एवं मे रोचते सन्धिः शक्रेण सह नान्यथा । व्यास उवाच ऋषयस्तं तदा प्राहुर्बाढमित्येव चादृताः
मला फक्त इंद्राशी मैत्री करणे पसंत आहे, दुसऱ्या कोणत्याही प्रकारे नाही. व्यास म्हणाले— त्या वेळी ऋषींनी आदराने त्याला उत्तर दिलं, 'तसं होऊ द्या.'
समयं श्रावयामासुस्तत्रानीय सुरेश्वरम् । इन्द्रोऽपि शपथांस्तत्र चकार विगतज्वरः
तेव्हा त्यांनी देवांचा राजा इंद्राला तिथे बोलावलं आणि करार त्याला ऐकवला. इंद्रही आता चिंता न करता तिथे शपथ घेतल्या.
साक्षिणं पावकं कृत्वा मुनीनां सन्निधौ किल । वृत्रस्तु वचनैस्तस्य विश्वासमगमत्तदा
मुनिंच्या उपस्थितीत अग्नीला साक्षी ठेवून, वृत्ऱानं इंद्राच्या शब्दांवर विश्वास ठेवला.
बभूव मित्रवच्छक्रे सहचर्यापरायणः । कदाचिन्नन्दने चोभौ कदाचिद्गन्धमादने
तो इंद्राशी मैत्रीपूर्ण वागू लागला, नेहमी सोबत राहू लागला; कधी दोघेही नंदनवनात, तर कधी गंधमादन पर्वतावर फिरत.
कदाचिदुदधेस्तीरे मोदमानौ विचेरतुः । एवं कृते च सन्धाने वृत्रः प्रमुदितोऽभवत्
कधी समुद्राच्या काठावर दोघेही आनंदात भटकत. अशा रीतीने करार झाल्यावर वृत्ऱा फारच आनंदी झाला.
शक्रोऽपि वधकामस्तु तदुपायानचिन्तयत् । रन्ध्रान्वेषी समुद्विग्नस्तदासीन्मघवा भृशम्
पण इंद्राला त्याचा वध करायची इच्छा होती, म्हणून तो त्यासाठी उपाय शोधू लागला; तो सतत कुठे फटका मिळेल याचा विचार करत फारच अस्वस्थ झाला.
एवं चिन्तयतस्तस्य कालः समभिवर्तत । विश्वासं परमं प्राप वृत्रः शक्रेऽतिदारुणे
अशा विचारातच काळ पुढे सरकत गेला. वृत्ऱानं फारच कठोर असलेल्या इंद्रावर पूर्ण विश्वास ठेवला.
एवं कतिचिदब्दानि गतानि समये कृते । वृत्रस्य मरणोपायान्मनसीन्द्रोऽप्यचिन्तयत्
करार झाल्यावर अशी काही वर्षं गेली. इंद्रही मनात वृत्ऱाचा वध कसा करता येईल हेच विचारू लागला.
त्वष्टैकदा सुतं प्राह विश्वस्तं पाकशासने । पुत्र वृत्र महाभाग शृणु मे वचनं हितम्
एकदा त्वष्टानं आपल्या मुलाला, जो इंद्रावर विश्वास ठेवत होता, सांगितलं— 'वृत्ऱा, भाग्यवान मुला, माझं हिताचं बोल ऐक.'
न विश्वासस्तु कर्तव्यः कृतवैरे कथञ्चन । मघवा कृतवैरस्ते सदासूयापरः परैः
'शत्रूवर कधीच, कोणत्याही प्रकारे विश्वास ठेवू नये. इंद्र हा तुझा शत्रू आहे, तो नेहमी दुसऱ्यांवर असूया करतो.'
लोभान्मत्तो द्वेषरतः परदुःखोत्सवान्वितः । परदारलम्पटः स पापबुद्धिः प्रतारकः
'तो लोभी, मद्यपानाने वेडा, द्वेष करण्यात आनंद मानणारा, दुसऱ्यांच्या दुःखात हर्ष मानणारा, परस्त्रीमध्ये आसक्त, दुष्ट बुद्धीचा आणि फसवणारा आहे.'
रन्ध्रान्वेषी द्रोहपरो मायावी मदगर्वितः । यः प्रविश्योदरे मातुर्गर्भच्छेदं चकार ह
'तो नेहमी फटका शोधणारा, कपटी, द्रोह करणारा, मदाने गर्विष्ठ— ज्याने आपल्या आईच्या गर्भात जाऊन गर्भ छेद केला.'
सप्तकृत्वः सप्तकृत्वः क्रन्दमानमनातुरः । तस्मात्पुत्र न कर्तव्यो विश्वासस्तु कथञ्चन
'सात वेळा, सात वेळा, तो काहीही न झाल्यावरही ओरडला. म्हणून, मुला, कधीच, कोणत्याही प्रकारे विश्वास ठेवू नको.'
कृतपापस्य का लज्जा पुनः पुत्र प्रकुर्वतः । व्यास उवाच एवं प्रबोधितः पित्रा वचनैर्हेतुसंयुतैः
'पुन्हा पुन्हा पाप करणाऱ्याला लाज कसली?' व्यास म्हणाले— अशा प्रकारे वडिलांनी कारणासहित समजावलं,
न बुबोध तदा वृत्र आसन्नमरणः किल । स कदाचित्समुद्रान्ते तमपश्यन्महासुरम्
पण वृत्ऱा तेव्हा समजूनच घेतला नाही, कारण त्याचा मृत्यू जवळ आला होता. एकदा समुद्राच्या काठावर त्याने त्या महाशक्तिशाली असुराला पाहिलं.
