हाहाकारो महानासीद्दानवानां बले तदा । जहर्षुरमराः सर्वे गगनस्था गतव्यथाः
त्या वेळी दानवांच्या सैन्यात मोठा हाहाकार माजला, तर आकाशात उभे असलेले सर्व देवता भीती गेल्याने आनंदाने हसले.
विहाय मूर्च्छां चण्डस्तु संगृह्य महतीं गदाम् । तरसा ताडयामास कालिकां दक्षिणे भुजे
चंडाने शुद्धीवर येताच मोठी गदा उचलली आणि वेगाने कालीच्या उजव्या हातावर ती जबरदस्त फेकली.
वञ्चयित्वा गदाघातं तं बबन्ध महासुरम् । तरसा बाणपाशेन मन्त्रमुक्तेन कालिका
कालीने गदेचा प्रहार चुकवून, मंत्रबद्ध बाणांच्या दोरीने त्या महादानवाला जोरात बांधून टाकले.
उत्थितस्तु तदा मुण्डो बद्धं दृष्ट्वानुजं बलात् । आजगाम सुसन्नद्धः शक्तिं कृत्वा करे दृढाम्
तेव्हा मुंडाने आपला भाऊ बांधलेला पाहून, पूर्ण कवच घालून, हातात भली मोठी भाला घट्ट पकडून उठला.
आगच्छन्तं तदा काली दानवं वीक्ष्य सत्वरम् । बबन्ध तरसा तं तु द्वितीयं भ्रातरं भृशम्
तो दानव वेगाने येताना पाहून कालीने दुसऱ्या भावालाही जबरदस्त ताकदीने बांधून टाकले.
गृहीत्वा तौ महावीर्यौ चण्डमुण्डौ शशाविव । कुर्वती विपुलं हासमाजगामाम्बिकां प्रति
चंड आणि मुंड या दोन बलाढ्य वीरांना तिने जणू सशासारखे पकडले आणि मोठ्याने हसत अंबिकेकडे गेली.
आगत्य तामथोवाच गृहाणेमौ पशू प्रिये । रणयज्ञार्थमानीतौ दानवौ रणदुर्जयौ
ती गेल्यावर म्हणाली, 'प्रिय अंबिके, हे दोन पशू घे; या रणात जिंकता न येणाऱ्या दानवांना युद्धयज्ञासाठी आणले आहे.'
तावानीतौ तदा वीक्ष्य चण्डिका तौ वृकाविव । अम्बिका कालिकां प्राह माधुरीसंयुतं वचः
ते दोघे लांडग्यांसारखे आणलेले पाहून चंडिकेने कालीला गोड शब्दात सांगितले.
वधं मा कुरु मा मुञ्च चतुरासि रणप्रिये । देवानां कार्यसंसिद्धिः कर्तव्या तरसा त्वया
'त्यांना मारू नकोस, सोडूही नकोस, हे युद्धप्रिय बुद्धिमती; देवतांचे कार्य तू लवकर पूर्ण कर.'
व्यास उवाच इति तस्या वचः श्रुत्वा कालिका प्राह तां पुनः । युद्धयज्ञेऽतिविख्याते खड्गयूपे प्रतिष्ठिते
व्यास म्हणतो: तिचे शब्द ऐकून काली पुन्हा म्हणाली, 'या प्रसिद्ध युद्धयज्ञात, तलवारीच्या युपावर—'
आलम्भञ्च करिष्यामि यथा हिंसा न जायते । इत्युक्त्वा सा तदा देवी खड्गेन शिरसी तयोः
'मी अशी आहुती देईन की कुणालाही त्रास होणार नाही.' असे म्हणून त्या देवीने तलवारीने दोघांची माने उडवली.
चकर्त तरसा काली पपौ च रुधिरं मुदा । एवं दैत्यौ हतौ दृष्ट्वा मुदितोवाच चाम्बिका
कालीने वेगाने त्यांची माने छाटली आणि आनंदाने रक्त प्यायले; दानव दोघे मारले गेलेले पाहून अंबिका आनंदाने बोलली.
कृतं कार्यं सुराणां ते ददाम्यद्य वरं शुभम् । चण्डमुण्डौ हतौ यस्मात्तस्मात्ते नाम कालिके । चामुण्डेति सुविख्यातं भविष्यति धरातले
'देवतांचे काम पूर्ण झाले; आज मी तुला शुभ वर देते. चंड आणि मुंड मारल्यामुळे, काली, पृथ्वीवर तुझे नाव 'चामुंडा' म्हणून प्रसिद्ध होईल.'
रक्तबीजद्वारा देवीसमीपे शुम्भनिशुम्भसंवादवर्णनम् व्यास उवाच हतौ तौ दानवौ दृष्ट्वा हतशेषाश्च सैनिकाः । पलायनं ततः कृत्वा जग्मुः सर्वे नृपं प्रति
रक्तबीजाच्या माध्यमातून देवीजवळ शुंभ-निशुंभ यांचा संवाद वर्णन. व्यास म्हणतो: ते दोन्ही दानव मारले गेले आणि उरलेले सैनिकही मारले गेलेले पाहून, सगळ्यांनी पळ काढून आपल्या राजाकडे धाव घेतली.
भिन्नाङ्गा विशिखैः केचित्केचिच्छिन्नकरास्तथा । रुधिरस्रावदेहाश्च रुदन्तोऽभिययुः पुरे
काहींचे हात तुटलेले, काहींचे अंग बाणांनी फोडलेले, काहींच्या शरीरातून रक्त वाहत होते, रडत रडत ते सर्व नगरीत शिरले.
