दिव्यदेहौ ततो जातौ लक्ष्मीनारायणावुभौ । विमानवरसंविष्टौ स्तूयमानौ सुरैर्दिवि
तेव्हा लक्ष्मी आणि नारायण, दोघेही दिव्य देहधारी, सुंदर विमानात बसलेले, आणि देवांनी स्वर्गात स्तुती केलेले, प्रकट झाले.
गन्तुकामं पतिं प्राह कमला कमलापतिम् । गृहाणेमं सुतं नाथ नाहं शक्तास्मि हापितुम्
ज्यावेळी जाण्याचा विचार केला, तेव्हा कमळा आपल्या पतीला म्हणाली, 'नाथा, हा मुलगा घे, मला त्याला सोडून देणं शक्य नाही.'
प्राणप्रियोऽस्ति मे पुत्रः कान्त्या त्वत्सदृशः प्रभो । गृहीत्वैनं गमिष्यावो वैकुण्ठं मधुसूदन
प्रभो, माझा मुलगा मला प्राणाहूनही प्रिय आहे आणि तो रूपाने तुझ्यासारखाच आहे. मधुसूदना, आपण त्याला घेऊन वैकुंठात जाऊया.
हरिरुवाच मा विषादं प्रिये कर्तुं त्वमर्हसि वरानने । तिष्ठत्वयं सुखेनात्र रक्षा मे विहिता त्विह
हरी म्हणाले, 'प्रियेला, सुंदर मुख असलेल्या, तू दुःखी होऊ नकोस. हा मुलगा इथे सुखाने राहील; त्याच्या रक्षणाची मी व्यवस्था केली आहे.'
कार्यं किमपि वामोरु वर्तते महदद्भुतम् । निबोध कथयाम्यद्य सुतस्यात्र विमोचने
सुंदर कटि असलेल्या, येथे एक मोठं आणि अद्भुत कार्य घडणार आहे. मी तुला या मुलाच्या मुक्तीबद्दल सांगतो, नीट ऐक.
तुर्वसुर्नाम विख्यातो ययातितनुजो भुवि । हरिवर्मेति पित्रास्य कृतं नाम सुविश्रुतम्
पृथ्वीवर ययातिचा पुत्र म्हणून प्रसिद्ध असलेला राजा तुर्वसु आहे; त्याच्या वडिलांनी त्याचं नाव हरिवर्मा असं दिलं आहे.
स राजा पुत्रकामोऽद्य तपस्तपति पावने । तीर्थे वर्षशतं जातं तस्य वै कुर्वतस्तपः
तो राजा, पुत्रप्राप्तीसाठी, सध्या एका पवित्र स्थळी कठोर तप करतो आहे. त्याला तप करत शंभर वर्षं झाली आहेत.
तस्यार्थे निर्मितः पुत्रो मयायं कमलालये । तत्र गत्वा नृपं सुभ्रु प्रेरयिष्यामि साम्प्रतम्
कमलालये, त्याच्या इच्छेसाठी मी हा मुलगा निर्माण केला आहे. आता मी त्या राजाला इथे यायला प्रेरित करीन.
तस्मै दास्याम्यहं पुत्रं पुत्रकामाय कामिनि । गृहीत्वा स्वगृहं राजा प्रापयिष्यति बालकम्
सुंदरी, मी हा मुलगा त्या पुत्रकाम राजाला देईन. राजा त्याला घेऊन आपल्या घरी नेईल.
व्यास उवाच इत्याश्वास्य प्रियां पद्मां कृत्वा रक्षां च बालके । विमानवरमारुह्य प्रययौ प्रियया सह
व्यास म्हणाले: अशा प्रकारे आपल्या प्रिय पद्मेला धीर देऊन आणि मुलाच्या रक्षणाची खात्री करून, तो सुंदर विमानावर बसून आपल्या प्रियेबरोबर निघून गेला.
