सकामा रिपवस्तेऽद्य दृष्ट्वा तां दुःखिता भृशम् । त्वां वियुक्तं च रमया हसिष्यन्ति दिवानिशम्
तुझ्या शत्रूंना आज मोठा आनंद होईल, कारण ते रमेला दुःखी पाहतील आणि तुला तिच्यापासून वेगळं झालेलं पाहतील. मग ते रात्रंदिवस तुझी चेष्टा करतील.
रमां रमय देवेश त्वदुत्सङ्गगतां कुरु । सर्वलक्षणसम्पन्नां सुशीलां च सुरूपिणीम्
देवतांचा स्वामी, रमेला आनंद दे. ती तुझ्या मांडीवर बसू दे, कारण ती सर्व गुणांनी संपन्न, सुस्वभावी आणि सुंदर आहे.
सुखितो भव तां प्राप्य वल्लभां चारुहासिनीम् । कान्ताविरहजं दुःखं स्मराम्यहमनातुरः
तुला तुझी प्रिय, सुंदर हास्य असलेली रमेला मिळाली आहे, म्हणून सुखी रहा. मीही माझ्या प्रियेपासून दूर राहून झालेलं दुःख आठवतो, पण आता त्याचा त्रास वाटत नाही.
मम भार्या मृता विष्णो दक्षयज्ञे सती यदा । तदाहं दुःसहं दुःखं भुक्तवानम्बुजेक्षण
कमळासारख्या डोळ्याच्या विष्णू, जेव्हा दक्षाच्या यज्ञात माझी पत्नी सती मरण पावली, तेव्हा मी असह्य दुःख सहन केलं.
संसारेऽस्मिन्नरः कोऽपि माभून्मत्सदृशोऽपरः । मनसाकरवं शोकं तस्या विरहपीडितः
या जगात माझ्यासारखा दुसरा कोणी माणूस झाला नाही. मी मनात खूप दुःख सहन केलं, कारण तिच्या विरहाने मी फारच व्याकुळ झालो होतो.
कालेन महता प्राप्ता मया गिरिसुता पुनः । तपस्तप्त्वातिदुःसाध्यं या दग्धा तु रुषाध्वरे
खूप काळाने, कठीण तप करून, मला पुन्हा पर्वतराजाची कन्या मिळाली, जी आधी यज्ञात रागाने जळून गेली होती.
हरे किं सुखमापन्नं त्वया सन्त्यज्य कामिनीम् । एकाकी तिष्ठता कालं सहस्रवत्सरात्मकम्
हरी, तुझ्या प्रियेचा त्याग करून, हजारो वर्षे एकटं राहून तुला काय सुख मिळालं?
गत्वाश्वास्य महाभागां समानय निजालयम् । माभूत्कोऽपीह संसारे विमुक्तो रमया तया
जा, त्या पुण्यवतीला धीर दे आणि तिला आपल्या घरी घेऊन ये. या जगात तुझ्यासारखं कोणाचंही रमेशी वियोग होऊ नये.
कृत्वा तुरगरूपं त्वं भज तां कमलालयाम् । उत्पाद्य पुत्रमायुष्मंस्तामानय शुचिस्मिताम्
घोड्याचं रूप घेऊन, कमलात राहणाऱ्या रमेकडे जा. दीर्घायुषी पुत्र प्राप्त कर आणि ती शुद्ध हास्य असलेली रमेला परत घेऊन ये.
व्यास उवाच हरिराकर्ण्य तद्वाक्यं चित्ररूपस्य भारत । तथेत्युक्त्वा तु तं दूतं प्रेषयामास शङ्करम्
व्यास म्हणाले: त्या अद्भुत रूपधारीचं बोलणं ऐकून, हरिने 'तसं होवो' असं उत्तर दिलं आणि तो दूत शंकराकडे पाठवला.
गते दूतेऽथ भगवान्वैकुण्ठात्कामसंयुतः । जगाम धृत्वा तत्राशु वाजिरूपं मनोहरम्
दूत निघून गेल्यावर, भगवंत वैकुंठ सोडून, प्रेमाने भरून, लगेचच सुंदर घोड्याचं रूप धारण करून तिथे गेला.
यत्र सा वडवारूपं कृत्वा तपति सिन्धुजा । विष्णुस्तं देशमासाद्य तामपश्यद्धयीं स्थिताम्
जिथे ती समुद्रकन्या घोडीच्या रूपात तप करत होती, तिथे विष्णू पोहोचला आणि तिला घोडीच्या रूपात उभी असलेली पाहिली.
सापि तं वीक्ष्य गोविन्दं हयरूपधरं पतिम् । ज्ञात्वा वीक्ष्य स्थिता साध्वी विस्मिता साश्रुलोचना
ती सुद्धा, घोड्याचं रूप घेतलेला आपला पती गोविंदाला पाहून, त्याला ओळखली आणि डोळ्यांत पाणी आणून, आश्चर्यचकित होऊन, स्थिर उभी राहिली.
तयोस्तु सङ्गमस्तत्र प्रवृत्तो मन्मथार्तयोः । कालिन्दीतमसासङ्गे पावने लोकविश्रुते
त्या दोघांचं, प्रेमाने व्याकुळ होऊन, यमुनाच्या पवित्र आणि प्रसिद्ध अंधारात मिलन झालं.
सगर्भा सा तदा जाता वडवा हरिवल्लभा । सुषुवे सुन्दरं बालं तत्रैव सुगुणोत्तरम्
मग ती हरिवल्लभा रमेला गर्भवती झाली आणि तिथेच तिने सुंदर, उत्तम गुण असलेलं बाळ जन्माला घातलं.
