इत्युक्तं देवदेवेन विष्णुना प्रभविष्णुना । एकान्ते किल पृष्टेन मया शैलसुताप्रिय
असा हा देवांचा स्वामी, सामर्थ्यशाली विष्णू, माझ्या एकांतात विचारल्यावर, शैलपुत्रीच्या प्रियेला हे बोलला.
तस्मात्त्वां वल्लभं विष्णोर्ज्ञात्वा ध्यातवती ह्यहम् । तथा कुरु महेशान यथा मे प्रियसङ्गमः
म्हणूनच, तू विष्णूचा प्रिय आहेस हे जाणून मी तुझं ध्यान केलं; महेश, मला पुन्हा माझ्या प्रियाशी एकत्र होऊ दे.
व्यास उवाच इति श्रियो वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच महेश्वरः । तामाश्वास्य प्रियैर्वाक्यैर्यथार्थं वाक्यकोविदः
व्यास म्हणतो: श्रीच्या या शब्दांनंतर, महेश्वराने तिला सत्य आणि प्रेमळ शब्दांनी धीर देत उत्तर दिलं.
स्वस्था भव पृथुश्रोणि तुष्टोऽहं तपसा तव । समागमस्ते पतिना भविष्यति न संशयः
पृथुला कंबरेच्या, तू शांत हो, तुझ्या तपामुळे मी तृप्त झालो आहे; तुझं पतीशी मिलन नक्कीच होईल, यात शंका नाही.
अत्रैव हयरूपेण भगवाञ्जगदीश्वरः । आगमिष्यति ते कामं पूर्णं कर्तुं मयेरितः
इथेच जगाचा स्वामी अश्वाच्या रूपात तुझ्या इच्छेची पूर्णता करण्यासाठी येईल, जशी मी सांगितली आहे.
तथाहं प्रेरयिष्यामि तं देवं मधुसूदनम् । यथासौ हयरूपेण त्वामेष्यति मदातुरः
मी त्या मधुसूदन देवाला तसेच पाठवीन, की माझ्या प्रभावाखाली तो अश्वाच्या रूपात तुझ्याजवळ येईल.
पुत्रस्ते भविता सुभ्रु नारायणसमः क्षितौ । भविष्यति स भूपालः सर्वलोकनमस्कृतः
सुंदर कपाळ असलेल्या स्त्री, तुझा मुलगा पृथ्वीवर नारायणासारखा होईल; तो सर्व लोकांनी मान्य केलेला राजा बनेल.
सुतं प्राप्य महाभागे त्वं तेन पतिना सह । गन्तासि देवि वैकुण्ठं प्रिया तस्य भविष्यसि
म्हणून, हे भाग्यवान देवी, तुला पुत्रप्राप्ती झाल्यावर, पतीसोबत वैकुंठात जाशील आणि त्याची प्रिय राहशील.
एकवीरेति नाम्नासौ ख्यातिं यास्यति ते सुतः । तस्मात्तु हैहयो वंशो भुवि विस्तारमेष्यति
तुझा मुलगा 'एकवीर' या नावाने प्रसिद्ध होईल; त्याच्यापासून हैहय वंश पृथ्वीवर विस्तारेल.
परं तु विस्मृतासि त्वं हृदिस्थां परमेश्वरीम् । मदान्धा मत्तचित्ता च तेन ते फलमीदृशम्
पण तू हृदयात वास करणाऱ्या परमेश्वरीला विसरली आहेस; गर्वाने आणि मदाने भरलेली असल्यामुळे तुला हे फळ मिळाले.
अतस्तद्दोषशान्त्यर्थं हृदिस्थां परदेवताम् । शरणं याहि सर्वात्मभावेन जलधेः सुते
म्हणून, या दोषाच्या निवाऱ्यासाठी, हे सागरकन्या, हृदयात वास करणाऱ्या परादेवीच्या चरणी पूर्ण मनाने शरण जा.
अन्यथा तव चित्तं तु कथं गच्छेद्धयोत्तमे । व्यास उवाच इति दत्त्वा वरं देव्यै भगवाञ्छैलजापतिः
नाहीतर तुझे मन त्या श्रेष्ठ अश्वरूपाकडे कसे जाईल? व्यास म्हणतो: असे वर देऊन शैलराजाने देवीला निरोप दिला.
अन्तर्धानं गतः साक्षादुमया सहितः शिवः । सापि तत्रैव चार्वङ्गी संस्थिता कमलासना
शिव आणि उमा दोघेही तिथून अदृश्य झाले; आणि ती सुंदर अंगांची देवी कमलासनावर बसून तिथेच राहिली.
ध्यायन्ती चरणाम्भोजं देव्याः परमशोभनम् । देवासुरशिरोरत्ननिघृष्टनखमण्डलम्
ती देवीच्या कमलासारख्या सुंदर पायांची ध्यान करत होती, ज्यांच्या नखांवर देव आणि दैत्यांच्या किरीटातील रत्नांचा प्रकाश पडला होता.
प्रेमगद्गदया वाचा तुष्टाव च मुहुर्मुहुः । प्रतीक्षमाणा भर्तारं हयरूपधरं हरिम्
प्रेमाने भरलेल्या, थरथरत्या आवाजात तिने पुन्हा पुन्हा देवीचे स्तवन केले आणि अश्वरूप धारण करणाऱ्या पतीची वाट पाहू लागली.
