स्वागतं सत्यवचनैस्त्वदधीनोऽस्मि कामिनि । दासोऽहं तव सत्येन पालितं वचनं त्वया
'स्वागत आहे! तुझ्या सत्य बोलण्यामुळे मी तुझ्या अधीन झालोय, सुंदर स्त्री; तुझ्या सत्यामुळे मी तुझा दास आहे, आणि तुझं वचन पाळलं गेलं आहे.'
यदागता समीपे मे तुष्टोऽस्मि मितभाषिणि । न च व्रीडा त्वया कार्या भक्तं मां भज सुस्मिते
'तू माझ्या जवळ आलीस म्हणून मी खूश आहे, मितभाषिणी; तुला काही लाज वाटायचं कारण नाही—माझी भक्ती स्वीकार, हसऱ्या मुखी.'
कार्यं वद विशालाक्षि करिष्यामि तव प्रियम् । शच्युवाच सर्वं कृतं त्वया कार्यं मम कृत्रिमवासव
'काय हवंय ते सांग, विशाल डोळ्यांची; मी तुझं आवडेल ते करीन.' शची म्हणाली—'हे खोट्या इंद्रा, माझं सगळं काम तू केलंस.'
मनोरथोऽस्ति मे देव शृणु चित्तेऽधुना विभो । वाञ्छितं कुरु कल्याण त्वद्वशाहमतः परम्
'माझी एक इच्छा आहे, हे देव; आता मन लावून ऐक, महाबळा. माझी इच्छा पूर्ण कर, कल्याणी; आता मी तुझ्या अधीन आहे.'
ब्रवीमि मानसोत्साहं त्वं तं कर्तुमिहार्हसि । नहुष उवाच कार्यं त्वं ब्रूहि चन्द्रास्ये करोमि तव वाञ्छितम्
'मी मनापासूनची इच्छा सांगते; ती इथे तू पूर्ण करावी.' नहुष म्हणाला—'चंद्रासारख्या मुखाची, काय हवंय ते सांग; मी तुझी इच्छा पूर्ण करीन.'
अलभ्यमपि दास्यामि तुभ्यं सुभ्रु वदस्व माम् । शच्युवाच कथं ब्रवीमि राजेन्द्र प्रत्ययो नास्ति मे तव
'माझ्या गोडीला जरी ते अशक्य असलं, तरी मी तुला देईन, सुंदर भुवया असलेल्या; सांग फक्त.' शची म्हणाली—'राजाधिराजा, मी कसं सांगू? मला तुझ्यावर विश्वास नाही.'
शपथं कुरु राजेन्द्र यत्करोमि प्रियं तव । राजानः सत्यवचसो दुर्लभा एव भूतले
'राजाधिराजा, शपथ घे की तू माझं आवडेल ते करशील; कारण या पृथ्वीवर सत्य बोलणारे राजे फारच दुर्मिळ आहेत.'
पश्चाद्ब्रवीम्यहं राजन् ज्ञात्वा सत्येन यन्त्रितम् । कृते चेद्वाञ्छिते भूप सदा ते वशवर्तिनी
'नंतर मी तुला सांगेन, राजा, कारण मग तू सत्याच्या बंधनात असशील; आणि जर माझी इच्छा पूर्ण झाली, तर मी कायम तुझ्या अधीन राहीन.'
भविष्यामि तुराषाड् वै सत्यमेतद्वचो मम । नहुष उवाच अवश्यमेव कर्तव्यं वचनं तव सुन्दरि
मी नक्की तुरष्कांचा राजा होईन; हे माझं खरं वचन आहे. नहुष म्हणाला — सुंदर स्त्री, तुझं सांगणं नक्कीच पाळावं लागेल.
