आला आहे हे कळताच, सर्व मंत्री, लोक आणि मुख्य पुजारी, भेटवस्तू घेऊन, राजाच्या भेटीस गेले.
बन्दीजना गायनकाश्च सूताः समाययुः सम्मुखमाशु राज्ञः । नृपः पुरं प्राप्य पुरः समागतं जनं समाश्वास्य वाक्यैश्च दृष्ट्या
गायक, वाचक आणि रथचालक लवकरच राजासमोर आले. राजा शहरात पोहोचल्यावर, त्याने जमलेल्या लोकांना शब्दांनी आणि प्रेमळ नजरेने धीर दिला.
सम्पूजितः पौरजनेन राजा विवेश पुत्रेण युतो नगर्याम् । मार्गेषु लाजैः कुसुमैः समन्ता- द्विकीर्यमाणो नृपतिर्जगाम
नागरिकांनी राजाचा सन्मान केला. राजा आपल्या मुलासोबत शहरात प्रवेशला. रस्त्यांवर सर्वत्र धान्य आणि फुलांची उधळण होत होती.
गृहं समृद्धं सचिवैः समेतः सुतं समादाय मुदा कराभ्याम् । राज्ये ददौ चाथ सुतं मनोज्ञं सद्यःप्रसूतं च मनोभवाभम्
मंत्र्यांसह राजा आपल्या समृद्ध घरात गेला, दोन्ही हातांनी आनंदाने मुलाला धरून. त्यानंतर, तो मोहक, नव्याने जन्मलेला, मदनासारखा तेजस्वी मुलगा, त्याला राज्य दिलं.
राज्ञी गृहीत्वाभिनवं तनूजं पप्रच्छ राजानमनिन्दिता सा । राजन् कुतश्चैव सुतः सुजन्मा प्राप्तस्त्वया मन्मथतुल्यरूपः
राणीने नवजात मुलाला उचलून, निष्कलंकपणे राजाला विचारलं — 'राजा, हा सुंदर आणि मदनासारखा पुत्र तुला कसा मिळाला?'
केनैष दत्तः कथयाशु कान्त चेतो मदीयं प्रहृतं सुतेन । नृपस्तदोवाच मुदान्वितोऽसौ प्रिये रमेशेन सुतो हि मह्यम्
'हा कोणाकडून मिळाला, लवकर सांग प्रिय, कारण या मुलामुळे माझं मन पूर्णपणे वेधलं गेलं आहे.' राजा आनंदाने म्हणाला — 'प्रिय, हा मुलगा मला रमेशाने दिला आहे.'