जह्येनं कालिके क्रूरे कुरूपप्रियमाहवे । व्यास उवाच। इत्युक्ता कालिका कालप्रेरिता कालरूपिणी
काळी, क्रूर काली, या युद्धात माझ्या आवडीप्रमाणे त्याचा वध कर. व्यास म्हणाले: असे सांगितल्यावर काळी, काळाच्या प्रेरणेने आणि काळाचे रूप घेऊन—
गदां प्रगृह्य तरसा तस्थावाजौ कृतोद्यमा । तयोः परस्परं युद्धं बभूवातिभयानकम्
तिने गदा उचलून वेगाने युद्धासाठी सज्ज झाली; दोघांमध्ये अतिशय भयंकर युद्ध सुरू झाले.
पश्यतां सर्वदेवानां मुनीनां च महात्मनाम् । गदामुद्यम्य शुंभोऽथ जघान कालिकां रणे
सर्व देवता आणि मोठे ऋषी पाहत असताना, शुंभाने गदा उचलून युद्धात काळीवर प्रहार केला.
कालिका दैत्यराजानं गदया न्यहनद्भृशम्। बभंजास्य रथं चंडी गदया कनकोज्ज्वलम्
काळीने राक्षसांचा राजा शुंभावर जोरदार गदाप्रहार केला; चंडीने तिच्या गदाने त्याचा सोन्याचा तेजस्वी रथ फोडला.
खरान्हत्वा जघानाशु दारुकं दारुणस्वना। स पदातिर्गदां गुर्वी समादाय क्रुधान्वितः
कडक घोडे मारून, तिने भीषण आरोळी देत रथवानाला पटकन ठार केले; मग शुंभा पायदळावर येऊन, रागाने जड गदा उचलली.
कालिकाभुजयोर्मध्ये प्रहसन्नहनत्तदा । वंचयित्वा गदाघातं खड्गमादाय सत्वरा
काळीच्या दोन्ही हातांच्या मध्ये हसत त्याने प्रहार केला; तिच्या गदाप्रहाराला चुकवून, ती पटकन तलवार घेते.
चिच्छेदास्य भुजं सव्यं सायुधं चंदनार्चितम् । स छिन्नबाहुविरथो गदापाणि: परिप्लुतः
तिने त्याचा डावा हात, शस्त्रासह आणि चंदनाने सुशोभित, छाटून टाकला; हात तुटलेला, रथाविना, तरीही गदा हातात धरून तो रक्ताने माखला गेला.
अचिरेण समागत्य कालिकामहनत्तदा । काली च करवालेन भुजं तस्याथ दक्षिणम्
थोड्याच वेळात तो पुन्हा येऊन काळीवर प्रहार करतो; मग काळीने तिच्या तलवारीने त्याचा उजवा हात छाटला.
चिच्छेद प्रहसंती सा सगदं किल सांगदम् । कर्तुं पादप्रहारं स कुपितः प्रययौ जवात्
ती हसत त्याचा हात, गदा आणि कडे यांसह छाटते; तो रागाने वेगाने पायाने प्रहार करण्यासाठी धावतो.
काली चिच्छेद चरणौ खड्गेनास्य त्वरान्विता । सच्छिन्नकरपादोऽपि तिष्ठ तिष्ठेति च ब्रुवन्
काळीने तिच्या तलवारीने त्याचे दोन्ही पाय पटकन छाटले; तरीही हातपाय नसतानाही तो ओरडत राहिला, 'उभा राहा, उभा राहा!'
धावमानो ययावाशु कालिकां भीषयन्निव । तमागच्छंतमालोक्य कालिका कमलोपमम्
तो धावत जाऊन काळीला घाबरवायला पुढे आला; त्याला येताना पाहून, कमळासारखी सुंदर काळी—
चकर्त मस्तकं कंठाद्रुधिरौघवहं भृशम् । छिन्नेऽसौ मस्तके भूमौ पपात गिरिसन्निभः
तिने त्याचे मस्तक गळ्यापासून छाटले, त्यामुळे रक्ताचा मोठा प्रवाह वाहू लागला; डोके छाटल्यावर तो पर्वतासारखा जमिनीवर कोसळला.
प्राणा विनिर्ययुस्तस्य देहादुत्क्रम्य सत्वरम् । गतासुं पतितं दैत्यं दृष्ट्वा देवाः सवासवाः
त्याचा प्राण पटकन शरीरातून निघून गेला; तो दैत्य मृत पडलेला पाहून सर्व देवता आणि इंद्र आश्चर्याने पाहू लागले.
तुष्टुवुस्तां तदा देवीं चामुंडां कालिकां तथा । ववुर्वाता: शिवास्तत्र दिशश्च विमला भृशम्
तेव्हा देवांनी त्या देवीचे, चामुंडेचे आणि काळिकेचे मोठ्या भक्तीने स्तुती केली; तिथे मंद वारे वाहू लागले आणि सर्व दिशाही निर्मळ झाल्या.
बभूवुश्चाग्नयो होमे प्रदक्षिणशिखाः शुभाः । हतशेषाश्च ये दैत्याः प्रणम्य जगदंबिकाम्
होमातील अग्नींच्या ज्वाळा उजवीकडे वळणाऱ्या आणि शुभ झाल्या; आणि जे काही दैत्य वाचले होते, त्यांनी जगदंबेला वंदन केले.
