कस्यायं बालकः कान्त त्यक्तः केन च कानने । पुत्रोऽयं मम देवेन दत्तस्त्र्यम्बकपाणिना
प्रिय, हा मुलगा कोणाचा आहे, आणि कोणाने त्याला जंगलात सोडला? हा पुत्र मला देवाने, त्र्यंबकाच्या हातून दिला आहे का?
चम्पक उवाच प्रिये गत्वाद्य पृच्छेयं शक्रं सर्वज्ञमाशु वै । देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो वा शिशुः किल
चंपक म्हणाला: प्रिये, मी आजच लवकर शक्राला, सर्वज्ञाला विचारून येतो, हा मुलगा देव आहे का, दानव आहे का, की गंधर्व आहे?
तेनाज्ञप्तः करिष्यामि पुत्रं प्राप्तं वनादमुम् । अपृष्ट्वा नैव कर्तव्यं कार्यं किञ्चिन्मया ध्रुवम्
त्याने जे सांगेल, त्यानुसार मी या जंगलात सापडलेल्या मुलाबद्दल काही करीन; विचारल्याशिवाय मी काहीच करणार नाही, हे निश्चित.
इत्युक्त्वा तां गृहीत्वा तं विमानेनाथ चम्पकः । ययौ शक्रपुरं तूर्णं हर्षेणोत्फुल्ललोचनः
असं सांगून, चंपकाने तिला आणि मुलाला विमानात घेऊन, आनंदाने आणि मोठ्या उत्साहाने शक्राच्या नगरात गेला.
प्रणम्य पादयोः प्रीत्या चम्पकस्तु शचीपतिम् । निवेद्य बालकं प्राह कृताञ्जलिपुटः स्थितः
चंपकाने प्रेमाने शचीपतीच्या पायांवर नमस्कार केला, हात जोडून मुलाला दाखवला आणि विनम्रतेने बोलला.
देवदेव मया लब्धस्तीर्थे परमपावने । कालिन्दीतमसासङ्गे बालकोऽयं स्मरप्रभः
देवाधिदेव, मी हा तेजस्वी मुलगा कालिंदी आणि तमसा या पवित्र संगमावर सापडला.
कस्यायं बालकः कान्तः कथं त्यक्तः शचीपते । आज्ञा चेत्तव देवेश कुर्वेऽहं बालकं सुतम्
शचीपती, हा सुंदर मुलगा कोणाचा आहे, आणि कसा सोडला गेला? तुझी आज्ञा मिळाली तर, देवाधिदेव, मी या मुलाला माझा पुत्र करायचा आहे.
अतीव सुन्दरो बालः प्रियाया वल्लभः सुतः । कृत्रिमस्तु सुतः प्रोक्तो धर्मशास्त्रेषु सर्वथा
हा मुलगा अतिशय सुंदर आहे, माझ्या प्रिय पत्नीचा लाडका पुत्र होईल; पण धर्मशास्त्रात असा मुलगा नेहमीच दत्तक पुत्र म्हणतात.
इन्द्र उवाच पुत्रोऽयं वासुदेवस्य वाजिरूपधरस्य ह । हैहयोऽयं महाभाग लक्ष्म्यां जातः परन्तपः
इंद्र म्हणाला: हा वासुदेवाचा पुत्र आहे, जो घोड्याचा रूप घेतला होता; हा भाग्यवान हैहय लक्ष्मीपासून जन्मलेला आहे, हे शत्रूंना जिंकणाऱ्या.
उत्पादितो भगवता कार्यार्थं किल बालकः । दातुं नृपतये नूनं ययातितनयाय च
हा मुलगा भगवंताने खास कार्यासाठी निर्माण केला आहे: राजाला, म्हणजे ययातीच्या पुत्राला देण्यासाठी.
हरिणा प्रेरितः सोऽद्य राजा परमधार्मिकः । आगमिष्यति पुत्रार्थं तीर्थे तस्मिन्मनोरमे
आज, हरिच्या प्रेरणेने, तो अत्यंत धर्मशील राजा त्या रम्य तीर्थस्थळी पुत्रासाठी येईल.
