एकवीराख्यानवर्णनम् जनमेजय उवाच संशयोऽयं महानत्र जातमात्रः शिशुस्तथा । मुक्तः केन गृहीतोऽसावेकाकी विजने वने
एकवीराची कथा जनमेजय म्हणाले: येथे एक मोठा प्रश्न आहे—हा नवजात मुलगा, सोडून दिल्यावर आणि एकटा असताना, या निर्जन वनात कोणाच्या हाती लागला?
का गतिस्तस्य बालस्य जाता सत्यवतीसुत । व्याघ्रसिंहादिभिर्हिंस्रैर्गृहीतो नातिबालकः
सत्यवतीच्या पुत्रा, त्या मुलाचं पुढे काय झालं? तो इतका लहान असताना, वाघ, सिंह किंवा इतर हिंस्र प्राण्यांनी त्याला पकडलं नाही का?
व्यास उवाच लक्ष्मीनारायणौ तस्मात्स्थानाच्च चलितौ यदा । तदैव तत्र चम्पाख्यः प्राप्तो विद्याधरः किल
व्यास म्हणाले: लक्ष्मी आणि नारायण तिथून निघून गेले तेव्हा, त्याच वेळी तिथे चंपक नावाचा एक विद्याधर आला.
विमानवरमारूढः कामिन्या सहितो नृप । मदनालसया कामं क्रीडमानो यदृच्छया
राजा आपल्या प्रेयसीसोबत सुंदर विमानात बसून, प्रेमात रंगून, खेळत खेळत, योगायोगाने तिथे आला.
विलोक्य तं शिशुं भूमावेकाकिनमनुत्तमम् । देवपुत्रप्रतीकाशं रममाणं यथासुखम्
त्याने जमिनीवर एकटा असलेला तो अद्वितीय मुलगा पाहिला, जो देवपुत्रासारखा दिसत होता आणि आनंदाने खेळत होता.
विमानात्तरसोत्तीर्य चम्पकस्तं शिशु जवात् । जग्राह च मुदं प्राप निधिं प्राप्य यथाधनः
चंपकाने विमानातून खाली उतरून, वेगाने त्या मुलाला उचललं आणि जणू काही मोठा खजिना सापडावा तसा आनंद मिळवला.
गृहीत्वा चम्पकः प्रादाद्देव्यै तं मदनोपमम् । मदनालसायै तं बालं जातमात्रं मनोहरम्
चंपकाने त्या मोहक मुलाला, जो कामदेवासारखा आकर्षक होता, देवीला दिला, जी प्रेमाने थकली होती, तो नवजात, सुंदर मुलगा.
सा गृहीत्वा शिशुं प्रेम्णा सरोमाञ्चा सविस्मया । मुखं चुचुम्ब बालस्य कृत्वा तु हृदये भृशम्
तीने त्या बाळाला प्रेमाने उचलले, तिच्या अंगावर रोमांच आले आणि आश्चर्याने भरली; तिने त्या मुलाचे तोंड चुंबन घेतले आणि त्याला हृदयाशी घट्ट धरले.
आलिङ्गितश्चुम्बितश्च तयासौ प्रीतिपूर्वकम् । उत्सङ्गे च कृतस्तन्व्या पुत्रभावेन भारत
तीने प्रेमाने त्याला मिठी मारली, चुंबन घेतले, आणि त्या सडपातळ स्त्रीने मुलाला आपल्या मांडीवर ठेवले, जणू तो तिचा स्वतःचा पुत्र आहे, हे भारत.
कृत्वाङ्के तौ समारूढौ विमानं दम्पती मुदा । पतिं पप्रच्छ चार्वङ्गी प्रहस्य मदनालसा
दोघांना मांडीवर बसवून, आनंदाने त्या दाम्पत्याने विमानात प्रवेश केला; सुंदर अंगाची, प्रेमाने भरलेली स्त्री हसत-हसत आपल्या पतीला विचारू लागली.