त्यक्त्वाऽऽयुधानि ते सर्वे पातालं प्रययुर्नृप । एतत्ते सर्वमाख्यातं देव्याश्चरितमुत्तमम्
ते सर्व आपली शस्त्रे टाकून पाताळात गेले, राजन; देवीचे हे सर्व उत्तम चरित्र तुला सांगितले आहे.
शुम्भादीनां वधं चैव सुराणां रक्षणं तथा । एतदाख्यानकं सर्वं पठन्ति भुवि मानवाः
शुंभ वगैरे दैत्यांचा वध आणि देवतांचे रक्षण—हे सर्व चरित्र पृथ्वीवर जो कोणी वाचतो,
शृण्वन्ति च सदा भक्त्या ते कृतार्था भवंति हि । अपुत्रो लभते पुत्रान्निर्धनश्च धनं बहु
आणि नेहमी भक्तीने ऐकतो, त्याचे सर्व मनोरथ पूर्ण होतात; ज्यांना मूल नाही त्यांना मुले मिळतात, आणि गरीबांना भरपूर धन मिळते.
रोगी च मुच्यते रोगात्सर्वान्कामानवाप्नुयात् । शत्रुतो न भयं तस्य य इदं चरितं शुभम्
रुग्ण रोगमुक्त होतो, सर्व इच्छा पूर्ण होतात; आणि जो या शुभ चरित्राचे पठण करतो त्याला शत्रूंचा कधीच भय राहत नाही.
अथ द्वात्रिंशोऽध्यायः जनमेजय उवाच। महिमा वर्ण्यते सम्यक्चंडिकायास्त्वया मुने । केन चाराधिता पूर्वं चरित्रत्रययोगतः
जनमेजय म्हणाला: ऋषी, तू चंडिकेचे माहात्म्य नीट सांगितलेस; या तिन्ही चरित्रांच्या योगाने तिला पूर्वी कोणी पूजले होते?
प्रसन्ना कस्य वरदा केन प्राप्तं फलं महत् । आराध्य कामदां देवीं कथयस्व कृपानिधे
ती कृपाळू, सर्व इच्छा पूर्ण करणारी देवी कोणावर प्रसन्न झाली आणि कोणी तिला आराधून मोठं फळ मिळवलं? हे दयासागर, मला सांग.
उपासनाविधिं ब्रह्मस्तथा पूजाविधिं वद । विस्तरेण महाभाग होमस्य च विधिं पुनः
हे महाभागा, उपासनेची पद्धत, पूजेची रीती आणि होमाचा विधी विस्ताराने सांग.
सूत उवाच। इति भूपवचः श्रुत्वा प्रीतः सत्यवतीसुतः । प्रत्युवाच नृपं कृष्णो महामायाप्रपूजनम्
सूतेने सांगितले: राजाचे हे बोल ऐकून सत्यवतीचा पुत्र प्रसन्न झाला; कृष्णाने राजाला महामायेच्या पूजेबद्दल सांगितले.
व्यास उवाच। स्वारोचिषेऽन्तरे पूर्वं सुरथो नाम पार्थिवः । बभूव परमोदारः प्रजापालनतत्परः
व्यास म्हणाले: पूर्वीच्या स्वारोचिष मन्वंतरात सुरथ नावाचा एक राजा होता, तो अत्यंत उदार आणि प्रजापालनात तत्पर होता.
सत्यवादी कर्मपरो ब्राह्मणानां च पूजकः । गुरुभक्तिरतो नित्यं स्वदारगमने रतः
तो नेहमी सत्य बोलणारा, कर्मशील, ब्राह्मणांचा पूजक, गुरुभक्त आणि आपल्या पत्नीवर प्रेम करणारा होता.
दानशीलोsविरोधी च धनुर्वेदैकपारगः । एवं पालयतो राज्यं म्लेच्छाः पर्वतवासिनः
तो दानशील, कोणावरही द्वेष न करणारा आणि धनुर्विद्येत पारंगत होता; असे राज्य सांभाळत असताना पर्वतात राहणारे म्लेच्छ
बलाच्छत्रुत्वमापन्नाः सैन्यं कृत्वा चतुर्विधम् । हस्त्यश्वरथपादातिसहितास्ते मदोत्कटाः
शक्तीने त्याचे शत्रू झाले, त्यांनी हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ असे चारही प्रकारचे सैन्य गोळा केले आणि गर्वाने फुगले.
कोलाविध्वंसिनः प्राप्ताः पृथ्वीग्रहणतत्पराः । सुरथः सैन्यमादाय संमुखः समपद्यत
ते गावांचे नाश करणारे आणि पृथ्वी जिंकण्याच्या हेतूने आले; तेव्हा सुरथाने आपले सैन्य घेऊन त्यांना थेट सामोरे गेला.
युद्धं समभवद्घोरं तस्य तैरतिदारुणैः । म्लेच्छानां तु बलं स्वल्पं राज्ञस्तद्बलमद्भुतम्
त्यांच्यात भयंकर आणि भीषण युद्ध झाले; म्लेच्छांचे सैन्य जरी कमी होते तरी राजाचे सैन्य अद्भुत होते.
तथापि तैर्जितो युद्धे दैवाद्राजा पराजितः । भग्नश्च स्वपुरं प्राप्तः सुरक्षं दुर्गमंडितम्
तरीही, दैवाने त्या युद्धात राजा पराभूत झाला; तो पराभूत होऊन आपल्या सुरक्षित आणि किल्ल्यांनी वेढलेल्या नगरीत परतला.