गृहीत्वा तं दुरात्मानं मत्समीपं नयन्त्विह । हनिष्यामि दुराचारं गर्जन्तं स्मयदुर्मदम्
त्या दुष्टाला पकडून इथे माझ्यासमोर आणा. मी त्या वाईट कृत्य करणाऱ्या, गर्वाने हसणाऱ्या आणि गडगडाट करणाऱ्याचा नाश करीन.
क्षीणायुष्यं मन्दमतिं नयामि यमसादनम् । पराजिताः सुराः कामं न गर्जन्ति भयातुराः
ज्याचे आयुष्य संपत आले आहे आणि ज्याची बुद्धी मंद झाली आहे, त्याला मी यमाच्या घरात पाठवीन. पराभूत देवता भीतीमुळे हवे तसे गडगडाट करत नाहीत.
नासुरा मम वश्यास्ते कस्येदं मूढचेष्टितम् । त्वरिता मामुपायान्तु ज्ञात्वा शब्दस्य कारणम्
हे असुर माझ्या अधीन नाहीत; हे मूर्खपणाचं कृत्य कुणाचं आहे? या आवाजाचं कारण समजून ते लवकर माझ्याकडे यावेत.
अहं गत्वा हनिष्यामि तं पापं वितथश्रमम् । व्यास उवाच इत्युक्तास्तेन ते दूता देवीं सर्वाङ्गसुन्दरीम्
मी स्वतः जाऊन त्या पापीचं, ज्याचं सगळं श्रम वाया जातंय, वध करीन. व्यास म्हणाले: असं सांगितल्यावर त्या दूतांनी सर्वांगसुंदर देवीकडे वाट धरली.
अष्टादशभुजां दिव्यां सर्वाभरणभूषिताम् । सर्वलक्षणसम्पन्नां वरायुधधरां शुभाम्
त्यांनी देवीला अठरा हातांची, दिव्य रूपाची, सर्व अलंकारांनी सजलेली, शुभ शस्त्रं हातात असलेली आणि सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त अशी पाहिलं.
दधतीं चषकं हस्ते पिबन्तीं च मुहुर्मधु । संवीक्ष्य भयभीतास्ते जग्मुस्त्रस्ताः सुशङ्किताः
हातात प्याला धरून, मध वारंवार पिताना तिला पाहून ते दूत घाबरले, काळजीने थरथरले आणि भीतीने तिथून निघून गेले.
सकाशे महिषस्याशु तमूचुः स्वनकारणम् । दूता ऊचुः देवी दैत्येश्वर प्रौढा दृश्यते काचिदङ्गना
ते लगेच महिषाजवळ गेले आणि त्या आवाजाचं कारण सांगितलं. दूत म्हणाले: दैत्यराजा, तिथे एक गर्विष्ठ स्त्री दिसते.
सर्वाङ्गभूषणा नारी सर्वरत्नोपशोभिता । न मानुषी नासुरी सा दिव्यरूपा मनोहरा
ती स्त्री सर्वांगावर दागिने घातलेली, सर्व रत्नांनी झळाळणारी आहे; ती ना माणूस आहे ना असुर, तिचं रूप दिव्य आणि मन मोहून टाकणारं आहे.
सिंहारूढायुधधरा चाष्टादशकरा वरा । सा नादं कुरुते नारी लक्ष्यते मदगर्विता
ती सिंहावर बसलेली, हातात शस्त्रं असलेली, अठरा हातांची आणि गर्वाने मदमस्त होऊन मोठा आवाज करत आहे.
सुरापानरता कामं जानीमो न सभर्तृका । अन्तरिक्षस्थिता देवास्तां स्तुवन्ति मुदान्विताः
ती उघडपणे मद्यपानात रमलेली आहे; तिला पती आहे की नाही, हे आम्हाला माहीत नाही. आकाशात उभे असलेले देव आनंदाने तिचं स्तवन करत आहेत.
जयेति पाहि नश्चेति जहि शत्रुमिति प्रभो । न जाने का वरारोहा कस्य वा सा परिग्रहः
'जय हो', 'आमचं रक्षण कर', 'शत्रूचा नाश कर, प्रभो' असं ते म्हणतात. ही सुंदर स्त्री कोण आहे आणि ती कुणाची आहे, हे मला माहीत नाही.
किमर्थमागता चात्र किं चिकीर्षति सुन्दरी । द्रष्टुं नैव समर्थाः स्मस्तत्तेजःपरिधर्षिताः
ही सुंदर स्त्री इथे कशासाठी आली आहे आणि काय करणार आहे, हे आम्हाला कळत नाही. तिच्या तेजामुळे आम्ही तिच्याजवळ जाऊच शकलो नाही.
शृङ्गारवीरहासाढ्या रौद्राद्भुतरसान्विता । दृष्ट्वैवैवंविधां नारीमसम्भाष्य समागताः
ती प्रेम, शौर्य, हास्य आणि रौद्र अशा सर्व रसांनी युक्त आहे; अशी स्त्री पाहून, आम्ही तिच्याशी बोलूही शकलो नाही आणि परत आलो.
वयं त्वदाज्ञया राजन् किं कर्तव्यमतःपरम् । महिष उवाच गच्छ वीर मयादिष्टो मन्त्रिश्रेष्ठ बलान्वितः
राजा, तुझ्या आज्ञेने आता आम्ही पुढे काय करावं? महिष म्हणाला: वीरांनो, माझ्या आज्ञेने, मंत्रीश्रेष्ठा, सैन्यासह तिथे जा.
