ब्राह्मणा वेदतत्त्वाश्च यज्ञकर्मरतास्तथा । क्षत्रिया धर्मसंयुक्ता दानाध्ययनतत्पराः
ब्राह्मण वेदाचं सार समजून यज्ञकर्मात रमले होते; क्षत्रिय धर्मावर चालणारे, दान आणि शिक्षण यात मन लावणारे होते.
शस्त्रविद्यारता नित्यं प्रजारक्षणतत्पराः । न्यायदण्डधराः सर्वे राजानः शमसंयुताः
ते नेहमी शस्त्रविद्येत गुंतलेले आणि प्रजेला रक्षण करण्यात तत्पर होते; सर्व राजे न्यायाचा काठी धरून शांततेने वागत.
अविरोधस्तु भूतानां सर्वेषां सम्बभूव ह । आकरा धनदा नृणां व्रजा गोयूथसंयुताः
सर्व जीवांमध्ये कुठेही वैर नव्हते; सर्व खाणी लोकांसाठी संपत्ती देणाऱ्या होत्या आणि कुरांमध्ये गायींच्या कळपांनी भरलेले होते.
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च नृपसत्तम । देवीभक्तिपराः सर्वे सम्बभूवुर्धरातले
राजसत्तेतील श्रेष्ठा, ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र — हे सर्व पृथ्वीवर देवीच्या भक्तीत मग्न झाले होते.
सर्वत्र यज्ञयूपाश्च मण्डपाश्च मनोहराः । मखैः पूर्णा धराश्चासन् ब्राह्मणैः क्षत्रियैः कृतैः
सर्वत्र यज्ञाचे खांब आणि सुंदर मंडप होते; ब्राह्मण आणि क्षत्रियांनी केलेल्या यज्ञांनी पृथ्वी भरून गेली होती.
पतिव्रतधरा नार्यः सुशीलाः सत्यसंयुताः । पितृभक्तिपराः पुत्रा आसन्धर्मपरायणाः
स्त्रिया पतीपरायण, सुस्वभावी आणि सत्यप्रिय होत्या; मुले वडिलांची भक्ती करणारी आणि धर्मावर चालणारी होती.
न पाखण्डं न वाधर्मः कुत्रापि पृथिवीतले । वेदवादा शास्त्रवादा नान्ये वादास्तथाभवन्
पृथ्वीवर कुठेही दांभिकपणा किंवा अधर्म नव्हता; फक्त वेद आणि शास्त्र यांच्याच चर्चा होत आणि इतर कुठलेही मत नव्हते.
कलहो नैव केषाञ्चिन्न दैन्यं नाशुभा मतिः । सर्वत्र सुखिनो लोकाः काले च मरणं तथा
कोणाच्याही मनात भांडण नव्हते, दारिद्र्य नव्हते, वाईट विचार नव्हते; सर्वत्र लोक सुखी होते आणि मृत्यू योग्य वेळीच येई.
सुहृदां न वियोगश्च नापदश्च कदाचन । नानावृष्टिर्न दुर्भिक्षं न मारी दुःखदा नृणाम्
मित्रांपासून कधीच वियोग नसे, कुठलीही आपत्ती नसे; अनियमित पाऊस, दुष्काळ किंवा लोकांना दुःख देणारा रोग कधीच नव्हता.
न रोगो न च मात्सर्यं न विरोधः परस्परम् । सर्वत्र सुखसम्पन्ना नरा नार्यः सुखान्विताः
रोग, मत्सर किंवा परस्परांमध्ये वैर कुठेच नव्हते; सर्वत्र पुरुष आणि स्त्रिया सुखसमृद्धीने नांदत होते.
क्रीडन्ति मानवाः सर्वे स्वर्गे देवगणा इव । न चौरा न च पाखण्डा वञ्चका दम्भकास्तथा
सर्व लोक देवांसारखे आनंदाने खेळत; चोर, दांभिक, फसवणारे किंवा दिखाऊ माणसे कुठेच नव्हती.
पिशुना लम्पटाः स्तब्धा न बभूवुस्तदा नृप । न वेदद्वेषिणः पापा मानवाः पृथिवीपते
त्या काळी, राजन, कुठेही चुगली करणारे, विकारी किंवा गर्विष्ठ लोक नव्हते; वेदद्वेष्टा किंवा पापी माणसेही नव्हती.
सर्वधर्मरता नित्यं द्विजसेवापरायणाः । त्रिधात्वात्सृष्टिधर्मस्य त्रिविधा ब्राह्मणास्ततः
सर्वजण नेहमी सर्व धर्मात रमलेले आणि द्विजांची सेवा करणारे होते; सृष्टीच्या त्रैविध्यानुसार ब्राह्मणांचीही तीन प्रकारे विभागणी झाली होती.
सात्त्विका राजसाश्चैव तामसाश्च तथापरे । सर्वे वेदविदो दक्षाः सात्त्विकाः सत्त्ववृत्तयः
काही सात्त्विक, काही राजस, तर काही तामस होते; सर्वजण वेदज्ञ आणि कुशल, पण सात्त्विक लोकांचे मन निर्मळ होते.
प्रतिग्रहविहीनाश्च दयादमपरायणाः । यज्ञास्ते सात्त्विकैरन्नैः कुर्वाणा धर्मतत्पराः
ते कोणतीही भेट स्वीकारत नसत आणि दया, संयम यावर भर देत; धर्मनिष्ठ सात्त्विक लोक शुद्ध अन्नाने यज्ञ करीत.
पुरोडाशविधानैश्च पशुभिर्न कदाचन । दानमध्ययनञ्चैव यजनं तु तृतीयकम्
ते कधीही यज्ञात प्राण्यांचा वापर करत नसत; दान, अध्ययन आणि यजन — ही त्यांची तीन मुख्य कर्तव्ये होती.
