स ददर्श ततो देवीं रम्योपवनसंस्थिताम् । दृष्ट्वा तां मृगशावाक्षीं विनयेन समन्वितः
तिथे त्याने देवीला सुंदर बागेत उभं पाहिलं. ती हरिणाच्या डोळ्यांसारखी, नम्र होती — त्याने आदराने तिला विचारलं —
उवाच वचनं श्लक्ष्णं हेतुमद्रसभूषितम् । शृणु देवि महाभागे शुम्भस्त्वद्विरहातुरः
त्याने गोड, कारणयुक्त आणि योग्य शब्दांत तिला संबोधलं — "हे महाभाग्यवती देवी, ऐक — शुंभ तुझ्या विरहाने व्याकुळ झाला आहे."
दूतं प्रेषितवान्पार्श्वे तव नीतिविशारदः । रसभङ्गभयोद्विग्नः सामपूर्वं त्वयि स्वयम्
नितीमध्ये पारंगत असलेला एक दूत, आनंद हरवण्याची भीती मनात घेऊन, प्रथम गोड शब्दांनी तुझ्याजवळ पाठवला गेला.
तेनागत्य वचः प्रोक्तं विपरीतं वरानने । वचसा तेन मे भर्ता चिन्ताविष्टमना नृपः
त्या दूताने येऊन, सुंदर मुखवाली, विरुद्ध अर्थाचे शब्द सांगितले; त्या शब्दांमुळे माझा पती, राजा, चिंतेने ग्रासला गेला.
बभूव रसमार्गज्ञे शुम्भः कामविमोहितः । दूतेन तेन न ज्ञातं हेतुगर्भं वचस्तव
आनंदाच्या मार्गात पटाईत असलेला शुंभ, इच्छेने मोहून गेला; त्या दूतामार्फत तुझ्या शब्दांचा खरा हेतू त्याला समजला नाही.
यो मां जयति संग्रामे यदुक्तं कठिनं वचः । न ज्ञातस्तेन संग्रामो द्विविधः खलु मानिनि
'जो मला युद्धात जिंकेल,' हे कठोर शब्द त्याला उमगले नाहीत; अहंकारी सखी, त्याला हेही कळले नाही की युद्ध दोन प्रकारचे असते.
रतिजोऽथोत्साहजश्च पात्रभेदे विवक्षितः । रतिजस्त्वयि वामोरु शत्रोरुत्साहजः स्मृतः
एक युद्ध इच्छा उत्पन्न करते, दुसरे उत्साहातून येते, हे विरोधकाच्या स्वरूपावर ठरते; सुंदर जांघ असलेल्या तुझ्याबद्दल इच्छा, तर शत्रूविरुद्ध उत्साह असतो.
सुखदः प्रथमः कान्ते दुःखदश्चारिजः स्मृतः । जानाम्यहं वरारोहे भवत्या मानसं किल
पहिल्याने सुख मिळते, प्रिये, आणि शत्रुत्वातून जन्मलेले दुःख देते; सुंदर अंग असलेल्या, मला तुझ्या मनाचा खरा अर्थ कळतो.
रतिसंग्रामभावस्ते हृदये परिवर्तते । इति तज्ज्ञं विदित्वा मां त्वत्सकाशं नराधिपः
तुझ्या हृदयात इच्छेच्या युद्धाची भावना फिरते; हे जाणूनच राजाने मला तुझ्याजवळ पाठवले.
प्रेषयामास शुम्भोऽद्य बलेन महताऽऽवृतम् । चतुरासि महाभागे शृणु मे वचनं मृदु
आज शुंभाने मोठ्या सैन्याने तुला वेढले आहे; भाग्यवती, तू चतुर आहेस, माझे गोड बोल ऐक.
भज शुम्भं त्रिलोकेशं देवदर्पनिबर्हणम् । पट्टराज्ञी प्रिया भूत्वा भुंक्ष्व भोगाननुत्तमान्
तीनही लोकांचा स्वामी, देवांचा गर्व मोडणारा शुंभ याला स्वीकार; त्याची प्रिय राणी होऊन, श्रेष्ठ आनंद उपभोग.
जेष्यति त्वां महाबाहुः शुम्भः कामबलार्थवित् । विचित्रान्कुरु हावांस्त्वं सोऽपि भावान्करिष्यति
महाबाहू, इच्छेच्या शक्तीत पारंगत शुंभ तुला जिंकेल; तू वेगवेगळ्या चाळ्या दाखव, तोही तशाच भावना दाखवेल.
भविष्यति कालिकेयं तत्र वै नर्मसाक्षिणी । एवं सङ्गरयोगेन पतिर्मे परमार्थवित्
तेथे काली साक्षी म्हणून उपस्थित राहील; अशा प्रकारे युद्धाच्या संयोगातून माझा पती, जो खरा अर्थ जाणतो—
जित्वा त्वां सुखशय्यायां परिश्रान्तां करिष्यति । रक्तदेहां नखाघातैर्दन्तैश्च खण्डिताधराम्
तुला जिंकून, थकलेल्या अवस्थेत तुला सुखाच्या शय्येवर ठेवेल; तुझे शरीर रक्ताळलेले, ओठ नखांनी व दातांनी जखमी झालेले असतील.
स्वेदक्लिन्नां प्रभग्नां त्वां संविधास्यति भूपतिः । भविता मानसः कामो रतिसंग्रामजस्तव
घामाने ओले व थकलेले असताना, राजा तुला सांभाळेल; इच्छेचे युद्ध झाल्यावर तुझ्या मनात प्रेम जागृत होईल.