कस्यायं बालकः कान्त त्यक्तः केन च कानने । पुत्रोऽयं मम देवेन दत्तस्त्र्यम्बकपाणिना
प्रिय, हा मुलगा कोणाचा आहे, आणि कोणाने त्याला जंगलात सोडला? हा पुत्र मला देवाने, त्र्यंबकाच्या हातून दिला आहे का?
चम्पक उवाच प्रिये गत्वाद्य पृच्छेयं शक्रं सर्वज्ञमाशु वै । देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो वा शिशुः किल
चंपक म्हणाला: प्रिये, मी आजच लवकर शक्राला, सर्वज्ञाला विचारून येतो, हा मुलगा देव आहे का, दानव आहे का, की गंधर्व आहे?
तेनाज्ञप्तः करिष्यामि पुत्रं प्राप्तं वनादमुम् । अपृष्ट्वा नैव कर्तव्यं कार्यं किञ्चिन्मया ध्रुवम्
त्याने जे सांगेल, त्यानुसार मी या जंगलात सापडलेल्या मुलाबद्दल काही करीन; विचारल्याशिवाय मी काहीच करणार नाही, हे निश्चित.
इत्युक्त्वा तां गृहीत्वा तं विमानेनाथ चम्पकः । ययौ शक्रपुरं तूर्णं हर्षेणोत्फुल्ललोचनः
असं सांगून, चंपकाने तिला आणि मुलाला विमानात घेऊन, आनंदाने आणि मोठ्या उत्साहाने शक्राच्या नगरात गेला.
प्रणम्य पादयोः प्रीत्या चम्पकस्तु शचीपतिम् । निवेद्य बालकं प्राह कृताञ्जलिपुटः स्थितः
चंपकाने प्रेमाने शचीपतीच्या पायांवर नमस्कार केला, हात जोडून मुलाला दाखवला आणि विनम्रतेने बोलला.
देवदेव मया लब्धस्तीर्थे परमपावने । कालिन्दीतमसासङ्गे बालकोऽयं स्मरप्रभः
देवाधिदेव, मी हा तेजस्वी मुलगा कालिंदी आणि तमसा या पवित्र संगमावर सापडला.
कस्यायं बालकः कान्तः कथं त्यक्तः शचीपते । आज्ञा चेत्तव देवेश कुर्वेऽहं बालकं सुतम्
शचीपती, हा सुंदर मुलगा कोणाचा आहे, आणि कसा सोडला गेला? तुझी आज्ञा मिळाली तर, देवाधिदेव, मी या मुलाला माझा पुत्र करायचा आहे.
अतीव सुन्दरो बालः प्रियाया वल्लभः सुतः । कृत्रिमस्तु सुतः प्रोक्तो धर्मशास्त्रेषु सर्वथा
हा मुलगा अतिशय सुंदर आहे, माझ्या प्रिय पत्नीचा लाडका पुत्र होईल; पण धर्मशास्त्रात असा मुलगा नेहमीच दत्तक पुत्र म्हणतात.
इन्द्र उवाच पुत्रोऽयं वासुदेवस्य वाजिरूपधरस्य ह । हैहयोऽयं महाभाग लक्ष्म्यां जातः परन्तपः
इंद्र म्हणाला: हा वासुदेवाचा पुत्र आहे, जो घोड्याचा रूप घेतला होता; हा भाग्यवान हैहय लक्ष्मीपासून जन्मलेला आहे, हे शत्रूंना जिंकणाऱ्या.
उत्पादितो भगवता कार्यार्थं किल बालकः । दातुं नृपतये नूनं ययातितनयाय च
हा मुलगा भगवंताने खास कार्यासाठी निर्माण केला आहे: राजाला, म्हणजे ययातीच्या पुत्राला देण्यासाठी.