शपामि सुकृतेनाहं यज्ञदानकृतेन वै । शच्युवाच इन्द्रस्य हरयो वाहा गजश्चैव रथस्तथा
मी माझ्या पुण्याच्या जोरावर, यज्ञ आणि दानाच्या सामर्थ्याने तुला शाप देते. शची म्हणाली — इंद्राचे घोडे, हत्ती आणि रथ,
गरुडो वासुदेवस्य यमस्य महिषस्तथा । वृषभः शङ्करस्यापि ब्रह्मणो वरटापतिः
वासुदेवाचं वाहन गरुड आहे, यमाचं महिष, शंकराचा वृषभ आणि ब्रह्माचा हंस.
मयूरः कार्तिकेयस्य गजास्यस्य तु मूषकः । इच्छाम्यहमपूर्वं वै वाहनं ते सुराधिप
कार्तिकेयाचं वाहन मोर आहे, आणि गजाननाचं उंदीर. पण देवराज, मी तुझ्यासाठी एक नवे, कधीही न पाहिलेले वाहन इच्छिते.
यन्न विष्णोर्न रुद्रस्य नासुराणां न रक्षसाम् । वहन्तु त्वां महाराज मुनयः संशितव्रताः
जे वाहन विष्णूचं नाही, रुद्राचं नाही, असुरांचं किंवा राक्षसांचंही नाही — तेव्हा, राजन, मोठ्या व्रतस्थ ऋषींनी तुला वाहून न्यावं.
सर्वे शिबिकया राजन्नेतद्धि मम वाञ्छितम् । सर्वदेवाधिकं त्वां वै जानामि वसुधाधिप
सर्व ऋषींनी तुला पालखीने वाहावं, हेच माझं मनापासूनचं इच्छित आहे. वसुंधरेचे अधिपती, मी तुला सर्व देवांपेक्षा श्रेष्ठ समजते.
तेन ते तेजसो वृद्धिं वाञ्छाम्यहमतन्द्रिता । व्यास उवाच तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य ज्ञानदुर्बलः
म्हणून मी तुझं तेज वाढावं, अशी माझी मनापासून इच्छा आहे. व्यास म्हणतो — तिचं हे बोलणं ऐकून, त्याचं ज्ञान मंदावलं आणि तो हसला.
मोहितस्तु महादेव्या कृतमोहेन तत्क्षणम् । उवाच वचनं भूपः संस्तुवन्वासवप्रियाम्
त्या क्षणी महादेवीच्या मायेमुळे तो मोहून गेला. मग राजाने, वासवाची प्रिय शचीचं स्तुती करत, असे शब्द उच्चारले:
नहुष उवाच सत्यमुक्तं त्वया तन्वि वाहनं रुचिरं मम । करिष्यामि सुकेशान्ते वचनं तव सर्वथा
नहुष म्हणाला — तन्वंगि, तू जे बोललीस ते अगदी खरं आहे; असं सुंदर वाहन माझ्यासाठी योग्यच आहे. सुकेशी, मी तुझं सांगणं नक्कीच पाळीन.
न ह्यल्पवीर्यो भवति यो वाहान्कुरुते मुनीन् । अहमारुह्य यानेन त्वामेष्यामि शुचिस्मिते
जो ऋषींना आपलं वाहन करतो, तो कधीच दुर्बल नसतो. शुचिस्मिते, मी त्या वाहनावर बसून तुझ्याकडे येईन.
सप्तर्षयो मां वक्ष्यन्ति सर्वे देवर्षयस्तथा । समर्थं त्रिषु लोकेषु ज्ञात्वा मां तपसाधिकम्
सप्तर्षी आणि सर्व देवर्षी मला वाहतील, कारण त्यांनी तपाने मला त्रिलोकात श्रेष्ठ आणि समर्थ मानलं आहे.
व्यास उवाच इत्युक्त्वा तां सुसन्तुष्टो विससर्ज हरिप्रियाम् । मुनीनाहूय सर्वास्तानित्युवाच स्मरान्वितः
व्यास म्हणतो — असं म्हणून, तो अत्यंत संतुष्ट झाला आणि हरिप्रियेला परत पाठवलं. मग सर्व ऋषींना बोलावून, मनात इच्छा धरून त्यांना म्हणाला.