एकवीराख्यानवर्णनम् जनमेजय उवाच संशयोऽयं महानत्र जातमात्रः शिशुस्तथा । मुक्तः केन गृहीतोऽसावेकाकी विजने वने
एकवीराची कथा जनमेजय म्हणाले: येथे एक मोठा प्रश्न आहे—हा नवजात मुलगा, सोडून दिल्यावर आणि एकटा असताना, या निर्जन वनात कोणाच्या हाती लागला?
का गतिस्तस्य बालस्य जाता सत्यवतीसुत । व्याघ्रसिंहादिभिर्हिंस्रैर्गृहीतो नातिबालकः
सत्यवतीच्या पुत्रा, त्या मुलाचं पुढे काय झालं? तो इतका लहान असताना, वाघ, सिंह किंवा इतर हिंस्र प्राण्यांनी त्याला पकडलं नाही का?
व्यास उवाच लक्ष्मीनारायणौ तस्मात्स्थानाच्च चलितौ यदा । तदैव तत्र चम्पाख्यः प्राप्तो विद्याधरः किल
व्यास म्हणाले: लक्ष्मी आणि नारायण तिथून निघून गेले तेव्हा, त्याच वेळी तिथे चंपक नावाचा एक विद्याधर आला.
विमानवरमारूढः कामिन्या सहितो नृप । मदनालसया कामं क्रीडमानो यदृच्छया
राजा आपल्या प्रेयसीसोबत सुंदर विमानात बसून, प्रेमात रंगून, खेळत खेळत, योगायोगाने तिथे आला.
विलोक्य तं शिशुं भूमावेकाकिनमनुत्तमम् । देवपुत्रप्रतीकाशं रममाणं यथासुखम्
त्याने जमिनीवर एकटा असलेला तो अद्वितीय मुलगा पाहिला, जो देवपुत्रासारखा दिसत होता आणि आनंदाने खेळत होता.
विमानात्तरसोत्तीर्य चम्पकस्तं शिशु जवात् । जग्राह च मुदं प्राप निधिं प्राप्य यथाधनः
चंपकाने विमानातून खाली उतरून, वेगाने त्या मुलाला उचललं आणि जणू काही मोठा खजिना सापडावा तसा आनंद मिळवला.
गृहीत्वा चम्पकः प्रादाद्देव्यै तं मदनोपमम् । मदनालसायै तं बालं जातमात्रं मनोहरम्
चंपकाने त्या मोहक मुलाला, जो कामदेवासारखा आकर्षक होता, देवीला दिला, जी प्रेमाने थकली होती, तो नवजात, सुंदर मुलगा.
सा गृहीत्वा शिशुं प्रेम्णा सरोमाञ्चा सविस्मया । मुखं चुचुम्ब बालस्य कृत्वा तु हृदये भृशम्
तीने त्या बाळाला प्रेमाने उचलले, तिच्या अंगावर रोमांच आले आणि आश्चर्याने भरली; तिने त्या मुलाचे तोंड चुंबन घेतले आणि त्याला हृदयाशी घट्ट धरले.
आलिङ्गितश्चुम्बितश्च तयासौ प्रीतिपूर्वकम् । उत्सङ्गे च कृतस्तन्व्या पुत्रभावेन भारत
तीने प्रेमाने त्याला मिठी मारली, चुंबन घेतले, आणि त्या सडपातळ स्त्रीने मुलाला आपल्या मांडीवर ठेवले, जणू तो तिचा स्वतःचा पुत्र आहे, हे भारत.
कृत्वाङ्के तौ समारूढौ विमानं दम्पती मुदा । पतिं पप्रच्छ चार्वङ्गी प्रहस्य मदनालसा
दोघांना मांडीवर बसवून, आनंदाने त्या दाम्पत्याने विमानात प्रवेश केला; सुंदर अंगाची, प्रेमाने भरलेली स्त्री हसत-हसत आपल्या पतीला विचारू लागली.
