मूर्खसेवापरो यस्मात्तस्मात्त्वं मूर्ख एव हि । राजधर्मं न जानासि किं ब्रवीषि ममाग्रतः
तू मूर्खांची संगत करतोस म्हणून तू स्वतःही मूर्खच आहेस; तुला राजधर्म माहीत नाही—मग माझ्यासमोर काय बोलतोस?
संग्रामे महिषं हत्वा कृत्वा रुधिरकर्दमम् । यशःस्तम्भं स्थिरं कृत्वा गमिष्यामि यथासुखम्
मी युद्धात महिषाचा वध करून, रक्ताने माती चिखलमय करीन, आणि मग आपली कीर्ती अढळ करून, हवी तशी निघून जाईन.
देवानां दुःखदातारं दानवं मदगर्वितम् । हनिष्येऽहं दुराचारं युद्धं कुरु स्थिरो भव
देवतांना दुःख देणाऱ्या, गर्विष्ठ, दुष्ट वागणाऱ्या त्या दानवाचा मी वध करीन; युद्ध कर, आणि ठाम उभा राहा.
जीवितेच्छास्ति चेन्मूढ महिषस्य तथा तव । तदा गच्छन्तु पातालं दानवाः सर्व एव ते
तुला आणि महिषाला जर जीवंत राहायची इच्छा असेल, तर तुझे सगळे दानव पाताळात जाऊन राहू देत.
मुमूर्षा यदि वश्चित्ते युद्धं कुर्वन्तु सत्वराः । सर्वानेव वधिष्यामि निश्चयोऽयं ममाधुना
पण जर मनात मृत्यूची इच्छा असेल, तर लगेच युद्ध करा; मी सगळ्यांचा वध करीन—आता माझा निर्धार हाच आहे.
व्यास उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या दानवो बलदर्पितः । मुमोच बाणवृष्टिं तां घनवृष्टिमिवापराम्
व्यास म्हणाले: तिचं बोलणं ऐकून, बलाचा गर्व असलेल्या त्या दैत्याने, जणू मुसळधार पावसासारखी बाणांची सर सोडली.
चिच्छेद तस्य सा बाणान्स्वबाणैर्निशितैस्तदा । जघान तं तथा घोरैराशीविषसमैः शरैः
तेव्हा तिने आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी त्याचे बाण छाटले, आणि भयंकर, विषारी सापांसारख्या बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला.
युद्धं परस्परं तत्र बभूव विस्मयप्रदम् । गदया घातयामास तं रथाज्जगदम्बिका
तेथे त्यांच्यात अद्भुत असं युद्ध झालं; जगदंबेने आपल्या गदेद्वारे त्याला रथावरून खाली पाडलं.
मूर्च्छां प्राप स दुष्टात्मा गदयाभिहतो भृशम् । मुहूर्तद्वयमात्रं तु रथोपस्थ इवाचलः
त्या दुष्ट मनाच्या असुराला गदेमुळे जोरात मार लागला आणि तो बेशुद्ध पडला. दोन क्षण तो रथात पडल्यासारखा हललाच नाही.
तं तथा मूर्च्छितं दृष्ट्वा ताम्रः परबलार्दनः । आजगाम रणे योद्धुं चण्डिकां प्रति चापलात्
त्याला असा बेशुद्ध पडलेला पाहून, शत्रूंचा पराभव करणारा ताम्र रणभूमीत कोणतीही भीती न बाळगता चंडिकेच्या समोर लढायला आला.
आगच्छन्तं तु तं वीक्ष्य हसन्ती प्राह चण्डिका । एह्येहि दानवश्रेष्ठ यमलोकं नयाम्यहम्
तो येताना पाहून चंडिका हसली आणि म्हणाली, 'ये, ये, दानवांमध्ये श्रेष्ठ, मी तुला यमाच्या लोकात घेऊन जाईन.'
किं भवद्भिः समायातैरबलैश्च गतायुषैः । महिषः किं गृहे मूढः करोति जीवनोद्यमम्
'तुम्ही आणि हे अशक्त, प्राण संपलेले लोक इथे कशाला आलात? तो मूर्ख महिष अजूनही घरात लपून जगायचा प्रयत्न करतोय का?'
किं भवद्भिर्हतैर्मन्दैर्ममापि विफलः श्रमः । अहते महिषे पापे सुरशत्रौ दुरात्मनि
'तुम्ही असे दुर्बल आणि मारलेले मला काय उपयोगाचे? जर तो पापी, दुष्ट, देवांचा शत्रू महिष अजूनही जिवंत असेल तर माझा सगळा प्रयत्न व्यर्थच आहे.'
तस्माद्यूयं गृहं गत्वा महिषं प्रेषयन्त्विह । पश्येन्मां सोऽपि मन्दात्मा यादृशीं तादृशीं स्थिताम्
'म्हणून तुम्ही सगळे परत घरी जा आणि महिषाला इथे पाठवा. तो मंदबुद्धी देखील मला जशी आहे तशी उभी आहे, ते पाहू दे.'
ताम्रस्तद्वचनं श्रुत्वा बाणवृष्टिं चकार ह । चण्डिकां प्रति कोपेन कर्णाकृष्टशरासनः
हे शब्द ऐकून ताम्राने रागाने धनुष्य कानापर्यंत ओढले आणि चंडिकेवर बाणांचा पाऊस पाडला.
