ऊर्ध्वं सव्यं करं कृत्वा तामुवाच मितं वचः । देवि जानामि मरणं दानवानां दुरात्मनाम्
डाव्या हाताने वर करून, तो तिला शांतपणे म्हणाला: 'देवी, या दुष्ट दानवांचा मृत्यू निश्चित आहे, हे मला माहीत आहे.'
तथापि युद्धं कर्तव्यं पराधीनेन वै मया । महिषो मन्दबुद्धिश्च न जानाति प्रियाप्रिये
तरीसुद्धा, मी दुसऱ्याच्या आज्ञेत असल्याने युद्ध करणं भाग आहे; महिष हा मंदबुद्धी आहे, त्याला काय योग्य आणि काय अयोग्य हे कळत नाही.
तदग्रे नैव वक्तव्यं हितं चैवाप्रियं मया । मर्तव्यं वीरधर्मेण शुभं वाप्यशुभं भवेत्
म्हणून त्याच्या समोर मी ना हिताचं, ना अप्रिय असं काही बोलू शकत नाही; वीरधर्म पाळून, परिणाम काहीही असो, मला प्राण द्यावा लागेल.
दैवमेव परं मन्ये धिपौरुषमनर्थकम् । पतन्ति दानवास्तूर्णं तव बाणहता भुवि
माझ्या मते दैवच सर्वश्रेष्ठ आहे; मानवी प्रयत्न व्यर्थ आहेत. तुझे बाण लागून दानव पटकन पृथ्वीवर कोसळतात.
इत्युक्त्वा शरवृष्टिं स चकार दानवोत्तमः । देवी चिच्छेद तान्बाणैरप्राप्तांस्तु निजान्तिके
असं म्हणून, त्या श्रेष्ठ दानवाने बाणांचा वर्षाव केला; देवीने ते बाण तिच्यापर्यंत येण्याआधीच स्वतःच्या बाणांनी छेदले.
अन्यैर्विव्याध तं तूर्णमसिलोमानमाशुगैः । वीक्षितामरसङ्घैश्च कोपपूर्णानना तदा
तिने इतर जलद बाणांनी असिलोमाला पटकन घायाळ केलं; तिच्या रागाने भरलेल्या चेहऱ्याकडे अमरांच्या समूहाने पाहिलं.
शुशुभे दानवः कामं बाणैर्विद्धतनुः किल । स्रवद्रुधिरधारः स प्रफुल्लः किंशुको यथा
दैत्याचं शरीर बाणांनी भेदलं गेलं, रक्ताच्या धारा वाहू लागल्या, तरीही तो फुललेल्या किंशुकासारखा तेजस्वी दिसत होता.
असिलोमा गदां गुर्वीं लौहीमुद्यम्य वेगतः । दुद्राव चण्डिकां कोपात्सिंहं मूर्ध्नि जघान ह
असिलोमाने जड लोखंडी गदा जोरात उचलली आणि चंडिकेवर रागाने झेपावत, सिंहाच्या डोक्यावर ती गदा मारली.
सिंहोऽपि नखराघातैस्तं ददार भुजान्तरे । अगणय्य गदाघातं कृतं तेन बलीयसा
सिंहाने आपल्या नखांनी त्याला दोन्ही बाहूंमध्ये फाडलं, आणि त्या बलाढ्य गदाघाताची पर्वा केली नाही.
उत्पत्य तरसा दैत्यो गदापाणिः सुदारुणः । सिंहमूर्ध्नि समारुह्य जघान गदयाम्बिकाम्
दैत्याने जोरात उडी मारून, हातात गदा घेऊन, सिंहाच्या डोक्यावर चढून, त्या गदाने अंबिकेला प्रहार केला.
कृतं तेन प्रहारं तु वञ्चयित्वा विशांपते । खड्गेन शितधारेण शिरश्चिच्छेद कण्ठतः
त्या प्रहाराला चुकवून, राजन, त्याने तीक्ष्ण तलवारीने गळ्यापासून डोके छाटले.
छिन्ने शिरसि दैत्येन्द्रः पपात तरसा क्षितौ । हाहाकारो महानासीत्सैन्ये तस्य दुरात्मनः
डोके छाटल्यावर, त्या दैत्यराजाचा देह जोरात जमिनीवर कोसळला; त्या दुष्टाच्या सैन्यात मोठा आक्रोश उठला.
जय देवीति देवास्ता तुष्टुवुर्जगदम्बिकाम् । देवदुन्दुभयो नेदुर्जगुश्च नृप किन्नराः
देवतांनी 'जय देवी!' असे म्हणत जगदंबेचे स्तुती केली; दिव्य नगारे वाजले आणि किन्नरांनी गाणे गायले, राजन.
निहतौ दानवौ वीक्ष्य पतितौ च रणाङ्गणे । निहताः सैनिकाः सर्वे तत्र केसरिणा बलात्
ते दोन दानव रणांगणात पडलेले पाहून, तिथे सिंहाने त्यांच्या सर्व सैनिकांना जोरात ठार केले.
भक्षिताश्च तथा केचिन्निःशेषं तद्रणं कृतम् । भग्नाः केचिद् गता मन्दा महिषं प्रति दुःखिताः
काहींना सिंहाने खाऊन टाकले, आणि त्या युद्धाचा पूर्ण शेवट झाला; काही सैनिक तुटून, दुःखी मनाने महिषाजवळ गेले.
