दानवोऽपि शरांस्तस्याश्चिच्छेद निशितैः शरैः । तयोः परस्परं युद्धं बभूवातिभयानकम्
त्या राक्षसानेही आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी तिचे बाण छाटले; त्या दोघांमध्ये अतिशय भयंकर युद्ध सुरू झालं.
केसरी केशजालानि धुन्वानः सैन्यसागरम् । गाहयामास बलवान्सरसीं वारणो यथा
सिंहाने आपली केसांची जाळं हलवत, सैन्याच्या समुद्रात शिरून, त्यांना बुडवलं, जसं बलाढ्य हत्ती सरोवरात करतो.
नखैर्दन्तप्रहारैस्तु दानवान्पुरतः स्थितान् । चखाद च विशीर्णाङ्गान् गजानिव मदोत्कटान्
सिंहाने नखांनी आणि दातांनी समोर उभ्या असलेल्या राक्षसांना फाडलं आणि त्यांचे तुकडे करून, उन्मत्त हत्ती जसं करतो तसं त्यांना गिळलं.
एवं विमथ्यमाने तु सैन्ये केसरिणा तदा । अभ्यधावन्निशुम्भोऽथ विकृष्टवरकार्मुकः
असं सिंहाने सैन्याचा नाश करत असताना, निशुंभाने आपलं उत्तम धनुष्य ताणून रणात पुढे धाव घेतली.
अन्येऽपि क्रुद्धा दैत्येन्द्रा देवीं हन्तुमुपाययुः । सन्दष्टदन्तरसना रक्तनेत्रा ह्यनेकशः
इतरही संतप्त दैत्यराज देवीला मारण्यासाठी पुन्हा पुन्हा तिच्याजवळ आले. त्यांच्या दातांमध्ये रागाने घट्ट चाव, डोळे रक्ताने भरलेले होते.
तत्राजगाम तरसा शुम्भः सैन्यसमावृतः । निहत्य कालिकां कोपाद्ग्रहीतुं जगदम्बिकाम्
तेव्हाच शुंभ आपल्या सैन्याने वेढलेला, प्रचंड वेगाने आला. त्याने रागाने काळीला ठार मारले आणि जगदंबेला पकडण्याचा प्रयत्न केला.
तत्रागत्य ददर्शाजावम्बिकाञ्च पुरःस्थिताम् । रौद्ररसयुतां कान्तां शृङ्गाररससंयुताम्
तेथे पोहोचल्यावर त्याने अंबिकेला समोर उभी पाहिले—ती रौद्र भावात असूनही अतिशय सुंदर, तिच्यात राग आणि प्रेम दोन्हींचा संगम होता.
तां वीक्ष्य विपुलापाङ्गीं त्रैलोक्यवरसुन्दरीम् । सुरक्तनयनां रम्यां क्रोधरक्तेक्षणां तथा
तिला पाहताना, तिच्या मोठ्या मोहक डोळ्यांकडे लक्ष गेले. ती तिन्ही लोकांत सर्वात सुंदर, तिचे डोळे खोल रक्तवर्णाचे, रागाने लाल झालेले होते.
विवाहेच्छां परित्यज्य जयाशां दूरतस्तथा । मरणे निश्चयं कृत्वा तस्थावाहितकार्मुकः
लग्नाची इच्छा आणि विजयाची आशा बाजूला ठेवून, त्याने मृत्यूचा निश्चय केला आणि धनुष्य सज्ज करून उभा राहिला.
तं तथा दानवं देवी स्मितपूर्वमिदं वचः । बभाषे शृण्वतां तेषां दैत्यानां रणमस्तके
मग देवीने हसत त्या दानवाला रणभूमीवर उपस्थित असलेल्या सर्व दैत्यांसमोर असे शब्द सांगितले—
गच्छध्वं पामरा यूयं पातालं वा जलार्णवम् । जीविताशां स्थिरां कृत्वा त्यक्त्वात्रैवायुधानि च
"अरे दुष्टांनो, तुम्ही पाताळात जा किंवा समुद्रात लपून राहा. आता इथेच शस्त्रे टाका आणि जिवंत राहण्याची आशा धरून राहा."
अथवा मच्छराघातहतप्राणा रणाजिरे । प्राप्य स्वर्गसुखं सर्वे क्रीडन्तु विगतज्वराः
"किंवा, जर माझ्या बाणांनी तुम्ही रणभूमीत मारले गेलात, तर सर्वजण दुःखमुक्त होऊन स्वर्गसुख मिळवा आणि तिथे आनंदाने खेळा."
कातरत्वं च शूरत्वं न भवत्येव सर्वथा । ददाम्यभयदानं वै यान्तु सर्वे यथासुखम्
"भीती आणि शौर्य हे नेहमीच येतात असे नाही; मी तुम्हाला निर्भयतेचे वरदान देते—सर्वजण हवे तसे निघून जावोत."
व्यास उवाच इत्याकर्ण्य वचस्तस्या निशुम्भो मदगर्वितः । निशितं खड्गमादाय चर्म चैवाष्टचन्द्रकम्
व्यास म्हणाले: तिचे शब्द ऐकून, मदाने फुगलेला निशुंभ, धारदार तलवार आणि आठ चंद्रांनी सजलेली ढाल घेऊन उभा राहिला.
धावमानस्तु तरसासिना सिंहं मदोत्कटम् । जघानातिबलान्मूर्ध्नि भ्रामयञ्जगदम्बिकाम्
तो वेगाने धावत तलवारीने मदाने भरलेल्या सिंहाच्या डोक्यावर वार करू लागला आणि जगदंबेला सामोरा गेला.