कस्यायं बालकः कान्त त्यक्तः केन च कानने । पुत्रोऽयं मम देवेन दत्तस्त्र्यम्बकपाणिना
प्रिय, हा मुलगा कोणाचा आहे, आणि कोणाने त्याला जंगलात सोडला? हा पुत्र मला देवाने, त्र्यंबकाच्या हातून दिला आहे का?
चम्पक उवाच प्रिये गत्वाद्य पृच्छेयं शक्रं सर्वज्ञमाशु वै । देवो वा दानवो वापि गन्धर्वो वा शिशुः किल
चंपक म्हणाला: प्रिये, मी आजच लवकर शक्राला, सर्वज्ञाला विचारून येतो, हा मुलगा देव आहे का, दानव आहे का, की गंधर्व आहे?
तेनाज्ञप्तः करिष्यामि पुत्रं प्राप्तं वनादमुम् । अपृष्ट्वा नैव कर्तव्यं कार्यं किञ्चिन्मया ध्रुवम्
त्याने जे सांगेल, त्यानुसार मी या जंगलात सापडलेल्या मुलाबद्दल काही करीन; विचारल्याशिवाय मी काहीच करणार नाही, हे निश्चित.
इत्युक्त्वा तां गृहीत्वा तं विमानेनाथ चम्पकः । ययौ शक्रपुरं तूर्णं हर्षेणोत्फुल्ललोचनः
असं सांगून, चंपकाने तिला आणि मुलाला विमानात घेऊन, आनंदाने आणि मोठ्या उत्साहाने शक्राच्या नगरात गेला.
प्रणम्य पादयोः प्रीत्या चम्पकस्तु शचीपतिम् । निवेद्य बालकं प्राह कृताञ्जलिपुटः स्थितः
चंपकाने प्रेमाने शचीपतीच्या पायांवर नमस्कार केला, हात जोडून मुलाला दाखवला आणि विनम्रतेने बोलला.
देवदेव मया लब्धस्तीर्थे परमपावने । कालिन्दीतमसासङ्गे बालकोऽयं स्मरप्रभः
देवाधिदेव, मी हा तेजस्वी मुलगा कालिंदी आणि तमसा या पवित्र संगमावर सापडला.
कस्यायं बालकः कान्तः कथं त्यक्तः शचीपते । आज्ञा चेत्तव देवेश कुर्वेऽहं बालकं सुतम्
शचीपती, हा सुंदर मुलगा कोणाचा आहे, आणि कसा सोडला गेला? तुझी आज्ञा मिळाली तर, देवाधिदेव, मी या मुलाला माझा पुत्र करायचा आहे.
अतीव सुन्दरो बालः प्रियाया वल्लभः सुतः । कृत्रिमस्तु सुतः प्रोक्तो धर्मशास्त्रेषु सर्वथा
हा मुलगा अतिशय सुंदर आहे, माझ्या प्रिय पत्नीचा लाडका पुत्र होईल; पण धर्मशास्त्रात असा मुलगा नेहमीच दत्तक पुत्र म्हणतात.
इन्द्र उवाच पुत्रोऽयं वासुदेवस्य वाजिरूपधरस्य ह । हैहयोऽयं महाभाग लक्ष्म्यां जातः परन्तपः
इंद्र म्हणाला: हा वासुदेवाचा पुत्र आहे, जो घोड्याचा रूप घेतला होता; हा भाग्यवान हैहय लक्ष्मीपासून जन्मलेला आहे, हे शत्रूंना जिंकणाऱ्या.
उत्पादितो भगवता कार्यार्थं किल बालकः । दातुं नृपतये नूनं ययातितनयाय च
हा मुलगा भगवंताने खास कार्यासाठी निर्माण केला आहे: राजाला, म्हणजे ययातीच्या पुत्राला देण्यासाठी.