घोररूपाथ पञ्चास्यमित्युवाच स्मितानना । देवदेव व्रजाशु त्वं दैत्यानामधिपं प्रति
ती भीषण रूपाची, पाच तोंडांची असूनही हसतमुख होती आणि म्हणाली: 'देवतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तू लवकर दैत्यांच्या राजाकडे जा.'
दूतत्वं कुरु कामारे ब्रूहि शुम्भं स्मराकुलम् । निशुम्भञ्च मदोत्सिक्तं वचनान्मम शङ्कर
'कामाचा शत्रू असलेल्या, तू माझा दूत हो आणि शुंभ, जो कामाने अस्वस्थ आहे, आणि निशुंभ, जो गर्वाने उन्मत्त आहे, यांना माझे हे शब्द सांग, शंकरा.'
मुक्त्वा त्रिविष्टपं यात यूयं पातालमाशु वै । देवाः स्वर्गे सुखं यान्तु तुराषाट् स्वासनं शभम्
'स्वर्ग सोडून, तुम्ही सर्व लवकर पाताळात जा, जिथे दैत्य राहतात; देवांना स्वर्गात सुख मिळो, आणि तुराषाटला त्याच्या सुंदर आसनाचा आनंद मिळो.'
प्राप्नोतु त्रिदिवं स्थानं यज्ञभागांश्च देवताः । जीवितेच्छा च युष्माकं यदि स्यात्तु महत्तरा
'देवतांनी पुन्हा स्वर्गातील आपले स्थान आणि यज्ञातील आपला हिस्सा मिळवावा. जर तुम्हाला जगण्याची इच्छा जास्त असेल—'
तर्हि गच्छत पातालं तरसा यत्र दानवाः । अथवा बलमास्थाय युद्धेच्छा मरणाय चेत्
'तर मग लवकर पाताळात जा, जिथे दानव आहेत. किंवा, जर युद्ध आणि मृत्यूची इच्छा असेल, तर आपल्या बळावर विश्वास ठेवून—'
तदाऽऽगच्छन्तु तृप्यन्तु मच्छिवाः पिशितेन वः । व्यास उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः शूलपाणिस्त्वरान्वितः
'मग या, आणि माझ्या भीषण गणांना तुमच्या मांसाने तृप्त होऊ द्या.' व्यास म्हणाले: तिचे हे शब्द ऐकून, त्रिशूळधारी तात्काळ—
गत्वाऽऽह दैत्यराजानं शुम्भं सदसि संस्थितम् । शिव उवाच राजन् दूतोऽहमम्बायास्त्रिपुरान्तकरो हरः
दैत्यराजा शुंभ, जो सभेत बसला होता, त्याच्याकडे जाऊन म्हणाला. शिव म्हणाले: 'राजा, मी अंबेचा दूत आहे, त्रिपुरांचा संहार करणारा हर आहे.'
त्वत्सकाशमिहायातो हितं कर्तुं तवाखिलम् । त्यक्त्वा स्वर्गं तथा भूमिं यूयं गच्छत सत्वरम्
'तुझ्या हितासाठी मी इथे आलो आहे. स्वर्ग आणि पृथ्वी सोडून, तुम्ही सर्व त्वरित—'
पातालं यत्र प्रह्लादो बलिश्च बलिनां वरः । अथवा मरणेच्छा चेत्तर्ह्यागच्छत सत्वरम्
'त्या पाताळात जा, जिथे प्रह्लाद आणि बलवानांमध्ये श्रेष्ठ बळी आहेत. किंवा, जर मृत्यूची इच्छा असेल, तर लगेच या.'
संग्रामे वो हनिष्यामि सर्वानेवाहमाशु वै । इत्युवाच महाराज्ञी युष्मत्कल्याणहेतवे
'युद्धात मी तुम्हा सर्वांना लवकरच संपवीन.' अशी ही महान राणी तुमच्या कल्याणासाठी बोलली.
व्यास उवाच इति दैत्यवरान्देवीवाक्यं पीयूषसन्निभम् । हितकृच्छ्रावयित्वा स प्रत्यायातश्च शूलभृत्
व्यास म्हणाले: अशा प्रकारे, देवीचे अमृतासारखे मधुर आणि हितकारक वचन दैत्यांपर्यंत पोहोचवून, त्रिशूळधारी परत गेला.
ययासौ प्रेरितः शंभुर्दूतत्वे दानवान्प्रति । शिवदूतीति विख्याता जाता त्रिभुवनेऽखिले
जिच्या प्रेरणेने शंभू दानवांकडे दूत म्हणून गेला, ती त्रैलोक्यात 'शिवदूती' म्हणून प्रसिद्ध झाली.
तेऽपि श्रुत्वा वचो देव्याः शङ्करोक्तं तुदुष्करम् । युद्धाय निर्ययुः शीघ्रं दंशिताः शस्त्रपाणयः
शंकरांनी सांगितलेले, देवीचे कठीण आणि सहन करायला अवघड असे वचन ऐकून, दैत्यही त्वरेने शस्त्र हातात घेऊन युद्धासाठी बाहेर पडले.
तरसा रणमागत्य चण्डिकां प्रति दानवाः । निर्जघ्नुश्च शरैस्तीक्ष्णैः कर्णाकृष्टैः शिलाशितैः
दानवांनी जोरात रणांगणात येऊन चंडिकेवर कानापर्यंत ओढलेले, धारदार आणि दगडाच्या टोकाचे बाण सोडून हल्ला केला.
