त्रिकालं तत्र कर्तव्या पूजा शक्त्यनुसारतः । वित्तशाठ्यं न कर्तव्यं चण्डिकायाश्च पूजने
तिथे आपल्या सामर्थ्यानुसार दिवसातून तीन वेळा पूजन करावं; चंडिकेच्या पूजेत धनाचा कपट करू नये.
धूपैर्दीपैः सुनैवेद्यैः फलपुष्पैरनेकशः । गीतवाद्यैः स्तोत्रपाठैर्वेदपारायणैस्तथा
धूप, दीप, उत्तम नैवेद्य, अनेक फळं-फुलं, गाणं, वाद्य, स्तोत्रपठण आणि वेदपठण यांचा समावेश असावा.
उत्सवस्तत्र कर्तव्यो नानावादित्रसंयुतैः । कन्यकानां पूजनं च विधेयं विधिपूर्वकम्
तिथे विविध वाद्यांसह उत्सव साजरा करावा; आणि नियमाप्रमाणे कुमारिकांचं पूजन करावं.
चन्दनैर्भूषणैर्वस्त्रैर्भक्ष्यैश्च विविधैस्तथा । सुगन्धतैलमाल्यैश्च मनसो रुचिकारकैः
चंदन, दागिने, वस्त्र, विविध पक्वान्न, तसेच सुगंधी तेलं आणि मनाला आनंद देणाऱ्या फुलांच्या माळांनी पूजन करावं.
एवं सम्पूजनं कृत्वा होमं मन्त्रविधानतः । अष्टम्यां वा नवम्यां वा कारयेद्विधिपूर्वकम्
अशा प्रकारे पूजन करून, मंत्रानुसार होम केल्यावर, आठव्या किंवा नवव्या दिवशी सर्व विधीने हे करावे.
ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चात्पारणं दशमीदिने । कर्तव्यं शक्तितो दानं देयं भक्तिपरैर्नृपैः
नंतर, दहाव्या दिवशी ब्राह्मणांना जेवू घालावे आणि व्रत पूर्ण करावे. आपल्या सामर्थ्यानुसार, भक्तीने राजांनी दान द्यावे.
एवं यः कुरुते भक्त्या नवरात्रव्रतं नरः । नारी वा सधवा भक्त्या विधवा वा पतिव्रता
जो कोणी पुरुष किंवा स्त्री, नवरा असो वा विधवा, भक्तीने असा नवरात्र व्रत करतो,
इह लोके सुखं भोगान्प्राप्नोति मनसेप्सितान् । देहान्ते परमं स्थानं प्राप्नोति व्रततत्परः
तो व्रताला मन लावणारा या जगात मनासारखे सुख आणि भोग मिळवतो, आणि देह संपल्यावर सर्वोच्च स्थान प्राप्त करतो.
जन्मान्तरेऽम्बिकाभक्तिर्भवत्यव्यभिचारिणी। जन्मोत्तमकुले प्राप्य सदाचारो भवेद्धि सः
पुढील जन्मात त्याला अंबिकेची अढळ भक्ती मिळते; उत्तम घराण्यात जन्म घेऊन तो नेहमी चांगला वागतो.
नवरात्रव्रतं प्रोक्तं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । आराधनं शिवायास्तु सर्वसौख्यकरं परम्
नवरात्र व्रत हे सर्व व्रतांमध्ये श्रेष्ठ आहे; हे शिवपत्नीचे पूजन असून सर्व सुख देणारे आहे.
अनेन विधिना राजन्समाराधय चण्डिकाम् । जित्वा रिपूनस्खलितं राज्यं प्राप्स्यत्यनुत्तमम्
राजा, या विधीने चंडिकेची उपासना कर. शत्रूंना जिंकून तुला अढळ आणि श्रेष्ठ राज्य मिळेल.
सुखं च परमं भूप देहेऽस्मिन्स्वगृहे पुनः । पुत्रदारान्समासाद्य लप्स्यसे नात्र संशयः
राजा, या देहात आणि स्वतःच्या घरी, तुला पुन्हा सर्वोच्च सुख, पुत्र आणि पत्नी मिळतील—यात काहीही शंका नाही.
वैश्योत्तम त्वमेवाद्य समाराधय कामदाम् । देवीं विश्वेश्वरीं मायां सृष्टिसंहारकारिणीम्
श्रेष्ठ वैश्य, आता तूही सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या, विश्वेश्वरी, माया, सृष्टी आणि संहार करणाऱ्या देवीची उपासना कर.
स्वजनानां च मान्यस्त्वं भविष्यसि गृहे गतः । सुखं सांसारिकं प्राप्य यथाभिलषितं पुनः
घरी परतल्यावर, तुझे आप्तेष्ट तुला मान देतील आणि तुला पुन्हा इच्छित सांसारिक सुख मिळेल.
देवीलोके शुभे वासो भविता ते न संशयः । नाराधिता भगवती यैस्ते नरकभागिनः
तुला देवीच्या लोकात शुभ निवास मिळेल, यात शंका नाही; जी लोक भगवतीची उपासना करत नाहीत, ते नरकात जातात.
इह लोकेऽतिदुःखार्ता नानारोगैः प्रपीडिताः । भवंति मानवा राजञ्छत्रुभिश्च पराजिताः
राजा, या जगात जे लोक फार दुःखी आहेत, विविध आजारांनी त्रस्त आहेत किंवा शत्रूंनी पराभूत झाले आहेत,
निष्कलत्रा ह्यपुत्राश्च तृष्णार्ताः स्तब्धबुद्धयः । बिल्बीदलैः करवीरैः शतपत्रैश्च चम्पकैः
जे पत्नी किंवा पुत्र नसलेले, इच्छा असलेले किंवा कठीण मनाचे आहेत, त्यांनी बेलाची पाने, करवीर, शतपत्री आणि चंपा फुले अर्पण करावीत.
