ज्ञायतां कस्य पुत्रीयं किमर्थमिह चागता । गृह्यतां राजशार्दूल तव योग्यास्ति कामिनी
"ती कोणाची मुलगी आहे आणि इथे का आली आहे ते शोधा; राजसिंह, ती तुझ्यासाठी योग्य आहे, तिला मिळवा."
ज्ञात्वाऽऽनय गृहे भार्यां कुरु कल्याणलोचनाम् । निश्चितं नास्ति संसारे नारी त्वेवंविधा किल
"ती कोण आहे ते जाणून तिला इथे आणा; तिच्या शुभ डोळ्यांची पत्नी म्हणून तिला स्वीकारा. नक्कीच, जगात अशी स्त्री दुसरी नाही."
देवानां सर्वरत्नानि गृहीतानि त्वया नृप । कस्मान्नेमां वरारोहां प्रगह्णासि नृपोत्तम
राजा, तू देवतांची सगळी रत्ने घेतलीस; मग, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, ही सुंदर स्त्री का घेत नाहीस?
इन्द्रस्यैरावतः श्रीमान्पारिजाततरुस्तथा । गृहीतोऽश्वः सप्तमुखस्त्वया नृप बलात्किल
इंद्राचा तेजस्वी ऐरावत हत्ती, पारिजात वृक्ष आणि सात तोंडांचा घोडा, हे सर्व तू बळाने घेतलेस, राजन.
विमानं वैधसं दिव्यं मरालध्वजसंयुतम् । त्वयात्तं रत्नभूतं तद्बलेन नृप चाद्भुतम्
मोराच्या ध्वजाने सजलेली, दिव्य वैधस विमान हे देखील, तुझ्या सामर्थ्याने, तू मिळवलेस, राजन.
कुबेरस्य निधिः पद्मस्त्वया राजन् समाहृतः । छत्रं जलपतेः शुभ्रं गृहीतं तत्त्वया बलात्
कुबेराचा कमळाचा खजिना, हे ही तू आणलंस, राजा; आणि पाण्याच्या अधिपतीचे शुभ्र छत्रसुद्धा तू बळाने घेतलेस.
पाशश्चापि निशुम्भेन भ्रात्रा तव नृपोत्तम । गृहीतोऽस्ति हठात्कामं वरुणस्य जितस्य च
राजांमध्ये श्रेष्ठ, तुझा भाऊ निशुंभाने देखील, वरुणाला जिंकून, त्याचा पाश बळाने घेतला आहे.
अम्लानपङ्कजां तुभ्यं मालां जलनिधिर्ददौ । भयात्तव महाराज रत्नानि विविधानि च
तुझ्या भीतीने, महराजा, समुद्राने तुला कधीही न कोमेजणाऱ्या कमळांची माळ आणि अनेक रत्ने दिली.
मृत्योः शक्तिर्यमस्यापि दण्डः परमदारुणः । त्वया जित्वा हृतः कामं किमन्यद्वर्ण्यते नृप
मृत्यूची शक्ती आणि यमाचा भयंकर दंडसुद्धा तू जिंकून घेतलास; आता आणखी काय सांगावे, राजन?
कामधेनुर्गहीताद्य वर्तते सागरोद्भवा । मेनकाद्या वशे राजंस्तव तिष्ठन्ति चाप्सराः
आज समुद्रातून उत्पन्न झालेली कामधेनू गायही तू घेतलीस; मेनका आणि इतर अप्सरा तुझ्या अधीन आहेत, राजा.
एवं सर्वाणि रत्नानि त्वयात्तानि बलादपि । कस्मान्न गृह्यते कान्तारत्नमेषा वराङ्गना
अशा रीतीने, तू सर्व रत्ने बळाने मिळवलीस; मग, ही सुंदर स्त्री, स्त्रियांमध्ये रत्न असलेली, का घेत नाहीस?
सर्वाणि ते गृहस्थानि रत्नानि विशदान्यथ । अनया सम्भविष्यन्ति रत्नभूतानि भूपते
राजा, तुझ्या घरातली सगळी रत्ने, तिच्या उपस्थितीमुळे, खऱ्या अर्थाने रत्न ठरतील.
त्रिषु लोकेषु दैत्येन्द्र नेदृशी वर्तते प्रिया । तस्मात्तामानयाशु त्वं कुरु भार्यां मनोहराम्
तीसारख्या प्रिय व्यक्ती तिन्ही लोकांत नाही; म्हणून, तिला लवकर आण आणि तिला आपली मनमोहक पत्नी कर.
व्यास उवाच इति श्रुत्वा तयोर्वाक्यं मधुरं मधुराक्षरम् । प्रसन्नवदनः प्राह सुग्रीवं सनिधौ स्थितम्
व्यास म्हणाले: त्यांचे मधुर आणि गोड शब्द ऐकून, आनंदी चेहऱ्याने त्याने जवळ उभ्या असलेल्या सुग्रीवाला सांगितले.
गच्छ सुग्रीव दूतत्वं कुरु कार्यं विचक्षण । वक्तव्यञ्च तथा तत्र यथाभ्येति कृशोदरी
सुग्रीवा, जा, दूताचे काम कर आणि हे कार्य बुद्धीने पार पाड; आणि तिथे असे बोल, की ती कृशोदरी येथे येईल.
उपायौ द्वौ प्रयोक्तव्यौ कान्तासु सुविचक्षणैः । सामदाने इति प्राहुः शृङ्गाररसकोविदाः
प्रेमाच्या जाणकारांनी सांगितले आहे की, स्त्रियांशी वागताना दोन उपाय वापरावेत — साम आणि दान.
