तमाजगाम शुम्भोऽपि स्वबलेन समावृतः । प्रेक्षकोऽभूद्रणे राजा संग्रामरसपण्डितः
शुंभही आपल्या सैन्याने वेढून तिथे आला; युद्धाची गोडी जाणणारा राजा त्या लढाईत पाहणारा झाला.
गगने संस्थिता देवास्तदाभ्रपटलावृताः । दिदृक्षवस्तु संग्रामे सेन्द्रा यक्षगणास्तथा
त्या वेळी देवता आकाशात, मेघांनी झाकलेल्या, इंद्रासह आणि यक्षांच्या समूहासह, तो संग्राम पाहण्यासाठी उत्सुक होत्या.
निशुम्भोऽथ रणे गत्वा धनुरादाय शार्ङ्गकम् । चकार शरवृष्टिं स भीषयञ्जगदम्बिकाम्
मग निशुंभ रणात गेला, उत्तम धनुष्य उचललं आणि विश्वमातेवर बाणांचा मारा करून तिला घाबरवू लागला.
मुञ्चन्तं शरजालानि निशुम्भं चण्डिका रणे । वीक्ष्यादाय धनुः श्रेष्ठं जहास सुस्वरं मुहुः
निशुंभ रणात बाणांचा वर्षाव करताना पाहून, चंडिका देवीने आपलं उत्तम धनुष्य उचललं आणि वारंवार मधुर हास्य केलं.
उवाच कालिकां देवी पश्य मूर्खत्वमेतयोः । मरणायागतौ कालि मत्समीपमिहाधुना
देवी कालीला म्हणाली: काली, पाहा या दोघांची मूर्खपणा; हे दोघे आता माझ्या जवळ मृत्यूसाठी आले आहेत.
दृष्ट्वा दैत्यवधं घोरं रक्तबीजात्ययं तथा । जयाशां कुरुतस्त्वेतौ मोहितौ मम मायया
दैत्यांचा भयंकर वध आणि रक्तबीजाचा अंत पाहूनही, हे दोघे विजयाची आशा धरून माझ्या मायेमुळे भ्रमित झाले आहेत.
आशा बलवती ह्येषा न जहाति नरं क्वचित् । भग्नं हृतबलं नष्टं गतपक्षं विचेतनम्
ही आशा फार बलवान आहे; ती कधीही माणसाला सोडत नाही—even तो मोडलेला, शक्तिहीन, हरवलेला, मदतीविना आणि शुद्ध हरपलेला असला तरी.
आशापाशनिबद्धौ द्वौ युद्धाय समुपागतौ । निहन्तव्यौ मया कालि रणे शुम्भनिशुम्भकौ
आशेच्या दोरीने बांधलेले हे दोघे लढायला आले आहेत; काली, शुंभ आणि निशुंभ या दोघांचा मी रणात वध करणार आहे.
आसन्नमरणावेतौ सम्प्राप्तौ दैवमोहितौ । पश्यतां सर्वदेवानां हनिष्याम्यहमद्य तौ
आता या दोघांचा मृत्यू जवळ आला आहे आणि ते दैवाने भ्रमित झाले आहेत; आज सर्व देवतांच्या समोर मी त्यांचा वध करीन.
व्यास उवाच इत्युक्त्वा कालिकां चण्डी कर्णाकृष्टशरोत्करैः । छादयामास तरसा निशुम्भं पुरतः स्थितम्
व्यास म्हणाले: असं कालीला सांगून, चंडीने कानापर्यंत ओढलेले बाण झाडून, समोर उभ्या असलेल्या निशुंभावर वेगाने बाणांचा मारा केला.
दानवोऽपि शरांस्तस्याश्चिच्छेद निशितैः शरैः । तयोः परस्परं युद्धं बभूवातिभयानकम्
त्या राक्षसानेही आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी तिचे बाण छाटले; त्या दोघांमध्ये अतिशय भयंकर युद्ध सुरू झालं.
केसरी केशजालानि धुन्वानः सैन्यसागरम् । गाहयामास बलवान्सरसीं वारणो यथा
सिंहाने आपली केसांची जाळं हलवत, सैन्याच्या समुद्रात शिरून, त्यांना बुडवलं, जसं बलाढ्य हत्ती सरोवरात करतो.
नखैर्दन्तप्रहारैस्तु दानवान्पुरतः स्थितान् । चखाद च विशीर्णाङ्गान् गजानिव मदोत्कटान्
सिंहाने नखांनी आणि दातांनी समोर उभ्या असलेल्या राक्षसांना फाडलं आणि त्यांचे तुकडे करून, उन्मत्त हत्ती जसं करतो तसं त्यांना गिळलं.
एवं विमथ्यमाने तु सैन्ये केसरिणा तदा । अभ्यधावन्निशुम्भोऽथ विकृष्टवरकार्मुकः
असं सिंहाने सैन्याचा नाश करत असताना, निशुंभाने आपलं उत्तम धनुष्य ताणून रणात पुढे धाव घेतली.
अन्येऽपि क्रुद्धा दैत्येन्द्रा देवीं हन्तुमुपाययुः । सन्दष्टदन्तरसना रक्तनेत्रा ह्यनेकशः
इतरही संतप्त दैत्यराज देवीला मारण्यासाठी पुन्हा पुन्हा तिच्याजवळ आले. त्यांच्या दातांमध्ये रागाने घट्ट चाव, डोळे रक्ताने भरलेले होते.
