इन्द्रोऽथ स्वगृहं गत्वा हत्वा शत्रुं महाबलम् । मेने कृतार्थमात्मानं ब्रह्महत्यामचिन्तयन्
इंद्राने मग बलाढ्य शत्रूचा वध करून, आपल्या घरी जाऊन, स्वतःला कृतार्थ मानलं, पण ब्रह्महत्येचं पाप आठवत राहिलं.
तं श्रुत्वा निहतं त्वष्टा पुत्रं परमधार्मिकम् । चुकोपातीव मनसा वचनं चेदमब्रवीत्
माझा परमधार्मिक मुलगा मारला गेला हे ऐकून त्वष्टा मनातून फारच संतापला आणि असे शब्द बोलला—
अनागसं मुनिं यस्मात्पुत्रं निहतवान्मम । तस्मादुत्पादयिष्यामि तद्वधार्थं सुतं पुनः
माझ्या निष्पाप ऋषिपुत्राचा वध केलास म्हणून, मी पुन्हा एक पुत्र उत्पन्न करीन, त्याच्या वधासाठी.
सुराः पश्यन्तु मे वीर्यं तपसश्च बलं तथा । जानातु सर्वं पापात्मा स्वकृतस्य फलं महत्
देवतांनी माझं सामर्थ्य आणि तपाचं बळ पाहावं, आणि पापी जीवाने आपल्या कृत्याचं मोठं फळ काय असतं ते जाणावं.
इत्युक्त्वाग्निं जुहावाथ मन्त्रैराथर्वणोदितैः । पुत्रस्योत्पादनार्थाय त्वष्टा क्रोधसमाकुलः
असं म्हणून त्वष्टा रागाने, पुत्राच्या उत्पत्तीकरता, अथर्ववेदातील मंत्रांनी अग्नीत आहुती दिली.
कृते होमेऽष्टरात्रं तु सन्दीप्ताच्च विभावसोः । प्रादुर्बभूव तरसा पुरुषः पावकोपमः
आठ रात्र यज्ञ केल्यावर, प्रज्वलित अग्नीतून अचानक अग्नीप्रमाणे तेजस्वी पुरुष प्रकट झाला.
तं दृष्ट्वाग्रे सुतं त्वष्टा तेजोबलसमन्वितम् । वेगात्प्रकटितं वह्नेर्दीप्यमानमिवानलम्
समोर आपला तेजस्वी आणि बलवान मुलगा उभा आहे हे पाहून त्वष्ट्याने त्याच्याकडे पाहिलं. तो जणू काही प्रज्वलित अग्नीप्रमाणे तेजाने झळकत होता.
उवाच वचनं त्वष्टा सुतं वीक्ष्य पुरःस्थितम् । इन्द्रशत्रो विवर्धस्व प्रतापात्तपसो मम
मुलगा समोर उभा आहे हे पाहून त्वष्ट्याने त्याला म्हणाले, "इंद्राचा शत्रू असलेल्या मुला, माझ्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने तू अधिक बलवान हो."
इत्युक्ते वचने त्वष्ट्रा क्रोधप्रज्वलितेन च । सोऽवर्धत दिवं स्तब्ध्वा वैश्वानरसमद्युतिः
त्वष्ट्याने रागाने पेटून हे शब्द उच्चारताच तो मुलगा आकाशाएवढा उंच झाला आणि प्रलयाच्या अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसू लागला.
जातः स पर्वताकारः कालमृत्युसमः स्वराट् । किं करोमीति तं प्राह पितरं परमातुरम्
तो पर्वतासारखा विशाल, काळ आणि मृत्यूइतका सामर्थ्यशाली आणि स्वतंत्र झाला. मग त्याने दुःखी असलेल्या वडिलांना विचारले, "मी काय करू?"
कुरु मे नामकं नाथ कार्यं कथय सुव्रत । चिन्तातुरोऽसि कस्मात्त्वं ब्रूहि मे शोककारणम्
"माझ्या नावाचं काय ठेवायचं ते सांगा आणि मला कोणतं काम करायचं तेही सांगा. तुम्ही इतके चिंतेत का आहात? तुमच्या दुःखाचं कारण मला सांगा."
नाशयाम्यद्य ते शोकमिति मे व्रतमाहितम् । तेन जातेन किं भूयः पिता भवति दुःखितः
"आज तुमचं दुःख दूर करणं हेच माझं व्रत आहे. मी जन्मलो तरी तुम्ही अजूनही दुःखी का आहात?"
पिबामि सागरं सद्यश्चूर्णयामि धराधरान् । उद्यन्तं वारयाम्यद्य तरणिं तिग्मतेजसम्
"मी क्षणात समुद्र प्यायला तयार आहे, पर्वतांचा चुरा करायला तयार आहे, किंवा आजच प्रखर तेज असलेल्या सूर्याला थांबवायला देखील तयार आहे."
हन्मीन्द्रं ससुरं सद्यो यमं वा देवतान्तरम् । क्षिपामि सागरे सर्वान्समुत्पाट्य च मेदिनीम्
"मी इंद्रासकट सर्व देवतांना किंवा यमाला किंवा दुसऱ्या कोणत्याही देवतेला ठार मारू शकतो. मी पृथ्वी उपटून सर्वांना समुद्रात फेकू शकतो."
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य त्वष्टा पुत्रस्य पेशलम् । प्रत्युवाचातिमुदितस्तं सुतं पर्वतोपमम्
मुलाने असे सामर्थ्यशाली शब्द ऐकले तेव्हा पर्वतासारख्या त्या मुलाकडे पाहून त्वष्ट्याला फार आनंद झाला आणि त्याने त्याला उत्तर दिलं.