गत्वा दैत्यपतिं सर्वे चक्रुर्बुम्बारवं मुहुः । रक्ष रक्ष महाराज भक्षयत्यद्य कालिका
सर्वजण दैत्यराजाकडे जाऊन पुन्हा पुन्हा आक्रोश करू लागले, 'राजा, वाचवा, वाचवा! आज काली आम्हाला गिळत आहे!'
तया हतौ महावीरौ चण्डमुण्डौ सुरार्दनौ । भक्षिताः सैनिकाः सर्वे वयं भग्ना भयातुराः
तिच्या हातून चंड आणि मुंड हे दोन बलाढ्य वीर, जे देवांना त्रास देत होते, मारले गेले; त्यांचे सगळे सैनिक तिच्या तावडीत पडले, आणि आम्ही सगळे घाबरून पळून गेलो.
भीतिदञ्च रणस्थानं कृतं कालिकया प्रभो । पातितैर्गजवीराश्वैर्दासेरकपदातिभिः
राजा, काळिकेने रणभूमीला भीतीचे ठिकाण केले आहे; तिथे पडलेले हत्ती, वीर, घोडे, दास आणि पायदळ सगळीकडे विखुरले आहेत.
शोणितौघवहा कुल्या कृता मांसातिकर्दमा । केशशैवलिनी भग्नरथचक्रविराजिता
रक्ताच्या लोंढ्यांनी वाहणारी एक नाली तयार झाली आहे, जिथे मांस आणि चिखल भरले आहे, केसांची जलवनस्पतीसारखी गाळ आणि तुटलेल्या रथांच्या चाकांनी ती सजली आहे.
छिन्नबाह्वादिमत्स्याढ्या शीर्षतुम्बीफलान्विता । भयदा कातराणां वै सुराणां मोदवर्धिनी
तिच्यात तुटलेल्या हातांचे मास्यासारखे तुकडे, डोक्यांची कुम्हड्यासारखी फळे भरली आहेत; ही दृश्ये घाबरलेल्या देवांना भीती देणारी, पण दुसऱ्यांना आनंद वाढवणारी आहेत.
कुलं रक्ष महाराज पातालं गच्छ सत्वरम् । क्रुद्धा देवी क्षयं सद्यः करिष्यति न संशयः
राजा, आपल्या कुळाचे रक्षण कर आणि लवकर पाताळात जा; देवी रागावली आहे, ती लगेच नाश करील, यात शंका नाही.
सिंहोऽपि भक्षयत्याजौ दानवान्दनुजेश्वर । तथैव कालिका देवी हन्ति बाणैरनेकधा
दानवांचा राजा, रणात सिंह देखील दानवांना फस्त करतो; त्याचप्रमाणे काळिका देवी अनेकांना आपल्या बाणांनी ठार करते.
तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र मरणाय मृषा मतिम् । करोषि सहितो भ्रात्रा शुम्भेन कुपिताशयः
म्हणून, राजाधिराज, तू आणि तुझा भाऊ शुंभ, रागाने मनात मृत्यूची तयारी करत आहात.
किं करिष्यति नार्येषा क्रूरा कुलविनाशिनी । यस्या हेतोर्महाराज हन्तुमिच्छसि बान्धवान्
ही क्रूर, कुळाचा नाश करणारी स्त्री काय करणार? तिच्यासाठी, राजा, तू आपल्या नातलगांना मारायचे ठरवले आहेस.
दैवाधीनौ महाराज लोके जयपराजयौ । अल्पार्थाय महद्दुःखं बुद्धिमान्न प्रकल्पयेत्
राजा, या जगात विजय आणि पराभव हे दैवावर अवलंबून असतात; शहाणा माणूस क्षुल्लक कारणासाठी मोठे दुःख ओढवून घेत नाही.
चित्रं पश्य विधेः कर्म यदधीनं जगत् प्रभो । निहता राक्षसाः सर्वे स्त्रिया पश्यैकयानया
राजा, विधीचे अद्भुत कर्म पाहा, ज्यावर हे जग चालते; पहा, या एका स्त्रीने सगळे राक्षस मारले आहेत.
जेता त्वं लोकपालानां सैन्ययुक्तो हि साम्प्रतम् । एका प्रार्थयते बाला युद्धायेति सुसम्भ्रमः
तू सध्या सैन्याच्या मदतीने लोकपालांना जिंकणारा आहेस, पण एकटीच तरुणी युद्धासाठी तुला आव्हान देत आहे आणि त्यामुळे मोठा गोंधळ माजला आहे.
पुरा त्वया तपस्तप्तं पुष्करे देवतायने । वरदानाय सम्प्राप्तो ब्रह्मा लोकपितामहः
पूर्वी, तू पुष्कर या देवांच्या निवासस्थानी तप केला होतास; तेव्हा ब्रह्मा, जगाचा पितामह, तुला वर देण्यासाठी आला होता.
धात्रोक्तस्त्वं महाराज वरं वरय सुव्रत । तदा त्वयामरत्वं च प्रार्थितं ब्रह्मणः किल
राजा, धात्याने (ब्रह्म्याने) सांगितले, 'सुव्रत, वर माग'; तेव्हा तू ब्रह्माजवळ अमरत्व मागितले होते, असे म्हणतात.
देवदैत्यमनुष्येभ्यो न भवेन्मरणं मम । सर्पकिन्नरयक्षेभ्यः पुंल्लिङ्गवाचकादपि
देव, दैत्य, माणसे, सर्प, किन्नर, यक्ष आणि कोणत्याही पुरुषाकडून मला मृत्यू येऊ नये, असे तू मागितले होतेस.