दर्शनाद्वश एवास्ते शुम्भः सर्वात्मना प्रिये । वचनं कुरु मे पथ्यं हितकृच्चापि पेशलम्
फक्त तुझ्या दर्शनाने शुंभ पूर्णपणे तुझ्या अधीन झाला आहे, प्रिये; माझे हितकारक, योग्य आणि गोड शब्द बोल.
भज शुम्भं गणाध्यक्षं माननीयातिमानिनी । मन्दभाग्याश्च ते नूनं ह्यस्त्रयुद्धप्रियाश्च ये
शुंभ, गणांचा प्रमुख, याला स्वीकार, अहंकार असलेल्या मध्ये तू श्रेष्ठ आहेस; ज्यांना नशीब कमी असते, त्यांनाच शस्त्रयुद्ध आवडते.
न तदर्हासि कान्ते त्वं सदा सुरतवल्लभे । अशोकं कुरु राजानं पादाघातविकासितम्
हे प्रिये, तू त्यासाठी योग्य नाहीस, तू नेहमीच सुखाची आवडती आहेस; तुझ्या पायांच्या स्पर्शाने ज्याचे मुख फुलते, अशा राजाला आनंदी कर.
बकुलं सीधुसेकेन तथा कुरबकं कुरु
बकुळ फुलांना मद्याने फुलव, आणि कुरबक फुलांनाही तसंच फुलव.
देव्यासह युद्धाय चण्डमुण्डप्रेषणम् व्यास उवाच इत्युक्त्वा विररामासौ वचनं धूम्रलोचनः । प्रत्युवाच तदा काली प्रहस्य ललितं वचः
देवीसोबत युद्धासाठी चंड आणि मुंड यांना पाठविण्यात आले.
विदूषकोऽसि जाल्म त्वं शैलूष इव भाषसे । वृथा मनोरथांश्चित्ते करोषि मधुरं वदन्
अरे मूर्खा, तू तर जणू काही विदूषकासारखा वागतोस आणि बोलतोस. तुझ्या मनात फुकटच्या कल्पना भरून ठेवतोस, आणि तोंडाने गोड बोलतोस, पण त्याचा काहीच उपयोग नाही.
बलवान्बलसंयुक्तः प्रेषितोऽसि दुरात्मना । कुरु युद्धं वृथा वादं मुञ्च मूढमतेऽधुना
तुझ्यात ताकद आहे, आणि तू दुसऱ्यांच्या जोरावर इथे आलास; तुला वाईट माणसाने पाठवले आहे. आता वाद घालू नकोस, मूर्खपणा सोड आणि लढायला ये.
हत्वा शुम्भं निशुम्भञ्च त्वदन्यान्वा बलाधिकान् । देवी क्रुद्धा शराघातैर्व्रजिष्यति निजालयम्
देवी रागावून, शुंभ, निशुंभ आणि तुझ्यापेक्षा बलवान असलेल्यांनाही आपल्या बाणांनी ठार मारेल आणि मग आपल्या घरी परत जाईल.
क्वासौ मन्दमतिः शुम्भः क्व वा विश्वविमोहिनी । अयुक्तः खलु संसारे विवाहविधिरेतयोः
तो मंदबुद्धी शुंभ कुठे आणि साऱ्या जगाला मोहात टाकणारी देवी कुठे? या दोघांचा विवाह या जगात योग्यच नाही.
सिंही किं त्वतिकामार्ता जम्बुकं कुरुते पतिम् । करिणी गर्दभं वापि गवयं सुरभिः किमु
सिंहीला कितीही इच्छा आली तरी ती कोल्ह्याला नवरा करते का? किंवा हत्तीण गाढवाशी, किंवा सुरभी गाय जंगली बैलाशी लग्न करते का?
गच्छ शुम्भं निशुम्भं च वद सत्यं वचो मम । कुरु युद्धं न चेद्याहि पातालं तरसाधुना
जा, शुंभ आणि निशुंभ यांना माझे खरे बोल सांग. लढायला येत असशील तर ये, नाहीतर लगेच पाताळात निघून जा.
व्यास उवाच कालिकायावचः श्रुत्वा स दैत्यो धूम्रलोचनः । तामुवाच महाभाग क्रोधसंरक्तलोचनः
व्यास म्हणाले: कालीचे हे बोल ऐकून, धूम्रलोचन नावाचा तो राक्षस रागाने डोळे लाल करून तिला म्हणाला.
दुर्दर्शे त्वां निहत्याजौ सिंहञ्च मदगर्वितम् । गृहीत्वैनां गमिष्यामि राजानं प्रत्यहं किल
अगं भयंकर देवी, युद्धात मी तुला आणि तुझ्या अहंकारी सिंहाला मारून, तुला पकडून रोज राजाकडे घेऊन जाईन.
रसभङ्गभयात्कालि बिभेमि त्विह साम्प्रतम् । नोचेत्त्वां निशितैर्बाणैर्हन्म्यद्य कलहप्रिये
काळी, मला सध्या फक्त स्वाद हरपण्याची भीती आहे; नाहीतर, हे झगडा आवडणाऱ्या, मी आजच तुला तीक्ष्ण बाणांनी ठार मारलं असतं.
कालिकोवाच किं विकत्थसि मन्दात्मन्नायं धर्मो धनुष्मताम् । स्वशक्त्या मुञ्च विशिखान्गन्तासि यमसंसदि
काळी म्हणाली: अरे मंदबुद्धी, एवढं बढाई का मारतोस? हे धनुर्धारींचं वर्तन नाही. स्वतःच्या ताकदीने बाण सोड, कारण आता यमाच्या दरबारात जाणार आहेस.