तावत्त्वं गच्छ तत्रैव गृहीत्वा बालकं शुभम् । यावन्न याति नृपतिर्ग्रहीतुं हरिणेरितः
म्हणून, तू ताबडतोब तिथे जा, शुभ मुलाला घेऊन, राजाने येण्यापूर्वी, जो हरिच्या प्रेरणेने त्याला घ्यायला येईल.
गत्वा तत्र विमुञ्चैनं विलम्बं मा कृथा वर । अदृष्ट्वा बालकं राजा दुःखितश्च भविष्यति
तिथे जाऊन त्याला सोड, विलंब करू नकोस, हे श्रेष्ठा; राजा मुलाला न पाहिल्यास, तो दुःखी होईल.
तस्माच्चम्पक मुञ्चैनं राजा प्राप्नोतु पुत्रकम् । एकवीरेति नाम्नायं ख्यातः स्यात् पृथिवीतले
म्हणून, चंपका, त्याला सोड, राजाला पुत्र मिळू दे; तो पृथ्वीवर एकवीर या नावाने प्रसिद्ध होईल.
व्यास उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा चम्पकस्त्वरयान्वितः । जगाम पुत्रमादाय स्थले तस्मिन्महीपते
व्यास म्हणाले, त्या शब्द ऐकून चंपकाला खूप घाई झाली; त्याने आपला मुलगा घेऊन त्या ठिकाणी गेला, राजन.
मुमोच बालकं तत्र यत्र पूर्वं स्थितो ह्यभूत् । आरुह्य स्वविमानं तु ययौ स्वाश्रममण्डलम्
तो मुलगा जिथे आधी होता तिथे ठेवला आणि मग आपल्या विमानात बसून आपल्या आश्रमात परतला.
तदैव कमलाकान्तो लक्ष्म्या सह जगद्गुरुः । विमानवरमारूढो जगाम नृपतिं प्रति
त्याच वेळी लक्ष्मीचे प्रिय भगवान, जगाचा गुरु, लक्ष्मीसमवेत सुंदर विमानात बसून राजाकडे गेले.
दृष्टस्तदा तेन नृपेण विष्णुः समुत्तरंस्तत्र विमानमुख्यात् । जहर्ष राजा हरिदर्शनेन पपात भूमौ खलु दण्डवच्च
राजाने तेव्हा विष्णूला वरच्या उत्तम विमानात पाहिले; हरिचे दर्शन झाल्याने राजा आनंदित झाला आणि जमिनीवर पूर्ण नमस्कार करून पडला.
उत्तिष्ठ वत्सेति हरिः पतन्त- माश्वासयद्भूमिगतं स्वभक्तम् । सोऽप्युत्सुको वासुदेवं पुरःस्थं तुष्टाव भक्त्या मुखरीकृतोऽथ
हरिने जमिनीवर पडलेल्या आपल्या भक्ताला 'उठ, बाळा!' असे म्हणत सांत्वन दिले. राजा, उत्सुकतेने आणि भक्तीने वासुदेवासमोर उभा राहून, मनापासून स्तुती करू लागला.
देवाधिदेवाखिललोकनाथ कृपानिधे लोकगुरो रमेश । मन्दस्य मे ते किल दर्शनं य- त्सुदुर्लभं योगिजनैरलभ्यम्
देवतांचा देव, सर्व लोकांचा स्वामी, करुणेचा समुद्र, जगाचा गुरु, लक्ष्मीचे स्वामी! माझ्यासारख्या अयोग्याला तुझे दर्शन मिळाले, हे तुझ्या कृपेनेच; योग्यांनाही हे मिळणे फार दुर्मिळ आहे.
ये निःस्पृहास्ते विषयैरपेता- स्तेषां त्वदीयं खलु दर्शनं स्यात् । आशापरोऽहं भगवन्ननन्त योग्यो न ते दर्शने देवदेव
जे लोक इच्छा सोडून, विषयांपासून दूर झाले आहेत, त्यांना तुझे दर्शन मिळू शकते; पण मी, अनंत प्रभू, आशेने भरलेला आहे आणि तुझे दर्शन मिळण्यास योग्य नाही, देवांचा देव.
इति स्तुतस्तेन नृपेण विष्णु- स्तमाह वाक्येन सुधामयेन । वृणीष्व राजन् मनसेप्सितं ते ददामि तुष्टस्तपसा तवेति
राजाने अशी स्तुती केल्यावर विष्णूने त्याला मधुर, अमृतासारख्या शब्दांत सांगितले: 'राजा, तुझ्या मनात जे इच्छा आहे ते माग; तुझ्या तपामुळे मी प्रसन्न आहे, ते देईन.'