कालिका शूलपातैस्तान् गदाशक्तिविदारितान् । कुर्वन्ती व्यचरत्तत्र भक्षयन्ती च दानवान्
काळिका तिथे फिरत होती, त्रिशूळाने त्यांना भोसकून, गदा आणि शूलाने त्यांना चिरडून, दानवांना गिळत होती.
कमण्डलुजलाक्षेपगतप्राणान् महाबलान् । ब्रह्माणी चाकरोत्तत्र दानवान्समराङ्गणे
ब्रह्माणीने आपल्या कमंडलूतील पाणी शिंपडून त्या बलाढ्य दानवांचा रणभूमीत प्राण घेतला.
माहेश्वरी वृषारूढा त्रिशूलेनातिरंहसा । जघान दानवान्संख्ये पातयामास भूतले
माहेश्वरी वृषावर बसून, आपल्या त्रिशूळाने प्रचंड वेगाने दानवांना रणात खाली पाडत होती.
वैष्णवी चक्रपातेन गदापातेन दानवान् । गतप्राणांश्चकाराशु चोत्तमाङ्गविवर्जितान्
वैष्णवीने चक्र आणि गदा फेकून दानवांचे प्राण घेतले आणि त्यांच्या डोकी झटकन वेगळी केली.
ऐन्द्री वज्रप्रहारेण पातयामास भूतले । ऐरावतकराघातपीडितान्दैत्यपुङ्गवान्
ऐंद्रिणीने वज्राचा प्रहार करून, ऐरावताच्या सोंडेच्या आघाताने, श्रेष्ठ दैत्यांना खाली पाडले.
वाराही तुण्डघातेन दंष्ट्राग्रपातनेन च । जघान क्रोधसंयुक्ता शतशो दैत्यदानवान्
वाराही रागाने भरून, आपल्या तोंडाच्या आणि दातांच्या प्रहाराने शेकडो दैत्य-दानवांचा नाश करत होती.
नारसिंही नखैस्तीव्रैर्दारितान्दैत्यपुङ्गवान् । भक्षयन्ती चचाराजौ ननाद च मुहुर्मुहुः
नरसिंहीने आपल्या तीव्र नखांनी श्रेष्ठ दैत्यांना फाडले, रणभूमीत त्यांना खात फिरली आणि पुन्हा पुन्हा डरकाळ्या फोडल्या.
शिवदूती अट्टहासैः पातयामास भूतले । तांश्चखादाथ चामुण्डा कालिका च त्वरान्विता
शिवदूतीने मोठ्या हास्याने त्यांना खाली पाडले; मग चामुंडा आणि काळिका वेगाने त्यांना गिळून टाकत होत्या.
शिखिसंस्था च कौमारी कर्णाकृष्टैः शिलाशितैः । निजघान रणे शत्रून्देवानां च हिताय वै
मोरावर बसलेली कौमारी, देवांच्या हितासाठी, कानाजवळ आणलेल्या तीक्ष्ण दगडांनी रणात शत्रूंचा संहार करत होती.
वारुणी पाशसम्बद्धान्दैत्यान्समरमस्तके । पातयामास तत्पृष्ठे मूर्च्छितान्गतचेतनान्
वारुणीने आपल्या पाशाने दैत्यांना रणाच्या मध्यभागी बांधले, त्यांना मागे फेकले आणि ते शुद्ध हरपून पडले.
एवं मातृगणेनाजावतिवीर्यपराक्रमम् । मर्दितं दानवं सैन्यं पलायनपरं ह्यभूत्
मातृगणांनी रणात पराक्रमी आणि बलाढ्य दानवांची सेना चिरडून टाकली आणि ती पळून जाऊ लागली.
बुम्बारवस्तु सुमहानभूत्तत्र बलार्णवे । पुष्पवृष्टिं तदा देवाश्चक्रुर्देव्या गणोपरि
त्या बलांच्या महासागरात मोठा गोंधळ उडाला; मग देवांनी देवी आणि तिच्या सैन्यावर फुलांचा वर्षाव केला.
तच्छ्रुत्वा निनदं घोरं जयशब्दं च दानवाः । रक्तबीजश्चुकोपाशु दृष्ट्वा दैत्यान्पलायितान्
तो भयंकर गजर आणि विजयाचा जयघोष ऐकून, रक्तबीज रागावला आणि दैत्य पळताना पाहून संतापला.
गर्जमानांस्तथा देवान्वीक्ष्य दैत्यो महाबलः । रक्तबीजस्तु तेजस्वी रणमभ्याययौ तदा
देवांचा गजर आणि दैत्य पळताना पाहून, तेजस्वी आणि बलाढ्य रक्तबीज रणासाठी पुढे आला.
सायुधो रथसंविष्टः कुर्वञ्ज्याशब्दमद्भुतम् । आजगाम तदा देवीं क्रोधरक्तेक्षणोद्यतः
शस्त्रांनी सज्ज होऊन, रथात बसून, धनुष्याचा अद्भुत आवाज करत, तो देवीसमोर रागाने डोळे लाल करून आला.
देव्यासह युद्धकरणाय निशुम्भप्रयाणम् व्यास उवाच वरदानमिदं तस्य दानवस्य शिवार्पितम् । अत्यद्भुततरं राजञ्छ्रुणु तत्प्रब्रवीम्यहम्
व्यास म्हणाले: राजन, त्या दानवाला शिवाने दिलेले अद्भुत वरदान मी तुला सांगतो, नीट ऐक.