पृच्छति त्वां महाभागे मन्मुखेन मम प्रभुः । स जेता सर्वदेवानामवध्यस्तु नरैः किल
माझ्या तोंडून माझा स्वामी, हे भाग्यवती, तुला विचारतो आहे. तो सर्व देवांना जिंकणार आहे आणि माणसांनी त्याचा पराभव होऊ शकत नाही.
ब्रह्मणो वरदानेन गर्वितश्चारुलोचने । दैत्येश्वरोऽसौ बलवान्कामरूपधरः सदा
ब्रह्मदेवाच्या वरामुळे तो गर्विष्ठ झाला आहे, सुंदर डोळ्यांची. तो दैत्यांचा राजा बलवान असून नेहमी इच्छेनुसार कोणतेही रूप धारण करतो.
श्रुत्वा त्वां समुपायातां चारुवेषां मनोहराम् । द्रष्टुमिच्छति राजा मे महिषो नाम पार्थिवः
तू येथे आलीस, तुझे रूप मनोहारी आहे, हे ऐकून माझा राजा, महिष नावाचा, तुला पाहण्याची इच्छा धरतो.
मानुषं रूपमादाय त्वत्समीपं समेष्यति । यथा रुच्येत चार्वङ्गि तथा मन्यामहे वयम्
तो माणसाचे रूप घेऊन तुझ्या जवळ येईल. सुंदर अंगाची, तुला जसे आवडेल तसे आम्ही वागू.
तर्ह्येहि मृगशावाक्षि समीपं तस्य धीमतः । नो चेदिहानयाम्येनं राजानं भक्तितत्परम्
म्हणून, हरिणाच्या पिल्लासारख्या डोळ्यांची, त्या बुद्धिमान राजाच्या जवळ चल. नाहीतर मीच त्याला, भक्तिभावाने ओतप्रोत असलेल्या राजाला, इथे घेऊन येईन.
तथा करोमि देवेशि यथा ते मनसेप्सितम् । वशगोऽसौ तवात्यर्थं रूपसंश्रवणात्तव
देवतांच्या अधीश्वरी, मी तुझ्या मनासारखेच करीन. तुझ्या सौंदर्याची कीर्ती ऐकून तो पूर्णपणे तुझ्या वश झाला आहे.
करभोरु वदाशु त्वं संविधेयं मया तथा
कमलाच्या देठासारख्या हातांची, तू लवकर सांग, मी सर्व काही तसेच घडवून आणीन.
मन्त्रीद्वारा महिषासुरेण देव्या सह विवाहप्रस्तावः व्यास उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य प्रमदोत्तमा । तमुवाच महाराज मेघगम्भीरया गिरा
महिषासुराने आपल्या मंत्र्याद्वारे देवीशी विवाहाचा प्रस्ताव मांडला. व्यास म्हणाले: त्याची वचने ऐकून, स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तिने हसून, मेघासारख्या गंभीर आवाजात त्या मंत्र्याला म्हणाली.
देव्युवाच मन्त्रिवर्य सुराणां वै जननीं विद्धि मां किल । महालक्ष्मीमिति ख्यातां सर्वदैत्यनिषूदिनीम्
देवी म्हणाली: मंत्र्यांमध्ये श्रेष्ठ, मला सर्व देवांची जननी समज. मी महालक्ष्मी म्हणून प्रसिद्ध आहे, सर्व दैत्यांचा संहार करणारी.
प्रार्थिताहं सुरैः सर्वैर्महिषस्य वधाय च । पीडितैर्दानवेन्द्रेण यज्ञभागबहिष्कृतैः
सर्व देवांनी मला विनंती केली आहे की महिषाचा वध करावा, कारण त्याने त्यांना त्रास दिला आणि यज्ञातील हक्कापासून वंचित ठेवले.