तत्राजगाम तरसा शुम्भः सैन्यसमावृतः । निहत्य कालिकां कोपाद्ग्रहीतुं जगदम्बिकाम्
तेव्हाच शुंभ आपल्या सैन्याने वेढलेला, प्रचंड वेगाने आला. त्याने रागाने काळीला ठार मारले आणि जगदंबेला पकडण्याचा प्रयत्न केला.
तत्रागत्य ददर्शाजावम्बिकाञ्च पुरःस्थिताम् । रौद्ररसयुतां कान्तां शृङ्गाररससंयुताम्
तेथे पोहोचल्यावर त्याने अंबिकेला समोर उभी पाहिले—ती रौद्र भावात असूनही अतिशय सुंदर, तिच्यात राग आणि प्रेम दोन्हींचा संगम होता.
तां वीक्ष्य विपुलापाङ्गीं त्रैलोक्यवरसुन्दरीम् । सुरक्तनयनां रम्यां क्रोधरक्तेक्षणां तथा
तिला पाहताना, तिच्या मोठ्या मोहक डोळ्यांकडे लक्ष गेले. ती तिन्ही लोकांत सर्वात सुंदर, तिचे डोळे खोल रक्तवर्णाचे, रागाने लाल झालेले होते.
विवाहेच्छां परित्यज्य जयाशां दूरतस्तथा । मरणे निश्चयं कृत्वा तस्थावाहितकार्मुकः
लग्नाची इच्छा आणि विजयाची आशा बाजूला ठेवून, त्याने मृत्यूचा निश्चय केला आणि धनुष्य सज्ज करून उभा राहिला.
तं तथा दानवं देवी स्मितपूर्वमिदं वचः । बभाषे शृण्वतां तेषां दैत्यानां रणमस्तके
मग देवीने हसत त्या दानवाला रणभूमीवर उपस्थित असलेल्या सर्व दैत्यांसमोर असे शब्द सांगितले—
गच्छध्वं पामरा यूयं पातालं वा जलार्णवम् । जीविताशां स्थिरां कृत्वा त्यक्त्वात्रैवायुधानि च
"अरे दुष्टांनो, तुम्ही पाताळात जा किंवा समुद्रात लपून राहा. आता इथेच शस्त्रे टाका आणि जिवंत राहण्याची आशा धरून राहा."
अथवा मच्छराघातहतप्राणा रणाजिरे । प्राप्य स्वर्गसुखं सर्वे क्रीडन्तु विगतज्वराः
"किंवा, जर माझ्या बाणांनी तुम्ही रणभूमीत मारले गेलात, तर सर्वजण दुःखमुक्त होऊन स्वर्गसुख मिळवा आणि तिथे आनंदाने खेळा."
कातरत्वं च शूरत्वं न भवत्येव सर्वथा । ददाम्यभयदानं वै यान्तु सर्वे यथासुखम्
"भीती आणि शौर्य हे नेहमीच येतात असे नाही; मी तुम्हाला निर्भयतेचे वरदान देते—सर्वजण हवे तसे निघून जावोत."
व्यास उवाच इत्याकर्ण्य वचस्तस्या निशुम्भो मदगर्वितः । निशितं खड्गमादाय चर्म चैवाष्टचन्द्रकम्
व्यास म्हणाले: तिचे शब्द ऐकून, मदाने फुगलेला निशुंभ, धारदार तलवार आणि आठ चंद्रांनी सजलेली ढाल घेऊन उभा राहिला.
धावमानस्तु तरसासिना सिंहं मदोत्कटम् । जघानातिबलान्मूर्ध्नि भ्रामयञ्जगदम्बिकाम्
तो वेगाने धावत तलवारीने मदाने भरलेल्या सिंहाच्या डोक्यावर वार करू लागला आणि जगदंबेला सामोरा गेला.
ततो देवी स्वगदया वञ्चयित्वासिपातनम् । ताडयामास तं बाहोर्मूले परशुना तदा
मग देवीने त्याच्या तलवारीचा वार चुकवून, आपल्या गदेद्वारे त्याच्या हाताच्या मुळाशी कुऱ्हाडीने जबरदस्त प्रहार केला.
खड्गेन निहतः सोऽपि बाहुमूले महामदः । संस्तभ्य वेदनां भूयो जघान चण्डिकां तदा
तलवारीने हाताच्या मुळाशी मार खाऊनही, तो गर्विष्ठ वेदना दडपून पुन्हा चंडिकेवर तुटून पडला.
सापि घण्टास्वनं घोरं चकार भयदं नृणाम् । पपौ पुनः पुनः पानं निशुम्भं हन्तुमिच्छती
तिने भीषण घंटानाद केला, जो माणसांना घाबरवणारा होता, आणि निशुंभाचा वध करण्याची इच्छा ठेवून पुन्हा पुन्हा मद्यपान केले.
एवं परस्परं युद्धं बभूवातिभयप्रदम् । देवानां दानवानाञ्च परस्परजयैषिणाम्
अशा रीतीने, देव आणि दैत्य यांच्यात परस्पर विजयासाठी अतिशय भयानक युद्ध सुरू झाले.
पलादाः पक्षिणः क्रूराः सारमेयाश्च जम्बुकाः । ननृतुश्चातिसन्तुष्टा गृध्राः कङ्काश्च वायसाः
मांसभक्षक पक्षी, क्रूर कोल्हे, जंगली कुत्रे, गिधाडे, कावळे आणि घार हे सर्व अतिशय आनंदाने नाचू लागले.