तामाह भगवान्वाक्यं प्रहस्य समयाश्रितम् । त्यजाद्य वाडवं देहं पूर्वदेहा भवाधुना
भगवंत हसत, करारानुसार, तिला म्हणाले: 'आता हे घोडीचं रूप सोड आणि पूर्वीसारखी हो.'
गमिष्यावः स्ववैकुण्ठमावां कृत्वा निजं वपुः । तिष्ठत्वत्र कुमारोऽयं त्वया जातः सुलोचने
'आपण आपलं खरं रूप घेऊन, आपल्या वैकुंठात जाऊ. पण हे सुंदर डोळ्यांची, तुझ्या पोटी जन्मलेला हा मुलगा इथेच राहू दे.'
लक्ष्मीरुवाच स्वदेहसम्भवं पुत्रं कथं हित्वा व्रजाम्यहम् । स्नेहः सुदुस्त्यजः कामं स्वात्मजस्य सुरर्षभ
लक्ष्मी म्हणाली: 'माझ्या स्वतःच्या देहातून जन्मलेला हा मुलगा सोडून मी कशी जाऊ? आपल्या मुलावरचं प्रेम, हे सोडणं फार कठीण आहे, हे देवश्रेष्ठ.'
का गतिः स्यादमेयात्मन् बालस्यास्य नदीतटे । अनाथस्यासमर्थस्य विजनेऽल्पतनोरिह
अगाध स्वरूप असलेल्या देवी, या लहानग्याचं या एकाकी, निर्जन नदीकाठी, कोणती गत होईल? हा बिचारा अनाथ, असहाय्य, अगदी दुर्बळ आहे.
अनाश्रयं सुतं त्यक्त्वा कथं गन्तुं मनो मम । समर्थं सदयं स्वामिन् भवेदम्बुजलोचन
माझ्या मनाला या आधाराविना मुलाला इथे सोडून जाणं कसं शक्य आहे? कमळासारख्या डोळ्यांच्या प्रभो, तू दयाळू आणि समर्थ आहेस, त्याचं रक्षण कर.
दिव्यदेहौ ततो जातौ लक्ष्मीनारायणावुभौ । विमानवरसंविष्टौ स्तूयमानौ सुरैर्दिवि
तेव्हा लक्ष्मी आणि नारायण, दोघेही दिव्य देहधारी, सुंदर विमानात बसलेले, आणि देवांनी स्वर्गात स्तुती केलेले, प्रकट झाले.
गन्तुकामं पतिं प्राह कमला कमलापतिम् । गृहाणेमं सुतं नाथ नाहं शक्तास्मि हापितुम्
ज्यावेळी जाण्याचा विचार केला, तेव्हा कमळा आपल्या पतीला म्हणाली, 'नाथा, हा मुलगा घे, मला त्याला सोडून देणं शक्य नाही.'
प्राणप्रियोऽस्ति मे पुत्रः कान्त्या त्वत्सदृशः प्रभो । गृहीत्वैनं गमिष्यावो वैकुण्ठं मधुसूदन
प्रभो, माझा मुलगा मला प्राणाहूनही प्रिय आहे आणि तो रूपाने तुझ्यासारखाच आहे. मधुसूदना, आपण त्याला घेऊन वैकुंठात जाऊया.
हरिरुवाच मा विषादं प्रिये कर्तुं त्वमर्हसि वरानने । तिष्ठत्वयं सुखेनात्र रक्षा मे विहिता त्विह
हरी म्हणाले, 'प्रियेला, सुंदर मुख असलेल्या, तू दुःखी होऊ नकोस. हा मुलगा इथे सुखाने राहील; त्याच्या रक्षणाची मी व्यवस्था केली आहे.'
कार्यं किमपि वामोरु वर्तते महदद्भुतम् । निबोध कथयाम्यद्य सुतस्यात्र विमोचने
सुंदर कटि असलेल्या, येथे एक मोठं आणि अद्भुत कार्य घडणार आहे. मी तुला या मुलाच्या मुक्तीबद्दल सांगतो, नीट ऐक.
तुर्वसुर्नाम विख्यातो ययातितनुजो भुवि । हरिवर्मेति पित्रास्य कृतं नाम सुविश्रुतम्
पृथ्वीवर ययातिचा पुत्र म्हणून प्रसिद्ध असलेला राजा तुर्वसु आहे; त्याच्या वडिलांनी त्याचं नाव हरिवर्मा असं दिलं आहे.
स राजा पुत्रकामोऽद्य तपस्तपति पावने । तीर्थे वर्षशतं जातं तस्य वै कुर्वतस्तपः
तो राजा, पुत्रप्राप्तीसाठी, सध्या एका पवित्र स्थळी कठोर तप करतो आहे. त्याला तप करत शंभर वर्षं झाली आहेत.
तस्यार्थे निर्मितः पुत्रो मयायं कमलालये । तत्र गत्वा नृपं सुभ्रु प्रेरयिष्यामि साम्प्रतम्
कमलालये, त्याच्या इच्छेसाठी मी हा मुलगा निर्माण केला आहे. आता मी त्या राजाला इथे यायला प्रेरित करीन.
तस्मै दास्याम्यहं पुत्रं पुत्रकामाय कामिनि । गृहीत्वा स्वगृहं राजा प्रापयिष्यति बालकम्
सुंदरी, मी हा मुलगा त्या पुत्रकाम राजाला देईन. राजा त्याला घेऊन आपल्या घरी नेईल.
व्यास उवाच इत्याश्वास्य प्रियां पद्मां कृत्वा रक्षां च बालके । विमानवरमारुह्य प्रययौ प्रियया सह
व्यास म्हणाले: अशा प्रकारे आपल्या प्रिय पद्मेला धीर देऊन आणि मुलाच्या रक्षणाची खात्री करून, तो सुंदर विमानावर बसून आपल्या प्रियेबरोबर निघून गेला.