नहुष उवाच अहमिन्द्रोऽद्य भो विप्राः सर्वशक्तिसमन्वितः । कार्यमत्र प्रकुर्वन्तु भवन्तो विगतस्मयाः
नहुष म्हणाला — आज मीच इंद्र आहे, हे विप्रांनो, सर्व सामर्थ्य माझ्यात आहे. तुम्ही अहंकार सोडून हे काम पूर्ण करा.
इन्द्रासनं मया प्राप्तं नेन्द्राणी मामुपैति च । आकारिता च मां सूते प्रेमपूर्वमिदं वचः
इंद्राचं आसन मी मिळवलं आहे आणि इंद्राणी माझ्याकडे येते आहे. तिने प्रेमाने मला हे बोलावणं दिलं आहे.
मुनियानेन देवेन्द्र मामुपैहि सुराधिप । देवदेव महाराज मत्प्रियं कुरु मानद
देवेंद्र, देवराज, ऋषींच्या वाहनावर बसून माझ्याकडे ये. देवांचा देव, राजाधिराज, माझं प्रिय कार्य पूर्ण कर.
एतत्कार्यं मुनिश्रेष्ठा ममात्यन्तं दुरासदम् । भवद्भिस्तु प्रकर्तव्यं सर्वथैव दयालुभिः
मुनिश्रेष्ठांनो, हे कार्य माझ्यासाठी अत्यंत कठीण आहे. पण तुम्ही सर्व दयाळू असल्याने, ते पूर्णपणे तुमच्याच हातून व्हावं.
मनो दहति मे कामः शक्रपत्न्यां प्रवर्तितम् । भवन्तः शरणं मेऽद्य कुरुध्वं कार्यमद्भुतम्
शक्रपत्नी शचीसाठी माझ्या मनात प्रबळ इच्छा पेटली आहे. आज तुम्हीच माझं आश्रय आहात; हे अद्भुत कार्य करा.
अगस्तिप्रमुखास्तस्य श्रुत्वा वाक्यमसत्करम् । अङ्गीचक्रुश्च भावित्वात्कृपया परमर्षयः
अगस्त्यांसह सर्व महर्षींनी त्याचं अनुचित बोलणं ऐकून, मनात विचार करून आणि दयेमुळे ते मान्य केलं.
अङ्गीकृतेऽथ तद्वाक्ये मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । मुदं प्राप नृपः कामं पौलोमीकृतमानसः
त्या तत्वदर्शी ऋषींनी त्याचं म्हणणं मान्य केल्यावर, पौलोमीच्या प्रेमात गुंतलेल्या त्या राजाला हवी तशी आनंदाची प्राप्ती झाली.
आरुह्य शिबिकां रम्यां संस्थितस्त्वरयान्वितः । वाहान्कृत्वा मुनीन्दिव्यान्सर्प सर्पेति चाब्रवीत्
तो सुंदर पालखीवर बसला आणि घाईने तिथे स्थिर झाला. मग त्याने ऋषींना वाहक म्हणून सांगितलं, 'लवकर चला, चला!'
कामार्तः सोऽस्पृशन्मूढः पादेन मुनिमस्तकम् । अगस्तिं तापसश्रेष्ठं लोपामुद्रापतिं तदा
कामाने अंध झालेला आणि बुद्धी गमावलेला तो राजा, त्या क्षणी, लोपा मुद्रेचे पती आणि तपस्वी श्रेष्ठ अगस्त्य ऋषींच्या डोक्यावर पाय ठेवून गेला.
वातापिभक्षकर्तारं समुद्रस्यापि शोषकम् । कशया ताडयामास पञ्चबाणशराहतः
ज्यांनी वातापीला गिळलं आणि समुद्र वाळवला, अशा ऋषीला, कामदेवाच्या बाणांनी जखमी झाल्यासारखा, त्याने चाबकाने मारलं.