सन्ध्याकाल उपावृत्ते मुहूर्तेऽतीव दारुणे । ततः सञ्चिन्त्य मघवा वरदानं महात्मनाम्
संध्याकाळ जवळ आली, तो अत्यंत भयंकर क्षण होता. मग इंद्राने त्या महात्म्याला मिळालेलं वर आठवलं आणि विचार केला—
सन्ध्येयं वर्तते रौद्रा न रात्रिर्दिवसो न च । हन्तव्योऽयं मया चाद्य बलेनैव न संशयः
'आता ही भयंकर संध्या आहे; ना रात्र आहे, ना दिवस. आज मला त्याचा वध करायलाच पाहिजे— यात शंका नाही.'
एकाकी विजने चात्र सम्प्राप्तः समयोचितः । एवं विचार्य मनसा सस्मार हरिमव्ययम्
'तो एकटा, या निर्जन ठिकाणी, योग्य वेळी आला आहे.' असं मनाशी ठरवून, त्याने अजरामर हरिचं स्मरण केलं.
तत्राजगाम भगवानदृश्यः पुरुषोत्तमः । वज्रमध्ये प्रविश्यासौ संस्थितो भगवान्हरिः
तेथे अदृश्यपणे परमेश्वर, पुरुषोत्तम, प्रकट झाले; त्यांनी वज्राच्या आत प्रवेश केला आणि हरि तिथे स्थिर झाले.
इन्द्रो बुद्धिं चकाराशु तदा वृत्रवधं प्रति । इति सञ्चिन्त्य मनसा कथं हन्यां रिपुं रणे
तेव्हा इंद्राने झटपट वृत्राचा वध कसा करावा याचा विचार केला; मनात म्हणाला, 'मी रणात शत्रूला कसा मारू?'
अजेयं सर्वथा सर्वदेवैश्च दानवैस्तथा । यदि वृत्रं न हन्म्यद्य वञ्चयित्वा महाबलम्
हा सर्व देवांना आणि दानवांनाही जिंकता येत नाही; आज मी हा बलाढ्य वृत्र फसवून मारला नाही, तर—'
न श्रेयो मम नूनं स्यात्सर्वथा रिपुरक्षणात् । अपां फेनं तदापश्यत्समुद्रे पर्वतोपमम्
'शत्रू जिवंत राहिला तर माझे काहीही भले होणार नाही.' मग त्याने समुद्रात डोंगराएवढा पाण्याचा फेस पाहिला.
नायं शुष्को न चार्द्रोऽयं न च शस्त्रमिदं तथा । अपां फेनं तदा शक्रो जग्राह किल लीलया
'हा न कोरडा आहे, न ओला, आणि हे शस्त्रही नाही.' मग शक्राने सहजपणे तो पाण्याचा फेस उचलला.
परां शक्तिं च सस्मार भक्त्या परमया युतः । स्मृतमात्रा तदा देवी स्वांशं फेने न्यधापयत्
इंद्राने अत्यंत भक्तीने पराशक्तीचे स्मरण केले; स्मरण होताच देवीने आपला अंश त्या फेनात ठेवला.
वज्रं तदावृतं तत्र चकार हरिसंयुतम् । फेनावृतं पविं तत्र शक्रश्चिक्षेप तं प्रति
तेथे त्याने हरिसंयुक्त वज्र फेनाने वेढले; शक्राने तो फेनाच्छादित शस्त्र वृत्रावर फेकला.
सहसा निपपाताशु वज्राहत इवाचलः । वासवस्तु प्रहृष्टात्मा बभूव निहते तदा
वज्राचा प्रहार होताच तो डोंगरासारखा झपाट्याने खाली पडला; आणि वासव, शत्रू मारल्यावर, आनंदित झाला.
ऋषयश्च महेन्द्रं तमस्तुवन्विविधैः स्तवैः । हतशत्रुः प्रहृष्टात्मा वासवः सह दैवतैः
ऋषींनी त्या महेंद्राचे विविध स्तोत्रांनी स्तवन केले; शत्रू मारल्यावर वासव देवतांसह आनंदित झाला.
देवीं सम्पूजयामास यत्प्रसादाद्धतो रिपुः । प्रसादयामास तदा स्तोत्रैर्नानाविधैरपि
जिच्या कृपेने शत्रू मारला गेला, त्या देवीची त्याने पूजा केली; मग विविध स्तोत्रांनी तिला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला.
देवोद्याने पराशक्तेः प्रासादमकरोद्धरिः । पद्मरागमयीं मूर्तिं स्थापयामास वासवः
दैवी उद्यानात हरिने पराशक्तीसाठी मंदीर बांधले; वासवाने तिथे पद्मरागमणीची मूर्ती स्थापली.
त्रिकालं महतीं पूजां चक्रुः सर्वेऽपि निर्जराः । तदाप्रभृति देवानां श्रीदेवी कुलदैवतम्
तेव्हापासून सर्व अमरांनी दिवसातून तीन वेळा मोठ्या भक्तीने पूजा केली; त्याच क्षणापासून श्रीदेवी देवतांची कुलदैवत झाली.