ततो देवी स्वगदया वञ्चयित्वासिपातनम् । ताडयामास तं बाहोर्मूले परशुना तदा
मग देवीने त्याच्या तलवारीचा वार चुकवून, आपल्या गदेद्वारे त्याच्या हाताच्या मुळाशी कुऱ्हाडीने जबरदस्त प्रहार केला.
खड्गेन निहतः सोऽपि बाहुमूले महामदः । संस्तभ्य वेदनां भूयो जघान चण्डिकां तदा
तलवारीने हाताच्या मुळाशी मार खाऊनही, तो गर्विष्ठ वेदना दडपून पुन्हा चंडिकेवर तुटून पडला.
सापि घण्टास्वनं घोरं चकार भयदं नृणाम् । पपौ पुनः पुनः पानं निशुम्भं हन्तुमिच्छती
तिने भीषण घंटानाद केला, जो माणसांना घाबरवणारा होता, आणि निशुंभाचा वध करण्याची इच्छा ठेवून पुन्हा पुन्हा मद्यपान केले.
एवं परस्परं युद्धं बभूवातिभयप्रदम् । देवानां दानवानाञ्च परस्परजयैषिणाम्
अशा रीतीने, देव आणि दैत्य यांच्यात परस्पर विजयासाठी अतिशय भयानक युद्ध सुरू झाले.
पलादाः पक्षिणः क्रूराः सारमेयाश्च जम्बुकाः । ननृतुश्चातिसन्तुष्टा गृध्राः कङ्काश्च वायसाः
मांसभक्षक पक्षी, क्रूर कोल्हे, जंगली कुत्रे, गिधाडे, कावळे आणि घार हे सर्व अतिशय आनंदाने नाचू लागले.
रणभूर्भाति भूयिष्ठपतितासुरवर्ष्मकैः । रुधिरस्रावसंयुक्तैर्गजाश्वदेहसंकुला
रणभूमीवर बहुसंख्य पडलेल्या असुरांच्या मृतदेहांनी, रक्ताच्या प्रवाहांनी आणि हत्ती-घोड्यांच्या शवांनी ती जागा भरून गेली होती.
पतितान्दानवान्दृष्ट्वा निशुम्भोऽतिरुषान्वितः । प्रययौ चण्डिकां तूर्णं गदामादाय दारुणाम्
पडलेल्या दैत्यांना पाहून, निशुंभ प्रचंड संतापाने भरून, आपल्या भयानक गदेने चंडिकेकडे झपाट्याने धावला.
सिंहं जघान गदया मस्तके मदगर्वितः । प्रहृत्य च स्मितं कृत्वा पुनर्देवीमताडयत्
अहंकाराने भरलेल्या त्या राक्षसाने गदेद्वारे सिंहाच्या डोक्यावर जोरात प्रहार केला आणि हसत पुन्हा देवीवर हल्ला केला.
सापि तं कुपितातीव निशुम्भं पुरतः स्थितम् । प्रहरन्तं समीक्ष्याथ देवी वचनमब्रवीत्
समोर उभा असलेला, संतापलेला आणि वार करत असलेला निशुंभा पाहून देवीने त्याच्याकडे पाहून बोलली.
देव्युवाच तिष्ठ मन्दमते तावद्यावत्खड्गमिदं तव । ग्रीवायां प्रेरयाम्यस्माद् गन्तासि यमसादनम्
देवी म्हणाली, "अरे मूर्खा, थांब! मी हा तलवार तुझ्या मानेत घुसवते, मग तू यमाच्या घरात जाशील."
व्यास उवाच इत्युक्त्वा तरसा देवी कृपाणेन समाहिता । चिच्छेद मस्तकं तस्य निशुम्भस्याथ चण्डिका
व्यासी म्हणतो, "असं म्हणून देवीने निर्धाराने आणि वेगाने आपली तलवार चालवून निशुंभाचं डोकं छाटलं."
सच्छिन्नमस्तको देव्या कबन्धोऽतीव दारुणः । बभ्राम च गदापाणिस्त्रासयन्देवतागणान्
देवीने डोकं छाटल्यानंतरही, त्या भयानक धडाने, हातात गदा घेऊन, देवांना घाबरवत इकडून तिकडे धावपळ केली.
देवी तस्य शितैर्बाणैश्चिच्छेद चरणौ करौ । पपातोर्व्यां ततः पापी गतासुः पर्वतोपमः
देवीने तीक्ष्ण बाणांनी त्याचे हातपाय छाटले; मग तो पापी, प्रचंड पर्वतासारखा, प्राण सोडून जमिनीवर कोसळला.
तस्मिन्निपतिते दैत्ये निशुम्भे भीमविक्रमे । हाहाकारो महानासीत्तत्सैन्ये भयकम्पिते
त्या भयंकर पराक्रमी निशुंभाचा पराभव होऊन तो पडल्यावर, त्याच्या सैन्यात भीतीने थरथर कापत मोठा आक्रोश उठला.
त्यक्त्वाऽऽयुधानि सर्वाणि सैनिकाः क्षतजाप्लुताः । जग्मुर्बुम्बारवं सर्वे कुर्वाणा राजमन्दिरम्
सर्व सैनिक रक्ताने माखलेले, आपली शस्त्रं टाकून, मोठ्या गोंगाटात राजवाड्याकडे पळाले.