त्रिकर्मरसिकास्ते वै सात्त्विका ब्राह्मणा नृप । राजसा वेदविद्वांसः क्षत्रियाणां पुरोहिताः
राजन, हे सात्त्विक ब्राह्मण या तीन कृत्यांत आनंद मानत; राजस ब्राह्मण वेदज्ञ असून क्षत्रियांना पुरोहित म्हणून सेवा देत.
षट्कर्मनिरता सर्वे विधिवन्मांसभक्षकाः । यजनं याजनं दानं तथैव च प्रतिग्रहः
सर्वजण सहा कर्तव्यांत गुंतलेले आणि नियमाने मांसाहार करणारे होते; यजन, याजन, दान आणि भेट स्वीकारणे — ही त्यांची कामे होती.
अध्ययनं तु वेदानां तथैवाध्यापनं तु षट् । तामसाः क्रोधसंयुक्ता रागद्वेषपराः पुनः
वेदांचे अध्ययन आणि वेदांगांचे अध्यापन हे तामस वृत्तीच्या, राग-द्वेष आणि क्रोधाने भरलेल्या लोकांनी केले.
राज्ञां कर्मकरा नित्यं किञ्चिदध्ययने रताः । महिषे निहते सर्वे सुखिनो वेदतत्पराः
राजांच्या सेवकांनी नेहमी आपली कामे करताना थोडेसे अध्ययन केले; जेव्हा महिषाचा वध झाला, तेव्हा सर्वजण सुखी झाले आणि वेदाभ्यासात रमले.
बभूवुर्व्रतनिष्णाता दानधर्मपरास्तथा । क्षत्रियाः पालने युक्ता वैश्या वणिजवृत्तयः
लोक व्रतांमध्ये पारंगत आणि दान-धर्मात मन लावणारे झाले; क्षत्रियांनी रक्षणाची जबाबदारी घेतली आणि वैश्यांनी व्यापार केला.
कृषिवाणिज्यगोरक्षाकुसीदवृत्तयः परे । एवं प्रमुदितो लोको महिषे विनिपातिते
इतरांनी शेती, व्यापार, गोरक्षण आणि सावकारी यासारख्या व्यवसायांना सुरुवात केली; अशा प्रकारे महिषाचा नाश झाल्यावर सगळ्या जगात आनंद पसरला.
अनुद्वेगः प्रजानां वै सम्बभूव धनागमः । बहुक्षीरा शुभा गावो नद्यश्चैव बहूदकाः
लोकांना कुठेही त्रास राहिला नाही आणि संपत्ती वाढली; गायी भरपूर दूध देऊ लागल्या आणि शुभ झाल्या, नद्या पाण्याने भरून वाहू लागल्या.
वृक्षा बहुफलाश्चासन्मानवा रोगवर्जिताः । नाधयो नेतयः क्वापि प्रजानां दुःखदायकाः
झाडांना भरपूर फळे लागली, लोक निरोगी आणि रोगमुक्त झाले; कुठेही दु:ख किंवा संकट लोकांना छळू लागले नाही.
न निधनमुपयान्ति प्राणिनस्तेऽप्यकाले सकलविभवयुक्ता रोगहीनाः सदैव । निगमविहितधर्मे तत्पराश्चण्डिकाया- श्चरणसरसिजानां सेवने दत्तचित्ताः
कोणतेही जीव अकाली मरण पावले नाहीत; सर्व प्रकारच्या समृद्धीने युक्त आणि नेहमी रोगमुक्त राहिले; वेदांनी सांगितलेल्या धर्मात ते मन लावून राहिले आणि चंडिकेच्या चरणकमळांची सेवा करण्यात त्यांचे मन एकरूप झाले.
शुम्भनिशुम्भद्वारा स्वर्गविजयवर्णनम् व्यास उवाच शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि देव्याश्चरितमुत्तमम् । सुखदं सर्वजन्तूनां सर्वपापप्रणाशनम्
व्यास म्हणाले: राजन, मी तुला देवीची ती उत्तम चरित्रे सांगतो, जी सर्व जीवांना सुख देतात आणि सर्व पापांचा नाश करतात.
यथा शुम्भो निशुम्भश्च भ्रातरौ बलवत्तरौ । बभूवतुर्महावीरौ अवध्यौ पुरुषैः किल
शुंभ आणि निशुंभ हे दोन बलाढ्य भाऊ, कसे मोठे वीर झाले आणि पुरुषांनी जिंकता न येणारे ठरले, ते मी सांगतो.
बहुसेनावृतौ शूरौ देवानां दुःखदौ सदा दुराचारौ मदोत्सिक्तौ बहुदानवसंयुतौ
मोठ्या सैन्याने वेढलेले हे पराक्रमी नेहमी देवांना दु:ख देणारे, वाईट वर्तन करणारे, गर्वाने उन्मत्त आणि अनेक दानवांसह वावरणारे होते.
हतावम्बिकया तौ तु संग्रामेऽतीव दारुणे । देवानाञ्ज हितार्थाय सर्वैः परिचरैः सह
त्या दोघांना आणि त्यांच्या सर्व साथीदारांना अंबिकेने अतिशय भयंकर युद्धात देवांच्या कल्याणासाठी ठार केले.
चण्डमुण्डौ महाबाहू रक्तबीजोऽतिदारुणः । धूम्रलोचननामा च निहतास्ते रणाङ्गणे
चंड आणि मुंड हे बलाढ्य, भयंकर रक्तबीज आणि धूम्रलोचन नावाचा दानव, हे सर्व रणांगणात मारले गेले.