अर्चिता जगतां धात्री यैस्तेऽतीव विलासिनः । भवंति कृतपुण्यास्ते शक्तिभक्तिपरायणाः
जे या प्रकारे जगाचा आधार असलेल्या देवीची पूजा करतात, ते फार श्रीमंत, शक्तीभक्त आणि पुण्यवान होतात.
धनविभवसुखाढ्या मानवा मानवंतः सकलगुणगणानां भाजनं भारतीशाः । निगमपठितमन्त्रैः पूजिता यैर्भवानी नृपतितिलकमुख्यास्ते भवंतीह लोके
ज्यांनी वेदातील मंत्रांनी भवानीची पूजा केली, ते या जगात सर्व गुणांनी युक्त, धन-सम्पत्तीने भरलेले, सुखी आणि श्रेष्ठ राजा होतात.
अथ पञ्चत्रिंशोऽध्यायः महिष उवाच। इति तस्य वचः श्रुत्वा दुःखितौ वैश्यपार्थिवौ । प्रणिपत्य मुनिं प्रीत्या प्रश्रयावनतौ भृशम्
महिष म्हणाला: हे ऐकून, वैश्य आणि राजा, दोघेही दुःखी होऊन, प्रेमाने आणि मोठ्या नम्रतेने त्या ऋषीला वंदन करू लागले.
हर्षेणोत्फुल्लनयनावूचतुर्वाक्यकोविदौ । कृताञ्जलिपुटौ शान्तौ भक्तिप्रवणचेतसौ
आनंदाने त्यांचे डोळे फुलले, बोलण्यात कुशल, हात जोडलेले, शांत आणि भक्तीने भरलेले मनाने त्यांनी बोलायला सुरुवात केली.
भगवन्पावितावद्य शान्तौ दीनौ शुचान्वितौ । तव सूक्तसरस्वत्या गङ्गयेव भगीरथः
भगवन्, आम्ही आता पावन, शांत, दुःखी आणि शोकग्रस्त झालो आहोत; तुझ्या उत्तम वचनांनी आम्ही पवित्र झालो, जसे भागीरथ गंगेने झाला.
साधवः सम्भवन्तीह परोपकृतितत्पराः । अकृत्रिमगुणारामाः सुखदाः सर्वदेहिनाम्
या जगात सत्पुरुष जन्म घेतात, जे नेहमी दुसऱ्याच्या भल्यासाठी झटतात. त्यांना नैसर्गिक सद्गुणांची आवड असते आणि ते सर्व जीवांना सुख देतात.
पूर्वपुण्यप्रसङ्गेन प्राप्तोऽयमाश्रयः शुभः । तवावाभ्यां महाभाग महादुःखविनाशकः
पूर्वजन्मी केलेल्या पुण्यामुळेच आम्हाला हे पवित्र आश्रय मिळाले आहे, हे महाभाग्यवान, जे मोठ्या दुःखाचा नाश करणारे आहे.
भवन्ति मानवा भूमौ बहवः स्वार्थतत्पराः । परार्थसाधने दक्षाः केचित्क्वापि भवादृशाः
या पृथ्वीवर बरेच लोक फक्त स्वतःच्या फायद्यासाठी धडपडतात; पण तुमच्यासारखे दुसऱ्याच्या हितासाठी कुशलतेने काम करणारे फारच दुर्मिळ आहेत.
दुःखितोऽहं मुनिश्रेष्ठ वैश्योऽयं चातिदुःखितः । उभौ संसारसंतप्तौ तवाश्रमपदे मुदा
मुनिश्रेष्ठा, मी दुःखी आहे आणि हा व्यापारी तर फारच त्रासलेला आहे; आम्ही दोघेही संसाराच्या तापाने होरपळलो आहोत आणि आनंदाने तुमच्या आश्रमात आलो आहोत.
दर्शनादेव हे विद्वन्गतं दुःखमिहावयोः । देहजं मानसं वाक्यश्रवणादेव साम्प्रतम्
विद्वानहो, फक्त तुमचं दर्शन झाल्यामुळे आमचं देहाचं आणि मनाचं दुःख दूर झालं आहे; आणि आता तुमचं बोलणं ऐकूनही तेच घडत आहे.
धन्यावावां कृतकृत्यौ जातौ सूक्तिसुधारसात् । पावितौ भवता ब्रह्मन्कृपया करुणार्णव
आम्ही धन्य झालो, कृतार्थ झालो, कारण तुमच्या मधुर वचनांच्या अमृताने आम्ही पावन झालो, हे ब्राह्मण, करुणेच्या सागर, तुमच्या कृपेने.
गृहाणास्मत्करौ साधो नय पारं भवार्णवात् । मग्नौ श्रांताविति ज्ञात्वा मंत्रदानेन सांप्रतम्
साधो, आमचा हात धरा आणि आम्हाला या संसारसागरातून पार घ्या; आम्ही दोघं बुडालो आहोत, थकलो आहोत, हे जाणून, आता आम्हाला मंत्र द्या.
तपः कृत्वाऽतिविपुलं समाराध्य सुखप्रदाम् । संप्राप्य दर्शनं भूयो यास्यावो निजमंदिरम्
आम्ही कठोर तप करून, सुख देणाऱ्या देवीचं मनापासून पूजन केलं; तिचं दर्शन पुन्हा मिळाल्यावर आम्ही आमच्या घरी परत जाऊ.