हरिणा प्रेरितः सोऽद्य राजा परमधार्मिकः । आगमिष्यति पुत्रार्थं तीर्थे तस्मिन्मनोरमे
आज, हरिच्या प्रेरणेने, तो अत्यंत धर्मशील राजा त्या रम्य तीर्थस्थळी पुत्रासाठी येईल.
तावत्त्वं गच्छ तत्रैव गृहीत्वा बालकं शुभम् । यावन्न याति नृपतिर्ग्रहीतुं हरिणेरितः
म्हणून, तू ताबडतोब तिथे जा, शुभ मुलाला घेऊन, राजाने येण्यापूर्वी, जो हरिच्या प्रेरणेने त्याला घ्यायला येईल.
गत्वा तत्र विमुञ्चैनं विलम्बं मा कृथा वर । अदृष्ट्वा बालकं राजा दुःखितश्च भविष्यति
तिथे जाऊन त्याला सोड, विलंब करू नकोस, हे श्रेष्ठा; राजा मुलाला न पाहिल्यास, तो दुःखी होईल.
तस्माच्चम्पक मुञ्चैनं राजा प्राप्नोतु पुत्रकम् । एकवीरेति नाम्नायं ख्यातः स्यात् पृथिवीतले
म्हणून, चंपका, त्याला सोड, राजाला पुत्र मिळू दे; तो पृथ्वीवर एकवीर या नावाने प्रसिद्ध होईल.
व्यास उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा चम्पकस्त्वरयान्वितः । जगाम पुत्रमादाय स्थले तस्मिन्महीपते
व्यास म्हणाले, त्या शब्द ऐकून चंपकाला खूप घाई झाली; त्याने आपला मुलगा घेऊन त्या ठिकाणी गेला, राजन.
मुमोच बालकं तत्र यत्र पूर्वं स्थितो ह्यभूत् । आरुह्य स्वविमानं तु ययौ स्वाश्रममण्डलम्
तो मुलगा जिथे आधी होता तिथे ठेवला आणि मग आपल्या विमानात बसून आपल्या आश्रमात परतला.
तदैव कमलाकान्तो लक्ष्म्या सह जगद्गुरुः । विमानवरमारूढो जगाम नृपतिं प्रति
त्याच वेळी लक्ष्मीचे प्रिय भगवान, जगाचा गुरु, लक्ष्मीसमवेत सुंदर विमानात बसून राजाकडे गेले.
दृष्टस्तदा तेन नृपेण विष्णुः समुत्तरंस्तत्र विमानमुख्यात् । जहर्ष राजा हरिदर्शनेन पपात भूमौ खलु दण्डवच्च
राजाने तेव्हा विष्णूला वरच्या उत्तम विमानात पाहिले; हरिचे दर्शन झाल्याने राजा आनंदित झाला आणि जमिनीवर पूर्ण नमस्कार करून पडला.
उत्तिष्ठ वत्सेति हरिः पतन्त- माश्वासयद्भूमिगतं स्वभक्तम् । सोऽप्युत्सुको वासुदेवं पुरःस्थं तुष्टाव भक्त्या मुखरीकृतोऽथ
हरिने जमिनीवर पडलेल्या आपल्या भक्ताला 'उठ, बाळा!' असे म्हणत सांत्वन दिले. राजा, उत्सुकतेने आणि भक्तीने वासुदेवासमोर उभा राहून, मनापासून स्तुती करू लागला.
देवाधिदेवाखिललोकनाथ कृपानिधे लोकगुरो रमेश । मन्दस्य मे ते किल दर्शनं य- त्सुदुर्लभं योगिजनैरलभ्यम्
देवतांचा देव, सर्व लोकांचा स्वामी, करुणेचा समुद्र, जगाचा गुरु, लक्ष्मीचे स्वामी! माझ्यासारख्या अयोग्याला तुझे दर्शन मिळाले, हे तुझ्या कृपेनेच; योग्यांनाही हे मिळणे फार दुर्मिळ आहे.