ततस्तुष्टो महादेवो वृषारूढस्त्रिलोचनः । प्रत्यक्षोऽभून्महेशानः पार्वतीसहितः प्रभुः
मग महादेव, वृषावर बसलेले आणि तीन डोळ्यांचे, प्रसन्न झाले; पार्वतीसह प्रभू प्रत्यक्ष प्रकट झाले.
तत्रैत्य सगणः शम्भुस्तामाह हरिवल्लभाम् । तपस्यन्तीं महाभागामश्विनीरूपधारिणीम्
शंभू आपल्या गणांसह तिथे आले आणि तप करणाऱ्या, अश्विनीचं रूप घेतलेल्या, हरिवल्लभेला संबोधून म्हणाले.
किं तपस्यसि कल्याणि जगन्मातर्वदस्व मे । सर्वार्थदः पतिस्तेऽस्ति सर्वलोकविधायकः
कल्याणी, जगदंबे, तू हे कठोर तप का करत आहेस? सांग मला. तुझा पती सर्व काही देणारा आणि सर्व लोकांचा कर्ता आहे.
हरिं त्यक्त्वाद्य मां कस्मात्स्तौषि देवि जगत्पतिम् । वासुदेवं जगन्नाथं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
देवी, आज तू हरिला सोडून मला, जगत्पती वासुदेवाला, जो भोग आणि मोक्ष देतो, का स्तुती करतेस?
वेदोक्तं वचनं कार्यं नारीणां देवता पतिः । नान्यस्मिन्सर्वथा भावः कर्तव्यः कर्हिचित्क्वचित्
वेदांमध्ये सांगितलं आहे की, स्त्रियांसाठी पतीच देव आहे; कधीही, कुठेही, दुसऱ्या कोणावर भक्ती करायला नको.
पतिशुश्रूषणं स्त्रीणां धर्म एव सनातनः । यादृशस्तादृशः सेव्यः सर्वथा शुभकाम्यया
पतीची सेवा करणं हेच स्त्रियांचं सनातन कर्तव्य आहे; तो जसा असेल तसा, नेहमी शुभेच्छेने त्याची सेवा करावी.
नारायणस्तु सर्वेषां सेव्यो योग्यः सदैव हि । तं त्यक्त्वा देवदेवेशं किं मां ध्यायसि सिन्धुजे
नारायण सर्वांना नेहमी सेवा करण्यास योग्य आहे; देवदेवेश्वराला सोडून, सागरकन्ये, तू माझं ध्यान का करतेस?
लक्ष्मीरुवाच आशुतोष महेशान शप्ताहं पतिना शिव । मां समुद्धर देवेश शापादस्माद्दयानिधे
लक्ष्मी म्हणाली: महेशाना, मला पतीने शाप दिला आहे; दयामूर्ती, या शापातून मला वाचव.
तदोक्तं हरिणा शम्भो शापानुग्रहकारणम् । विज्ञप्तेन मया कामं दयायुक्तेन विष्णुना
शंभो, हरिने जे सांगितलं ते शाप आणि कृपेचं कारण होतं; मी माझी विनंती दयाळू विष्णूला सांगितली आहे.
यदा ते भविता पुत्रस्तदा शापस्य मोक्षणम् । भविष्यति च वैकुण्ठवासस्ते कमलालये
जेव्हा तुला पुत्र होईल, तेव्हा हा शाप सुटेल; आणि कमलालये, तू वैकुंठात वास करशील.
इत्युक्ताहं तपस्तप्तुमागतास्मि तपोवने । आराधितो मया देव त्वं सर्वार्थप्रदायकः
असं सांगितल्यावर मी या तपवनात तप करण्यासाठी आले आहे; सर्व काही देणाऱ्या देवाची मी उपासना केली आहे.
पतिसङ्गं विना पुत्रं देवदेव लभे कथम् । स तु तिष्ठति वैकुण्ठे त्यक्त्वा वामामनागसम्
देवदेवा, पतीच्या संगाशिवाय मला पुत्र कसा मिळेल? तो वैकुंठात आहे आणि मी निरपराध असूनही त्याने मला सोडलं आहे.
वरं मे देहि देवेश यदि तुष्टोऽसि शङ्कर । तव तस्य द्विधा भावो नास्ति नूनं कदाचन
देवेश्वरा, शंकरा, जर तू प्रसन्न असशील तर मला वर दे; तुझ्यात आणि त्याच्यात कधीच फरक नाही.
मयैतद्गिरिजाकान्त ज्ञातं पत्युः पुरो हर । यस्त्वं योऽसौ पुनर्योऽसौ स त्वं नास्त्यत्र संशयः
गिरिजाकांता, मी हे माझ्या पतीसमोर जाणलं आहे की, तू आणि तो, जो कोणी असो, एकच आहात; यात शंका नाही.
एकत्वं च मया ज्ञात्वा मया ते स्मरणं कृतम् । अन्यथा मम दोषस्त्वामाश्रयन्त्या भवेच्छिव
ही एकता मी ओळखली आणि म्हणूनच मी तुझं स्मरण केलं; नाहीतर, शंकरा, तुझ्या आश्रयाला आल्यावर माझ्यावर दोष आला असता.
शिव उवाच कथं ज्ञातस्त्वया देवि मम तस्य च सुन्दरि । ऐक्यभावो हरेर्नूनं सत्यं मे वद सिन्धुजे
शिव म्हणाले: देवी, सुंदरि, तुला माझ्यात आणि त्याच्यातील ऐक्यभाव कसा कळला? हे खरे सांग, सागरकन्ये, हरिसोबतचं हे ऐक्य.