चुक्रुशू रुरुदुश्चैव त्राहि त्राहीति भाषणैः । असिलोमबिडालाख्यौ निहतौ नृपसत्तम
ते ओरडू लागले, रडू लागले आणि 'वाचवा, वाचवा!' असे म्हणू लागले; राजन, असिलोम आणि बिडाळ हेसुद्धा मारले गेले.
अन्ये ये सैनिका राजन् सिंहेन भक्षिताश्च ते । एवं ब्रुवन्तो राजानं तदा चक्रुश्च वैशसम्
राजा, जे इतर सैनिक सिंहाने खाल्ले, ते असे बोलू लागले आणि राजासाठी मोठा शोक निर्माण झाला.
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां महिषो दुर्मनास्तदा । बभूव चिन्ताकुलितो विमना दुःखसंयुतः
त्यांची वचने ऐकून, महिषा खूपच अस्वस्थ झाला, त्याचे मन चिंता आणि दुःखाने भरून गेले.
महिषद्वारा देवीप्रबोधनम् व्यास उवाच तेषां तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधयुक्तो नराधिपः । दारुकं प्राह तरसा रथमानय मेऽद्भुतम्
त्या शब्दांनी संतप्त झालेला राजा व्यास म्हणतो— त्याने दारुकाला पटकन सांगितले, 'माझे अद्भुत रथ घेऊन ये.'
सहस्रखरसंयुक्तं पताकाध्वजभूषितम् । आयुधैः संयुतं शुभ्रं सुचक्रं चारुकूबरम्
तो रथ हजार खच्चरांनी जोडलेला, ध्वजांनी आणि पताकांनी सजलेला, शस्त्रांनी सुसज्ज, शुभ्र, सुंदर चाकांचा आणि आकर्षक दांड्याचा होता.
सूतोऽपि रथमानीय तमुवाच त्वरान्वितः । राजन् रथोऽयमानीतो द्वारि तिष्ठति भूषितः
सारथ्याने तो रथ आणून घाईने सांगितले, 'राजा, रथ दाराशी आणला आहे आणि तो सुंदरपणे सजवलेला आहे.'
सर्वायुधसमायुक्तो वरास्तरणसंयुतः । आनीतं तं रथं ज्ञात्वा दानवेन्द्रो महाबलः
तो रथ सर्व शस्त्रांनी आणि उत्तम कवचांनी सुसज्ज होता; रथ आणला हे कळताच, बलवान दानवराजाने—
मानुषं देहमास्थाय संग्रामे गन्तुमुद्यतः । विचार्य मनसा चेति देवी मां प्रेक्ष्य दुर्मुखम्
मानवी देह धारण करून, युद्धासाठी सज्ज झाला आणि मनात विचार केला, 'माझे हे रूप पाहून देवी घाबरेल.'
शृङ्गिणं महिषं नूनं विमना सा भविष्यति । नारीणां च प्रियं रूपं तथा चातुर्यमित्यपि
'शिंग असलेल्या महिषाचे रूप पाहून ती नक्कीच उदास होईल; आणि स्त्रियांना सुंदर रूप आणि चातुर्य आवडते.'
तस्माद्रूपं च चातुर्यं कृत्वा यास्यामि तां प्रति । यथा मां वीक्ष्य सा बाला प्रेमयुक्ता भविष्यति
'म्हणून, सुंदर रूप आणि चातुर्य घेऊन मी तिच्याकडे जाईन, जेणेकरून ती तरुणी मला पाहून प्रेमात पडेल.'
ममापि च तदैव स्यात्सुखं नान्यस्वरूपतः । इति सञ्चिन्त्य मनसा दानवेन्द्रो महाबलः
'आणि मलाही फक्त या रूपातच आनंद मिळेल, दुसऱ्या कुठल्याही रूपात नाही.' असे मनाशी ठरवून, बलवान दानवराजा—
त्यक्त्वा तन्माहिषं रूपं बभूव पुरुषः शुभः । सर्वायुधधरः श्रीमांश्चारुभूषणभूषितः
त्याने महिषाचे रूप सोडून, सर्व शस्त्रांनी सुसज्ज, तेजस्वी, सुंदर दागिन्यांनी सजलेला देखणा पुरुषरूप घेतले.
दिव्याम्बरधरः कान्तः पुष्पबाण इवापरः । रथोपविष्टः केयूरस्रग्वी बाणधनुर्धरः
तो दिव्य वस्त्रे घातलेला, आकर्षक, फुलांच्या बाणांसारखा मदनासारखा, रथावर बसलेला, केयूर आणि हार घातलेला, बाण आणि धनुष्य धारण केलेला होता.
सेनापरिवृतो देवीं जगाम मदगर्वितः । मनोज्ञं रूपमास्थाय मानिनीनां मनोहरम्
आपल्या सैन्याने वेढलेला, गर्वाने भरलेला तो तिच्याकडे गेला. त्याने असा देखणा रूप धारण केला होता की, गर्विष्ठ लोकांनाही ते मोहून टाकेल.
तमागतं समालोक्य दैत्यानामधिपं तदा । बहुभिः संवृतं वीरैर्देवी शङ्खमवादयत्
तो दैत्यांचा राजा, अनेक शूर वीरांसह येताना पाहून देवीने आपला शंख वाजवला.