भगवत्यपि ताम्राक्षी समाकृष्य शरासनम् । बाणान्मुमोच तरसा हन्तुकामा सुराहितम्
त्यावर भगवतीनेही तांबड्या डोळ्यांनी धनुष्य ओढले आणि देवांचा शत्रू मारावा म्हणून वेगाने बाण सोडले.
चिक्षुराख्योऽपिबलवान्मूर्च्छां त्यक्त्वोत्थितः पुनः । गृहीत्वा सशरं चापं तस्थौ तत्सम्मुखः क्षणात्
चिक्षुर नावाचा असुर शुद्धीवर आला, पुन्हा उठला, आणि आपले धनुष्य-बाण घेऊन क्षणात तिच्या समोर उभा राहिला.
चिक्षुराख्यश्च ताम्रश्च द्वावप्यतिबलोत्कटौ । युयुधाते महावीरौ सह देव्या रणाङ्गणे
चिक्षुर आणि ताम्र हे दोघेही अत्यंत बलवान आणि शूर होते. त्यांनी रणभूमीत देवीशी एकत्र युद्ध केले.
कुपिता च महामाया ववर्ष शरसन्ततिम् । चकार दानवान् सर्वान् बाणक्षततनुच्छदान्
महालया देवी रागाने भरून गेली आणि तिने बाणांचा सतत मारा केला. तिच्या बाणांनी सगळ्या दानवांचे शरीर जखमांनी झाकले गेले.
असुराः क्रोधसम्मूढा बभूवुः शरताडिताः । चिक्षिपुः शरजालानि देवीं प्रति रुषान्विताः
त्या बाणांनी जखमी होऊन आणि रागाने वेडे झालेले असुर देवीवर संतापाने बाणांचा मारा करू लागले.
बभुस्ते राक्षसास्तत्र किंशुका इव पुष्पिणः । शिलीमुखक्षताः सर्वे वसन्ते च वने रणे
त्या युद्धात, बाणांनी जखमी झालेले राक्षस वसंतात फुललेल्या किंशुक झाडांसारखे दिसत होते.
बभूव तुमुलं युद्धं ताम्रेण सह संयुगे । विस्मयं परमं जग्मुर्देवा ये प्रेक्षकाः स्थिताः
त्या संग्रामात ताम्रासोबत प्रचंड गोंधळाचा युद्ध झाला आणि ते पाहणारे देव अत्यंत आश्चर्यचकित झाले.
ताम्रो मुसलमादाय लोहजं दारुणं दृढम् । जघान मस्तके सिंहं जहास च ननर्द च
ताम्राने लोखंडाची मोठी, भयंकर आणि मजबूत गदा उचलली आणि सिंहाच्या डोक्यावर मारली. तो हसत आणि गर्जना करत होता.
नर्दमानं तदा तं तु दृष्ट्वा देवी रुषान्विता । खड्गेन शितधारेण शिरश्चिच्छेद सत्वरा
तो गर्जना करत असताना देवीला राग आला आणि तिने आपल्या धारदार तलवारीने त्याचे डोके झटपट छाटले.
छिन्ने शिरसि ताम्रस्तु विशीर्षो मुसली बली । बभ्राम क्षणमात्रं तु पपात रणमस्तके
त्याचे डोके छाटले गेल्यावर, तो ताम्र डोक्याविना थोडा वेळ इकडे तिकडे फिरला आणि मग रणभूमीच्या मध्यभागी कोसळला.
पतितं ताम्रमालोक्य चिक्षुराख्यो महाबलः । खड्गमादाय तरसा दुद्राव चण्डिकां प्रति
ताम्र पडलेला पाहून, चिक्षुर नावाचा बलवान असुर तलवार उचलून वेगाने चंडिकेकडे धावला.
भगवत्यपि तं दृष्ट्वा खड्गपाणिमुपागतम् । दानवं पञ्चभिर्बाणैर्जघान तरसा रणे
मातेने जेव्हा त्या दानवाला हातात तलवार घेऊन येताना पाहिलं, तेव्हा तिने रणभूमीत वेगाने पाच बाणांनी त्याच्यावर वार केला.
एकेन पातितं खड्गं द्वितीयेन तु तत्करः । कण्ठाच्च मस्तकं तस्य कृन्तितं चापरैः शरैः
एका बाणाने तिने त्याचा तलवार खाली पाडला, दुसऱ्याने त्याचा हात छाटला, आणि उरलेल्या बाणांनी त्याचं डोकं गळ्यापासून वेगळं केलं.
एवं तौ निहतौ कूरौ राक्षसौ रणदुर्मदौ । भग्नं सैन्यं तयोस्तूर्णं दिक्षु सन्त्रस्तमानसम्
अशा प्रकारे ते दोन्ही राक्षस, जे युद्धात गर्विष्ठ आणि उन्मत्त होते, मारले गेले; त्यांचं सैन्य घाबरून पळून गेलं आणि सर्वत्र पांगलं.
देवाश्च मुदिताः सर्वे दृष्ट्वा तौ निहतौ रणे । पुष्पवृष्टिं मुदा चक्रुर्जयशब्दं नभःस्थिताः
सर्व देवता हे दृश्य पाहून अत्यंत आनंदित झाले; त्यांनी आनंदाने आकाशातून फुलांची वृष्टी केली आणि विजयाचा जयघोष केला.