भेदे प्रयुज्यमानेऽपि रसाभासस्तु जायते । निग्रहे रसभङ्गः स्यात्तस्मात्तौ दूषितौ बुधैः
फूट पाडण्याचा उपाय वापरला तर फक्त प्रेमाचा आभास राहतो; कठोरपणा केल्यास प्रेम तुटते — म्हणून शहाण्यांनी हे दोन्ही उपाय टाळले आहेत.
सामदानमुखैर्वाक्यैः श्लक्ष्णैर्नर्मयुतैस्तथा । का न याति वशे दूत कामिनी कामपीडिता
साम, दान आणि गोड, हसतमुख, खेळकर शब्दांनी, कोणतीही इच्छुक स्त्री, दूत, आपल्या वशात येणार नाही असे नाही.
व्यास उवाच सुग्रीवस्तु वचः श्रुत्वा शुम्भोक्तं सुप्रियं पटु । जगाम तरसा तत्र यत्रास्ते जगदम्बिका
व्यास म्हणाले: शुंभाने सांगितलेली प्रिय आणि चतुर वचने ऐकून, सुग्रीव वेगाने जिथे जगदंबा आहेत तिथे गेला.
सोऽपश्यत्सुमुखीं कान्तां सिंहस्योपरिसंस्थिताम् । प्रणम्य मधुरं वाक्यमुवाच जगदम्बिकाम्
त्याने सिंहावर बसलेल्या सुंदर मुखाच्या देवीला पाहिले; आणि वाकून, जगदंबेला गोड शब्दांनी नमस्कार केला.
दूत उवाच वरोरु त्रिदशारातिः शुम्भः सर्वाङ्गसुन्दरः । त्रैलोक्याधिपतिः शूरः सर्वजिद्राजते नृपः
दूत म्हणाला — सुंदर अंगांची मालकीण, शुंभ हा देवांचा शत्रू असून, तो प्रत्येक अंगाने देखणा आहे. तो पराक्रमी राजा, सर्वांचा विजेता आणि तिन्ही लोकांचा स्वामी म्हणून तेजाने झळकत आहे.
तेनाहं प्रेषितः कामं त्वत्सकाशं महात्मना । त्वद्रूपश्रवणासक्तचित्तेनातिविदूयता
त्या महात्म्याने, ज्याचे मन तुझ्या रूपाची कथा ऐकून पूर्णपणे वेडावले आहे, त्याने मला तुझ्याकडे पाठवले आहे.
वचनं तस्य तन्वङ्गि शृणु प्रेमपुरःसरम् । प्रणिपत्य यथा प्राह दैत्यानामधिपस्त्वयि
बारीक कंबर असलेल्या सुंदरी, प्रेमपूर्वक त्याने जी वचने सांगितली ती ऐक. दैत्यांचा अधिपती तुझ्यासमोर आदराने वाकून असे म्हणाला.
देवा मया जिताः सर्वे त्रैलोक्याधिपतिस्त्वहम् । यज्ञभागानहं कान्ते गह्णामीह स्थितः सदा
मी सर्व देवांना जिंकले आहे; मीच तिन्ही लोकांचा स्वामी आहे. सुंदर स्त्री, यज्ञातील भाग मीच घेतो आणि नेहमी येथेच राहतो.
हृतसारा कृता नूनं द्यौर्मया रत्नवर्जिता । यानि रत्नानि देवानां तानि चाहृतवानहम्
मी स्वर्गाचे सार काढून टाकले आहे आणि तिथेले सर्व रत्न काढून घेतले आहेत. देवांची जी रत्नं होती, ती मी सर्व मिळवली आहेत.
भोक्ताहं सर्वरत्नानां त्रिषु लोकेषु भामिनि । वशानुगाः सुराः सर्वे मम दैत्याश्च मानवाः
सुंदरी, तिन्ही लोकांतील सर्व रत्नांचा उपभोग मी घेतो. सर्व देव, दैत्य आणि माणसे माझ्या अधीन आहेत.
त्वद्गुणैः कर्णमागत्य प्रविश्य हृदयान्तरम् । त्वदधीनः कृतः कामं किङ्करोऽस्मि करोमि किम्
तुझे गुण माझ्या कानावर येऊन, हृदयाच्या आत खोलवर शिरले आहेत. त्यामुळे मी तुझ्या अधीन झालो आहे; मी तुझा दास आहे — मी काय करू?
त्वमाज्ञापय रम्भोरु तत्करोमि वशानुगः । दासोऽहं तव चार्वङ्गि रक्ष मां कामबाणतः
रंभेच्या खांद्यासारख्या जांघ असलेल्या सुंदरी, तू आज्ञा कर, मी तुझ्या इच्छेप्रमाणे सर्व काही करीन. मी तुझा दास आहे, मनोहर अंगवाली, मला कामबाणांपासून वाचव.
भज मां त्वं मरालाक्षि तवाधीनं स्मराकुलम् । त्रैलोक्यस्वामिनी भूत्वा भुंक्ष्व भोगाननुत्तमान्
राजहंसासारख्या डोळ्यांची मालकीण, मला प्रेम कर; मी तुझ्या अधीन आहे, कामाने व्याकुळ झालो आहे. तिन्ही लोकांची स्वामिनी हो आणि श्रेष्ठ सुखांचा उपभोग घे.
तव चाज्ञाकरः कान्ते भवामि मरणावधि । अवध्योऽस्मि वरारोहे सदेवासुरमानुषैः
सुंदरी, मी तुझ्या आज्ञा मृत्यूपर्यंत पाळीन. माझे सौंदर्य असलेल्या स्त्री, मी देव, दैत्य आणि माणसांनी मारता येणार नाही असा आहे.