जगन्मोहनलावण्या सर्वलक्षणलक्षिता । अद्वितीयस्वरूपा सा देवानां दर्शनं गता
ती देवी अशी होती की तिच्या सौंदर्याने सारा जग मोहून गेला, तिच्या अंगावर सर्व शुभ चिन्हं होती; तिच्या रूपाला कोणताही तोड नव्हता आणि ती देवांच्या समोर प्रकट झाली.
जाह्नव्यां स्नातुकामा सा निर्गता गिरिगह्वरात् । दिव्यरूपधरा देवी विश्वमोहनमोहिनी
गंगेच्या पाण्यात स्नान करण्याची इच्छा असलेली ती देवी, पर्वताच्या गुहेतून बाहेर आली, दिव्य रूप धारण केलेली, साऱ्या विश्वाला मोहात टाकणारी मोहिनी.
देवान्स्तुतिपरानाह मेघगम्भीरया गिरा । प्रेमपूर्वं स्मितं कृत्वा कोकिलामञ्जुवादिनी
देव स्तुती करण्यात मग्न असताना, देवीने गडगडणाऱ्या मेघासारख्या गंभीर आवाजात, प्रेमळ हास्य करत, कोकिळेच्या गोड बोलासारखी मधुर वाणी बोलली.
देव्युवाच भो भोः सुरवराः कात्र भवद्भिः स्तूयते भृशम् । किमर्थं ब्रूत वः कार्यं चिन्ताविष्टाः कुतः पुनः
देवी म्हणाली: अरे श्रेष्ठ देवांनो, तुम्ही इथे इतकी मनापासून माझी स्तुती का करता? काय कारण आहे? तुमचं काम काय आहे? पुन्हा तुम्ही इतके चिंतेत का आहात, सांगा.
व्यास उवाच तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्या मोहिता रूपसम्पदा । प्रेमपूर्वं हृदुत्साहास्तामूचुः सुरसत्तमाः
व्यास म्हणाले: तिचं बोलणं ऐकून आणि तिच्या रूपाने मोहून गेलेले, देवांपैकी श्रेष्ठ, प्रेम आणि उत्साहाने भरून, तिला म्हणाले.
देवा ऊचुः देवि स्तुमस्त्वां विश्वेशि प्रणताः स्म कृपार्णवे । पाहि नः सर्वदुःखेभ्यः संविग्नान्दैत्यतापितान्
देव म्हणाले: देवी, विश्वाची अधिष्ठात्री, आम्ही तुझ्या चरणी नतमस्तक आहोत, तू दयामय आहेस. आम्हाला सर्व दुःखांपासून वाचव, कारण आम्ही दैत्यांच्या त्रासाने व्याकुळ झालो आहोत.
पुरा त्वया महादेवि निहत्यासुरकण्टकम् । महिषं नो वरो दत्तः स्मर्तव्याहं सदापदि
म्हणूनच, हे महादेवी, पूर्वी तू दैत्यांचा काटा असलेल्या महिषासुराचा वध केल्यावर आम्हाला वर दिलास की, 'संकटाच्या वेळी मी आठवली जाईन.'
स्मरणाद्दैत्यजां पीडां नाशयिष्याम्यसंशयम् । तेन त्वं संस्मृता देवि नूनमस्माभिरित्यपि
माझं स्मरण केल्यावर मी दैत्यांनी दिलेलं दुःख नक्कीच दूर करीन—यात शंका नाही. म्हणूनच, देवी, आम्ही आता तुला नक्कीच आठवतो आहोत.
अद्य शुम्भनिशुम्भौ द्वावसुरौ घोरदर्शनौ । उत्पन्नौ विघ्नकर्तारावहन्यौ पुरुषैः किल
आज शुंभ आणि निशुंभ हे दोन भयंकर दिसणारे दैत्य जन्माला आले आहेत; ते आमच्या मार्गातील अडथळे आहेत आणि मनुष्यांनी त्यांचा नाश होऊ शकत नाही.