पुत्रजन्मानन्तरं स्वस्वरूपेण वैकुण्ठगमनवर्णनम् व्यास उवाच तस्यै दत्त्वा वरं शम्भुः कैलासं त्वरितो ययौ । रम्यं देवगणैर्जुष्टमप्सरोभिश्च मण्डितम्
पुत्रप्राप्तीनंतर तिच्या स्वतःच्या रूपात वैकुंठगमनाचे वर्णन. व्यास म्हणतो: शंभूने तिला वर दिल्यावर, तो त्वरेने कैलासावर गेला, जो देवगणांनी आणि अप्सरांनी सुशोभित होता.
तत्र गत्वा चित्ररूपं गणं कार्यविशारदम् । प्रेषयामास वैकुण्ठे लक्ष्मीकार्यार्थसिद्धये
तेथे जाऊन, त्याने कार्यकुशल चित्ररूप नावाच्या गणाला लक्ष्मीचे कार्य साधण्यासाठी वैकुंठात पाठवले.
शिव उवाच चित्ररूप हरिं गत्वा ब्रूहि त्वं वचनान्मम । यथासौ दुःखितां पत्नीं विशोकां च करिष्यति
शिव म्हणाला: चित्ररूपा, तू हरिजवळ जाऊन माझे हे शब्द सांग, की तो आपल्या दुःखी पत्नीला आनंदी करील.
इत्युक्तश्चित्ररूपोऽथ निर्जगाम त्वरान्वितः । वैकुण्ठं परमं स्थानं वैष्णवैश्च गणैर्वृतम्
शिवाने सांगितल्यावर चित्ररूप त्वरेने निघाला आणि विष्णूच्या सेवकांनी वेढलेल्या वैकुंठ या परमस्थानात गेला.
नानाद्रुमगणाकीर्णं वापीशतविराजितम् । संजुष्टं हंसकारण्डमयूरशुककोकिलैः
तिथे अनेक प्रकारच्या वृक्षांनी वेढलेले, शंभराहून अधिक तलावांनी सुशोभित, आणि हंस, बगळे, मोर, पोपट, कोकीळ यांच्या गाण्याने गूंजणारे असे ते स्थान होते.
उच्चप्रासादसंयुक्तं पताकाभिरलंकृतम् । नृत्यगीतकलापूर्णं मन्दारद्रुमसंयुतम्
तेथे उंच राजवाडे, झेंड्यांनी सजलेले, नृत्य, गाणे आणि कलांनी भरलेले, आणि मंदार वृक्षांनी नटलेले होते.
बकुलाशोकतिलकचम्पकालिविमण्डितम् । कूजितैर्विहगानां तु कर्णाह्लादकरैर्युतम्
बकुळ, अशोक, तिलक, चंपक आणि अळीवी वृक्षांनी सजलेले, आणि पक्ष्यांच्या मधुर कूजनाने कानाला आनंद देणारे असे ते स्थान होते.
संवीक्ष्य भवनं विष्णोर्द्वास्थौ प्राह प्रणम्य च । जयविजयनामानौ वेत्रपाणी स्थितावुभौ
विष्णूचं सुंदर महाल पाहून, त्याने वाकून जय आणि विजय या दोन्ही दारपालांना नमस्कार केला. दोघेही हातात काठी घेऊन उभे होते.
चित्ररूप उवाच भो निवेदयत शीघ्रं हरये परमात्मने । दूतं प्राप्यं हरस्यात्र प्रेरितं शूलपाणिना
चित्ररूप म्हणाला, 'अहो, लवकर हरि या परमात्म्याला सांगा की, इथे शूलधारी हराने पाठवलेला दूत आला आहे.'
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य जयः परमबुद्धिमान् । गत्वा हरिं प्रणम्याह कृताञ्जलिपुटः पुरः
त्याचं बोलणं ऐकून, अत्यंत बुद्धिमान जय हरिकडे गेला, त्याला वाकून नमस्कार केला आणि हात जोडून त्याच्यासमोर बोलला.
देवदेव रमाकान्त करुणाकर केशव । द्वारि तिष्ठति दूतोऽत्र शङ्करस्य समागतः
देवतांचा स्वामी, लक्ष्मीचा प्रिय, करुणेचा सागर केशवा, दारावर शंकराचा दूत आला आहे.
आज्ञापय प्रवेष्टव्यो न वेति गरुडध्वज । चित्ररूपधरोऽप्यस्ति न जाने कार्यगौरवम्
गरुडध्वज, त्याला आत येऊ द्यायचं का नाही, हे आज्ञा द्या. तो चित्ररूप घेतलेला आहे, पण त्याचं काम किती महत्त्वाचं आहे, ते मला माहीत नाही.
इत्याकर्ण्य हरिः प्राह जयं प्रज्ञातकारणः । प्रवेशयात्र रुद्रस्य भृत्यं समयसंस्थितम्
हे ऐकून, कारण समजून घेतलेला हरि जयला म्हणाला, 'रुद्राचा हा सेवक, जो ठरलेल्या नियमाप्रमाणे आला आहे, त्याला आत घे.'
इत्याकर्ण्य जयस्तूर्णं गत्वा तं परमाद्भुतम् । एहीत्याकारयामास जयः शङ्करसेवकम्
हे ऐकताच जय पटकन त्या अद्भुत व्यक्तीकडे गेला आणि 'ये' असं म्हणून शंकराच्या सेवकाला आत बोलावलं.
प्रवेशितो जयेनाथ चित्ररूपस्तथाकृतिः । प्रणम्य दण्डवद्विष्णुं कृताञ्जलिपुटः स्थितः
जयने आत घेतल्यावर, चित्ररूप तसाच आत गेला. त्याने विष्णूला दंडवत घालून नमस्कार केला आणि हात जोडून उभा राहिला.