ततो नृपस्तं प्रणिपत्य पादयोः प्रोवाच विष्णुं पुरतः स्थितं च । तपस्तु तप्तं हि मया सुतार्थे पुत्रं ददस्वात्मसमं मुरारे
मग राजा, त्याच्या पायांवर नमस्कार करून, समोर उभ्या विष्णूला म्हणाला: 'मी मुलासाठी तप केले आहे; मुरारि, मला तुझ्यासारखा मुलगा दे.'
श्रुत्वा नृपप्रार्थितमादिदेव- स्तमाह राजानममोघवाक्यम् । ययातिसूनो व्रज तत्र तीर्थे कलिन्दकन्यातमसाप्रसङ्गे
राजाच्या विनंती ऐकून आदिदेवाने त्याला अमोघ शब्द सांगितले: 'ययातिच्या पुत्रा, त्या तीर्थस्थळी जा जिथे यमुना आणि तमसा एकत्र येतात.'
मयाद्य पुत्रस्तु यथेप्सितस्ते तत्रैव मुक्तोऽस्त्यमितप्रभावः । लक्ष्म्याः प्रसूतो मम वीर्यजश्च कृतस्तवार्थेऽथ गृहाण राजन्
'आजच तुझ्या इच्छेप्रमाणे मुलगा, अमाप शक्तीने युक्त, तिथे आहे; मी त्याला मुक्त केले आहे. लक्ष्मीपासून जन्मलेला आणि माझ्या तेजाने उत्पन्न झालेला, तुझ्यासाठी तयार केला आहे; राजा, त्याला घे.'
श्रुत्वा हरेर्वाक्यमतीव मृष्टं सन्तुष्टचित्तः प्रबभूव राजा । हरिस्तु दत्त्वेति वरं जगाम वैकुण्ठलोकं रमया युतश्च
हरिचे अतिशय गोड शब्द ऐकून राजा मनापासून संतुष्ट झाला. हरिने वर दिल्यावर, रमासमवेत वैकुंठात गेला.
गते हरौ सोऽथ ययातिसूनु- र्ययावनुद्धातरथेन राजा । प्रेमान्वितस्तत्र सुतोऽस्ति यत्र वचो निशम्येति जनार्दनस्य
हरि गेल्यावर, ययातिचा पुत्र राजा, प्रेमाने भरलेल्या मनाने, जनार्दनाने सांगितलेल्या ठिकाणी, आपल्या मुलगा जिथे आहे तिथे वेगाने रथाने गेला.
स तत्र गत्वातिमनोहरं तं ददर्श बालं भुवि खेलमानम् । मुखे निवेश्यैककरेण कृत्वा श्लक्ष्णं पदाङ्गुष्ठमनन्यसत्त्वः
तो तिथे गेल्यावर, त्याने अत्यंत सुंदर मुलगा जमिनीवर खेळताना पाहिला; तो एक हाताने आपला मोठा पायाचा अंगठा तोंडात धरून, स्वतःमध्ये तल्लीन होता.
तं वीक्ष्य पुत्रं मदनस्वरूपं नारायणांशं कमलाप्रसूतम् । हरिप्रभावं हरिवर्मनामा हर्षप्रफुल्लाननपङ्कजोऽभूत्
मुलगा, प्रेमाचा मूर्तिमंत, नारायणाचा अंश, लक्ष्मीपासून जन्मलेला, हरिच्या तेजाने उजळलेला, पाहून राजाचा आनंदाने फुललेला चेहरा कमळासारखा झाला; त्याने त्याचे नाव हरिवर्मन ठेवले.
गृह्णन् सुवेगात् करपङ्कजाभ्यां बभूव प्रेमार्णवमग्नदेहः । मूर्धन्युपाघ्राय मुदान्वितोऽसौ ननन्द राजा सुतमालिलिङ्ग
राजाने त्याला आपल्या कमळासारख्या हातांनी झटकन उचलले; त्याचा देह प्रेमाच्या समुद्रात बुडला. मुलाच्या डोक्याचा सुगंध घेत, आनंदाने त्याला मिठी मारून राजा हर्षित झाला.