तस्मादिहागतास्म्यद्य तद्वधार्थं कृतोद्यमा । एकाकिनी न सैन्येन संयुता मन्त्रिसत्तम
म्हणूनच मी आज इथे आले आहे, त्याचा वध करण्याचा निश्चय करून. मंत्र्यांमध्ये श्रेष्ठ, मी एकटीच आहे, माझ्याजवळ कोणतेही सैन्य नाही.
यत्त्वयाहं सामपूर्वं कृत्वा स्वागतमादरात् । उक्ता मधुरया वाचा तेन तुष्टास्मि तेऽनघ
तू मला आदराने, गोड शब्दांनी स्वागत केलेस, त्यामुळे मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, निष्पापा.
नोचेद्धन्मि दृशा त्वां वै कालाग्निसमया किल । कस्य प्रीतिकरं न स्यान्माधुर्यवचनं खलु
जर मी या संहाराच्या काळात तुला पाहिले नसते, तर गोड बोलण्याने कोणाचे मन आनंदी होणार नाही?
गच्छ तं महिषं पापं वद मद्वचनादिदम् । गच्छ पातालमधुना जीवितेच्छा यदस्ति ते
त्या पापी महिषाकडे जा आणि माझे हे शब्द त्याला सांग: जर तुला जगायचे असेल तर लगेच पाताळात जा.
नोचेत्कृतागसं दुष्टं हनिष्यामि रणाङ्गणे । मद्बाणक्षुण्णदेहस्त्वं गन्तासि यमसादनम्
नाहीतर, दुष्ट कृत्य केल्यावर, हे दुष्ट, मी तुला रणांगणात ठार मारीन. माझ्या बाणांनी तुझे शरीर विदीर्ण होईल आणि तू यमाच्या लोकात जाशील.
दयालुत्वं ममेदं त्वं विदित्वा गच्छ सत्वरम् । हते त्वयि सुरा मूढ स्वर्गं प्राप्स्यन्ति सत्वरम्
माझ्या या दयाळूपणाची जाणीव ठेवून, तू लवकर निघून जा. जर मी तुला ठार केले, मूर्खा, तर देवांना लगेचच स्वर्ग मिळेल.
तस्माद् गच्छस्व त्यक्त्वैको मेदिनीञ्च ससागराम् । पातालं तरसा मन्द यावद् बाणा न मेऽपतन्
म्हणून, पृथ्वी आणि तिचे समुद्र सोडून, तू लवकर पाताळात जा, माझे बाण पडण्याआधी.
युद्धेच्छा चेन्मनसि ते तर्ह्येहि त्वरितोऽसुर । वीरैर्महाबलैः सर्वैर्नयामि यमसादनम्
तुझ्या मनात युद्धाची इच्छा असेल, तर लगेच ये, दैत्या. सर्व वीर आणि बलवानांसह, मी तुला यमाच्या लोकात पाठवीन.
युगे युगे महामूढ हतास्त्वत्सदृशाः किल । असंख्यातास्तथा त्वां वै हनिष्यामि रणाङ्गणे
प्रत्येक युगात तुझ्यासारखे कितीतरी मूर्ख मारले गेले आहेत. त्याचप्रमाणे, मी देखील तुला या रणभूमीत संपवीन.
साफल्यं कुरु शस्त्राणां धारणे तु श्रमोऽन्यथा । तद्युध्यस्व मया सार्धं समरे स्मरपीडितः
शस्त्र धरण्याचा जो कष्ट घेतलास, त्याचा खरा उपयोग होऊ दे. नाहीतर तो व्यर्थच आहे. म्हणून, तू माझ्याशी युद्ध कर, कामाने व्याकुळ झालेला आहेसच.
मा गर्वं कुरु दुष्टात्मन् यन्मेऽस्ति ब्रह्मणो वरः । स्त्रीवध्यत्वे त्वया मूढ पीडिताः सुरसत्तमाः
दुष्ट मनाच्या, तुला ब्रह्मदेवाचा वर आहे म्हणून गर्व करू नकोस. तुझ्या त्रासामुळे देवश्रेष्ठांना दुःख सहन करावं लागलं, कारण तुला स्त्रीने मारता येणार नाही असा वर आहे.