रक्तबीजश्च बलवांश्चण्डमुण्डौ तथासुरौ । एतैरन्यैश्च देवानां हृतं राज्यं महाबलैः
रक्तबीज हा बलवान दैत्य आहे, आणि चंड व मुंड हेही दैत्य आहेत; हे आणि इतर अनेक बलाढ्य दैत्यांनी देवांचे राज्य बळकावले आहे.
गतिरन्या न चास्माकं त्वमेवासि महाबले । कुरु कार्यं सुराणां वै दुःखितानां सुमध्यमे
आमच्याकडे दुसरा कोणताही आधार नाही, हे महाबलाढ्ये, तूच आमचं सर्वस्व आहेस. हे सुंदर कटी असलेल्या देवी, दुःखी देवांचं काम तू पूर्ण कर.
देवास्त्वदङ्घ्रिभजने निरताः सदैव ते दानवैरतिबलैर्विपदं सुनीताः । तान्देवि दुःखरहितान् कुरु भक्तियुक्ता- न्मातस्त्वमेव शरणं भव दुःखितानाम्
देव नेहमी तुझ्या पायांची भक्ती करतात, तरीही बलाढ्य दैत्यांनी त्यांना संकटात टाकलं आहे. देवी, त्यांना भक्तीने भरलेले आणि दुःखरहित कर. आई, दुःखी लोकांसाठी तूच एकमेव आश्रय आहेस.
सकलभुवनरक्षा देवि कार्या त्वयाद्य स्वकृतमिति विदित्वा विश्वमेतद्युगादौ । जननि जगति पीडां दानवा दर्पयुक्ताः स्वबलमदसमेतास्ते प्रकुर्वन्ति मातः
देवी, आज साऱ्या जगाचं रक्षण करणं हे तुझं कर्तव्य आहे, कारण हे तुझंच काम आहे. हे जाणून, युगाच्या सुरुवातीला, दैत्यांनी आपल्या बळाचा गर्व करून जगात त्रास दिला आहे, आई.
देव्या सुग्रीवदूताय स्वव्रतकथनम् व्यास उवाच एवं स्तुता तदा देवी दैवतैः शत्रुतापितैः । स्वशरीरात्परं रूपं प्रादुर्भूतं चकार ह
व्यास म्हणाले: त्या वेळी, शत्रूंनी त्रस्त असलेल्या देवांनी देवीची स्तुती केली, तेव्हा देवीने आपल्या शरीरातून एक अत्युत्कृष्ट रूप प्रकट केलं.
पार्वत्यास्तु शरीराद्वै निःसृता चाम्बिका यदा । कौशिकीति समस्तेषु ततो लोकेषु पठ्यते
पार्वतीच्या शरीरातून जेव्हा अंबिका प्रकट झाली, तेव्हा तिला सर्व लोकांत कौशिकी म्हणून ओळखू लागले.
निःसृतायां तु तस्यां सा पार्वती तनुव्यत्ययात् । कृष्णरूपाथ सञ्जाता कालिका सा प्रकीर्तिता
ती प्रकट झाल्यावर, पार्वतीच्या रूपात बदल झाला आणि ती काळी दिसू लागली; तेव्हापासून तिला काळिका असे म्हणतात.
मषीवर्णा महाघोरा दैत्यानां भयवर्धिनी । कालरात्रीति सा प्रोक्ता सर्वकामफलप्रदा
ती शाईसारखी काळी, अत्यंत भयानक आणि दैत्यांना घाबरवणारी होती; तिला काळरात्री असे म्हणतात, ती सर्व इच्छा पूर्ण करणारी आहे.
अम्बिकायाः परं रूपं विरराज मनोहरम् । सर्वभूषणसंयुक्तं लावण्यगुणसंयुतम्
अंबिकेचे श्रेष्ठ रूप अत्यंत सुंदर आणि मोहक दिसत होते, सर्व प्रकारच्या दागिन्यांनी सजलेले आणि सौंदर्याने भरलेले होते.
ततोऽम्बिका तदा देवानित्युवाच ह सस्मिता । तिष्ठन्तु निर्भया यूयं हनिष्यामि रिपूनिह
तेव्हा अंबिका हसत देवांना म्हणाली, "तुम्ही निर्भय राहा; मी येथे तुमचे शत्रू मारून टाकीन."