वृजिनात्त्रातुमधुना यस्माच्छक्तोऽसि पुत्रक । तस्माद्वृत्र इति ख्यातं तव नाम भविष्यति
"माझ्या मुला, तू आता संकटातून वाचवू शकतोस म्हणून तुझं नाव 'वृत्र' असं प्रसिद्ध होईल."
भ्राता तव महाभाग त्रिशिरा नाम तापसः । त्रीणि तस्य च शीर्षाणि ह्यभवन्वीर्यवन्ति च
"तुझा भाऊ, महात्मा आणि तपस्वी त्रिशिरा नावाचा होता. त्याला तीन अत्यंत सामर्थ्यशाली डोकी होती."
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वविद्याविशारदः । संस्थितस्तपसि प्रायस्त्रिलोकीविस्मयप्रदे
"तो वेद आणि वेदांगांचा तज्ञ, सर्व विद्या जाणणारा, तपश्चर्येत स्थिर आणि तीनही लोकांना आश्चर्यचकित करणारा होता."
शक्रेण तु हतः सोऽद्य वज्रघातेन साम्प्रतम् । विनापराधं सहसा छिन्नानि मस्तकानि च
"पण आज इंद्राने त्याला वज्राने ठार मारलं. त्याची डोकी कुठलाही अपराध न करता अचानक छाटली गेली."
तस्मात्त्वं पुरुषव्याघ्र जहि शक्रं कृतागसम् । ब्रह्महत्यायुतं पापं निस्त्रपं दुर्मतिं शठम्
"म्हणून, पुरुषांमध्ये वाघासारख्या, तू इंद्राला ठार मार, कारण त्याने पाप केलं आहे. तो ब्रह्महत्येचं पापी, निर्लज्ज, दुष्ट आणि कपटी आहे."
इत्युक्त्वा च तदा त्वष्टा पुत्रशोकसमाकुलः । आयुधानि च दिव्यानि चकार विविधानि च
असं म्हणून, आपल्या मुलाच्या दुःखाने व्याकुळ झालेल्या त्वष्ट्याने विविध दिव्य अस्त्रे तयार केली.
ददावस्मै सहस्राक्षवधाय प्रबलानि च । खड्गशूलगदाशक्तितोमरप्रमुखानि वै
त्याने हजार डोळ्यांच्या इंद्राचा वध करण्यासाठी त्याला शक्तिशाली अस्त्रे दिली — तलवार, भाला, गदा, शक्ती, आणि प्रमुख तोमर.
शार्ङ्ग धनुस्तथा बाणं परिघं पट्टिशं तथा । चक्रं दिव्यं सहस्रारं सुदर्शनसमप्रभम्
त्याने शार्ङ्ग धनुष्य, एक बाण, परिघ, पट्टिश आणि हजार आरांनी युक्त, सुदर्शनसारख्या तेजस्वी दिव्य चक्र दिलं.
तूणीरौ चाक्षयौ दिव्यौ कवचं चातिसुन्दरम् । रथं मेघप्रतीकाशं दृढं भारसहं जवम्
त्याने दोन अक्षय तूणीर, अतिशय सुंदर कवच आणि मेघासारखा, मजबूत, वेगवान आणि भार सहन करणारा रथ दिला.
युद्धोपकरणं सर्वं कृत्वा पुत्राय पार्थिव । दत्त्वासौ प्रेरयामास त्वष्टा क्रोधसमन्वितः
तवष्ट्याने युद्धासाठी लागणारी सर्व शस्त्रास्त्रे तयार करून, राजन, ती आपल्या मुलाला दिली आणि रागाने त्याला लढायला पाठवले.
ब्रह्मणः समाराधनाय त्वष्ट्रा वृत्रोपदेशवर्णनम् व्यास उवाच कृतस्वस्त्ययनो वृत्रो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । निर्जगाम रथारूढो हन्तुं शक्रं महाबलः
वृत्राने वेदज्ञ ब्राह्मणांसोबत मंगलकार्ये करून घेतली आणि मग तो बलवान रथावर बसून इंद्राचा वध करायला निघाला.
तदैव राक्षसाः क्रूराः पुरा देवपराजिताः । समाजग्मुश्च सेवार्थं वृत्रं ज्ञात्वा महाबलम्
त्याच वेळी, पूर्वी देवांकडून पराभूत झालेले भयंकर राक्षस वृत्राची मोठी ताकद कळताच त्याची सेवा करण्यासाठी एकत्र आले.
इन्द्रदूतास्तु तं दृष्ट्वा युद्धाय तु समागतम् । वेगादागत्य वृत्तान्तं शशंसुस्तस्य चेष्टितम्
इंद्राचे दूत त्याला युद्धासाठी येताना पाहून, भराभर जाऊन घडलेली सर्व घटना आणि त्याचे कृत्य इंद्राला सांगितले.
दूता ऊचुः स्वामिञ्छीघ्रमिहायाति वृत्रो नाम रिपुस्तव । बलवान्स्यन्दने रूढस्त्वष्ट्रा चोत्पादितः किल
दूत म्हणाले: स्वामी, तुझा शत्रू वृत्र नावाचा, तवष्ट्याने निर्माण केलेला, बलवान आणि रथावर बसून इथे झपाट्याने येतो आहे.
अविचारेण नाशार्थं तव क्रोधान्वितेन वै । पुत्रघाताभितप्तेन दुःसहो राक्षसैर्युतः
तो विचार न करता, केवळ रागाच्या भरात, आपल्या पुत्राच्या मृत्यूने व्याकुळ होऊन, राक्षसांसह, तुझा नाश करण्यासाठी येतो आहे आणि तो सहन न होणारा आहे.