कर्तव्यं वचनं धातुस्तेनाहं त्वामुपागता । स्त्रीरूपमतुलं कृत्वा सत्यं हन्तुं कृतागसम्
सृष्टीकर्त्याचं वचन पूर्ण व्हायलाच हवं. म्हणून मी अतुलनीय स्त्रीरूप धारण करून, खरंच पाप करणाऱ्याचा नाश करायला इथे आले आहे.
यथेच्छं गच्छ वा मूढ पातालं पन्नगावृतम् । हित्वा भूसुरसद्माद्य जीवितेच्छा यदस्ति ते
मूर्खा, तुला जिथे जायचं असेल तिथे जा. जर तुला जीव वाचवायचा असेल, तर आजच देवांच्या सभेतून निघून, नागांनी भरलेल्या पाताळात जा.
व्यास उवाच इत्युक्तः स ततो देव्या मन्त्रिश्रेष्ठो बलान्वितः । प्रत्युवाच निशम्यासौ वचनं हेतुगर्भितम्
व्यास म्हणाले: देवीने असे म्हटल्यावर, बलाढ्य आणि श्रेष्ठ मंत्री तिच्या तर्कयुक्त वचनांचे ऐकून उत्तर देऊ लागला.
देवि स्त्रीसदृशं वाक्यं ब्रूषे त्वं मदगर्विता । क्वासौ क्व त्वं कथं युद्धमसम्भाव्यमिदं किल
देवी, तू स्त्रीला शोभेल अशीच वाणी बोललीस, रूपाचा गर्व तुझ्या बोलण्यात दिसतो. तो कुठे आणि तू कुठे? असं युद्ध कसं शक्य आहे?
एकाकिनी पुनर्बाला प्रारब्धयौवना मृदुः । महिषोऽसौ महाकायो दुर्विभाव्यं हि सङ्गतम्
तू एकटीच आहेस, अजून तरुण वयात पाऊल ठेवलेली, कोमल आहेस. आणि तो महिषासुर तर प्रचंड देहाचा आहे. तुमचं एकत्र येणं अशक्यच आहे.
सैन्यं बहुविधं तस्य हस्त्यश्वरथसंकुलम् । पदातिगणसंविद्धं नानायुधविराजितम्
त्याचं सैन्य मोठं आहे, हत्ती, घोडे, रथ यांनी भरलेलं, पायदळांच्या तुकड्यांनी सजलेलं, आणि विविध शस्त्रांनी शोभून दिसतं.
कः श्रमः करिराजस्य मालतीपुष्पमर्दने । मारणे तव वामोरु महिषस्य तथा रणे
हत्तींच्या राजाला मोगऱ्याचं फुल चुरडायला काय कष्ट लागतात? तसंच, रणात महिषासुराला तुला मारायला काहीच कष्ट लागणार नाहीत, सुडौल जांघे असलेल्या देवी.
यदि त्वां परुषं वाक्यं ब्रवीमि स्वल्पमप्यहम् । शृङ्गारे तद्विरुद्धं हि रसभङ्गाद्बिभेम्यहम्
जर मी तुला थोडंसं जरी कठोर बोललो, तर मला वाटतं त्याने सगळ्या प्रेमभावनेचा भंग होईल, म्हणून मी तसं बोलायला घाबरतो.
राजास्माकं सुररिपुर्वर्तते त्वयि भक्तिमान् । साममेव मया वाच्यं दानयुक्तं तथा वचः
आमचा राजा, जो देवांचा शत्रू आहे, तो तुझ्यावर भक्ती ठेवतो. म्हणून मला तुला गोड, समजूतदार शब्दांतच बोलावं लागतं.