एकत्वं च न जानन्ति देवाश्च मुनयस्तथा । ज्ञानिनो वेदतत्त्वज्ञाः कुतर्कोपहताः किल
एकत्व काय असतं देवता आणि ऋषी यांनाही माहीत नाही. वेदाचं सार जाणणारे ज्ञानी लोकसुद्धा चुकीच्या तर्कामुळे गोंधळतात.
मद्भक्ता वासुदेवस्य निन्दका बहवस्तथा । विष्णभक्तास्तु बहवो मम निन्दापरायणाः
माझे भक्त आणि वासुदेवाची निंदा करणारे खूप आहेत; तसेच, विष्णूचे भक्तसुद्धा बरेच आहेत, जे माझी निंदा करण्यातच मग्न असतात.
भवन्ति कालभेदेन कलौ देवि विशेषतः । कथं ज्ञातस्त्वया भद्रे दुर्ज्ञेयो ह्यकृतात्मभिः
अशा लोकांचा जन्म वेगवेगळ्या काळात, विशेषतः कलियुगात होतो. हे शुभे, अशा गोष्टी समजून घेणं अशुद्ध मनाच्या लोकांना फार कठीण आहे, मग तुला कसं कळेल?
सर्वथा त्वैक्यभावस्तु हरेर्मम च दुर्लभः । व्यास उवाच इति सा शम्भुना पुष्टा तुष्टेन हरिवल्लभा
हरि आणि माझ्यातील एकत्वाची अवस्था सर्व प्रकारे फारच दुर्मिळ आहे. व्यास म्हणतो: हरिची प्रिय देवी शंभूने, समाधानाने, बळ दिलं.
वृत्तान्तं तस्य विज्ञातं प्रवक्तुमुपचक्रमे । शिवं प्रति रमा तत्र प्रसन्नवदना भृशम्
ती घटना समजून घेतल्यावर, रमादेवीने अत्यंत आनंदी चेहऱ्याने ती गोष्ट शिवाला सांगायला सुरुवात केली.
लक्ष्मीरुवाच एकदा देवदेवेश विष्णुर्ध्यानपरो रहः । दृष्टो मया तपः कुर्वन्पद्मासनगतो यदा
लक्ष्मी म्हणाली: एकदा, देवतांचा स्वामी विष्णू एकांतात ध्यानात मग्न होता; मी त्याला कमळावर बसून तप करताना पाहिलं.
तदाहं विस्मिता देवं तमपृच्छं पतिं किल । प्रबुद्धं सुप्रसन्नं च ज्ञात्वा विनयपूर्वकम्
तेव्हा मी आश्चर्यचकित होऊन त्या देवाजवळ गेले आणि माझा पती जागा व अत्यंत प्रसन्न असल्याचं पाहून, नम्रतेने त्याला विचारलं.
देवदेव जगन्नाथ यदाहं निर्गतार्णवात् । मथ्यमानात्सुरैर्दैत्यैः सर्वैर्ब्रह्मादिभिः प्रभो
देवतांचा स्वामी, जगाचा नाथा, जेव्हा मी समुद्रातून बाहेर आले, त्या वेळी सर्व देव, दैत्य आणि ब्रह्मा यांनी समुद्र मथला होता.
वीक्षिताश्च मया सर्वे पतिकामनया तदा । वृतस्त्वं सर्वदेवेभ्यः श्रेष्ठोऽसीति विनिश्चयात्
त्या वेळी मी सर्वांवर नवऱ्याची इच्छा ठेवून नजर टाकली; आणि सर्व देवांमधून तुला श्रेष्ठ मानून मी निवडलं.
त्वं कं ध्यायसि सर्वेश संशयोऽयं महान्मम । प्रियोऽसि कैटभारे मे कथयस्व मनोगतम्
सर्वांच्या स्वामी, तू कोणाचं ध्यान करतोस, हे माझ्या मनात मोठं शंका आहे. मधु आणि कैटभाचा संहार करणाऱ्या, तू मला प्रिय आहेस, म्हणून मनातलं खरं सांग.
विष्णुरुवाच शृणु कान्ते प्रवक्ष्यामि यं ध्यायामि सुरोत्तमम् । आशुतोषं महेशानं गिरिजावल्लभं हृदि
विष्णू म्हणाला: प्रिये, ऐक, मी मनात ज्याचं ध्यान करतो, तो म्हणजे देवांचा श्रेष्ठ, महेश, गिरिजेचा प्रिय, जो सहज प्रसन्न होतो.
कदाचिद्देवदेवो मां ध्यायत्यमितविक्रमः । ध्यायाम्यहं च देवेशं शङ्करं त्रिपुरान्तकम्
कधी कधी देवांचा स्वामी, अपरंपार सामर्थ्याचा, माझं ध्यान करतो; आणि मीही देवांचा स्वामी, शंकर, त्रिपुराचा संहार करणारा, याचं ध्यान करतो.
शिवस्याहं प्रियः प्राणः शङ्करस्तु तथा मम । उभयोरन्तरं नास्ति मिथः संसक्तचेतसोः
मी शिवाला अत्यंत प्रिय आहे, त्याचा जीव आहे, आणि शंकरही मला तसाच आहे; आमच्या मनात कोणताही फरक नाही, आम्ही एकमेकांशी पूर्णपणे जोडलेलो आहोत.
नरकं यान्ति ते नूनं ये द्विषन्ति महेश्वरम् । भक्ता मम विशालाक्षि सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्
जे लोक महेश्वराचा द्वेष करतात, ते नक्कीच नरकात जातात; हे मी सत्य सांगतो, विशाल डोळ्यांची, माझ्या भक्तांनो.