कार्यं वः सर्वथा कार्यं विहरिष्याम्यहं रणे । निशुम्भादीन्वधिष्यामि युष्माकं सुखहेतवे
"तुमचे काम मी नक्कीच पूर्ण करीन; रणात मला आनंद मिळेल आणि निशुंभ व इतर शत्रूंना तुमच्या सुखासाठी नष्ट करीन."
इत्युक्त्वा सा तदा देवी सिंहारूढा मदोत्कटा । कालिकां पार्श्वतः कृत्वा जगाम नगरे रिपोः
असे म्हणून, देवी मदाने भरलेली, सिंहावर आरूढ झाली, काळिकेला आपल्या बाजूला घेतली आणि शत्रूच्या नगरीकडे निघाली.
सा गत्वोपवने तस्थावम्बिका कालिकान्विता । जगावथ कलं तत्र जगन्मोहनमोहनम्
अंबिका काळिकेसह उपवनात गेली आणि तिथे उभी राहून तिने जगाला मोहून टाकणारे मधुर गाणे गायले.
श्रुत्वा तन्मधुरं गानं मोहमीयुः खगा मृगाः । मुदञ्च परमां प्रापुरमरा गगने स्थिताः
ते मधुर गाणे ऐकून पक्षी आणि प्राणी मोहात पडले, आणि आकाशातील देवांना अत्यंत आनंद मिळाला.
तस्मिन्नवसरे तत्र दानवौ शुम्भसेवकौ । चण्डमुण्डाभिधौ घोरौ रममाणौ यदृच्छया
त्याच वेळी, शुंभाचे दोन भीषण सेवक, चंड आणि मुंड, तिथे सहजपणे फिरताना आले.
आगतौ ददृशाते तु तां तदा दिव्यरूपिणीम् । अम्बिकां गानसंयुक्तां कालिकां पुरतः स्थिताम्
ते दोघे आले आणि त्यांनी दिव्य रूप असलेल्या अंबिकेला गाण्यात मग्न पाहिले, तिच्यासमोर काळिका उभी होती.
दृष्ट्वा तां दिव्यरूपाञ्च दानवौ विस्मयान्वितौ । जग्मतुस्तरसा पार्श्वं शुम्भस्य नृपसत्तम
तीचे दिव्य रूप पाहून ते दोन्ही दैत्य आश्चर्यचकित झाले आणि लगेच शुंभाच्या जवळ गेले, हे राजांमध्ये श्रेष्ठ.
तौ गत्वा तं समासीनं दैत्यानामधिपं गृहे । ऊचतुर्मधुरां वाणीं प्रणम्य शिरसा नृपम्
ते शुंभाच्या घरी गेले, जिथे तो बसला होता, आणि राजाला वंदन करून गोड शब्दांत बोलले.
राजन् हिमालयात्कामं कामिनी काममोहिनी । सम्प्राप्ता सिंहमारूढा सर्वलक्षणसंयुता
"राजा, हिमालयातून एक अत्यंत सुंदर आणि मनाला भुरळ घालणारी स्त्री आली आहे, ती सिंहावर बसली आहे आणि सर्व शुभ चिन्हांनी युक्त आहे."
नेदृशी देवलोकेऽस्ति न गन्धर्वपुरे तथा । न दृष्टा न श्रुता क्वापि पृथिव्यां प्रमदोत्तमा
"अशी स्त्री ना देवांच्या लोकांत, ना गंधर्वांच्या नगरीत आहे; पृथ्वीवर कुठेही अशी उत्तम स्त्री पाहिलेली किंवा ऐकलेली नाही."
गानञ्च तादृशं राजन् करोति जनरञ्जनम् । मृगास्तिष्ठन्ति तत्पार्श्वे मथुरस्वरमोहिताः
"राजा, तिचे गाणे सर्वांना आनंद देते; तिच्या मधुर आवाजाने प्राणीही तिच्या जवळ उभे राहतात."