सामादिभिरुपायैस्त्वं समानय शुभाननाम् । नायाति यदि सा नारी त्रिभिः सामादिभिस्त्विह
साम, दंड वगैरे उपायांनी त्या शुभमुखी स्त्रीला इथे आणा. जर ती स्त्री या तिन्ही उपायांनी आली नाही, तर—
अहत्वा तां वरारोहां त्वमानय ममान्तिकम् । करोमि पट्टमहिषीं तां मरालभ्रुवं मुदा
त्या सुंदर स्त्रीला काहीही इजा न करता, तिला माझ्याजवळ आणा. तिच्या हंसासारख्या भुवया आहेत, तिला मी मोठ्या आनंदाने माझी मुख्य राणी करीन.
प्रीतियुक्ता समायाति यदि सा मृगलोचना । रसभङ्गो यथा न स्यात्तथा कुरु ममेप्सितम्
जर ती मृगनयनी स्त्री प्रेमाने आली, तर माझ्या इच्छेनुसार असं करा की आनंदात कुठेही खंड पडू नये.
श्रवणान्मोहितोऽस्म्यद्य तस्या रूपस्य सम्पदा । व्यास उवाच महिषस्य वचः श्रुत्वा पेशलं मन्त्रिसत्तमः
आज तिच्या रूप आणि सौंदर्याचं वर्णन ऐकून मी मोहून गेलो आहे. व्यास म्हणाले: महिषाचे मधुर बोल ऐकून, तो उत्तम मंत्री—
जगाम तरसा कामं गजाश्वरथसंयुतः । गत्वा दूरतरं स्थित्वा तामुवाच मनस्विनीम्
हत्ती, घोडे आणि रथांसह त्वरित निघाला. थोडं अंतर जाऊन, त्याने त्या तेजस्विनी स्त्रीला उद्देशून बोललं.
विनयावनतः श्लक्ष्णं मन्त्री मधुरया गिरा । प्रधान उवाच कासि त्वं मधुरालापे किमत्रागमनं कृतम्
विनयाने नम्र होऊन, गोड शब्दांत मंत्री म्हणाला: 'मधुर भाषिणी, तू कोण आहेस? इथे येण्याचं कारण काय?'
पृच्छति त्वां महाभागे मन्मुखेन मम प्रभुः । स जेता सर्वदेवानामवध्यस्तु नरैः किल
माझ्या तोंडून माझा स्वामी, हे भाग्यवती, तुला विचारतो आहे. तो सर्व देवांना जिंकणार आहे आणि माणसांनी त्याचा पराभव होऊ शकत नाही.
ब्रह्मणो वरदानेन गर्वितश्चारुलोचने । दैत्येश्वरोऽसौ बलवान्कामरूपधरः सदा
ब्रह्मदेवाच्या वरामुळे तो गर्विष्ठ झाला आहे, सुंदर डोळ्यांची. तो दैत्यांचा राजा बलवान असून नेहमी इच्छेनुसार कोणतेही रूप धारण करतो.
श्रुत्वा त्वां समुपायातां चारुवेषां मनोहराम् । द्रष्टुमिच्छति राजा मे महिषो नाम पार्थिवः
तू येथे आलीस, तुझे रूप मनोहारी आहे, हे ऐकून माझा राजा, महिष नावाचा, तुला पाहण्याची इच्छा धरतो.
मानुषं रूपमादाय त्वत्समीपं समेष्यति । यथा रुच्येत चार्वङ्गि तथा मन्यामहे वयम्
तो माणसाचे रूप घेऊन तुझ्या जवळ येईल. सुंदर अंगाची, तुला जसे आवडेल तसे आम्ही वागू.
तर्ह्येहि मृगशावाक्षि समीपं तस्य धीमतः । नो चेदिहानयाम्येनं राजानं भक्तितत्परम्
म्हणून, हरिणाच्या पिल्लासारख्या डोळ्यांची, त्या बुद्धिमान राजाच्या जवळ चल. नाहीतर मीच त्याला, भक्तिभावाने ओतप्रोत असलेल्या राजाला, इथे घेऊन येईन.
तथा करोमि देवेशि यथा ते मनसेप्सितम् । वशगोऽसौ तवात्यर्थं रूपसंश्रवणात्तव
देवतांच्या अधीश्वरी, मी तुझ्या मनासारखेच करीन. तुझ्या सौंदर्याची कीर्ती ऐकून तो पूर्णपणे तुझ्या वश झाला आहे.
करभोरु वदाशु त्वं संविधेयं मया तथा
कमलाच्या देठासारख्या हातांची, तू लवकर सांग, मी सर्व काही तसेच घडवून आणीन.
मन्त्रीद्वारा महिषासुरेण देव्या सह विवाहप्रस्तावः व्यास उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य प्रमदोत्तमा । तमुवाच महाराज मेघगम्भीरया गिरा
महिषासुराने आपल्या मंत्र्याद्वारे देवीशी विवाहाचा प्रस्ताव मांडला. व्यास म्हणाले: त्याची वचने ऐकून, स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तिने हसून, मेघासारख्या गंभीर आवाजात त्या मंत्र्याला म्हणाली.
देव्युवाच मन्त्रिवर्य सुराणां वै जननीं विद्धि मां किल । महालक्ष्मीमिति ख्यातां सर्वदैत्यनिषूदिनीम्
देवी म्हणाली: मंत्र्यांमध्ये श्रेष्ठ, मला सर्व देवांची जननी समज. मी महालक्ष्मी म्हणून प्रसिद्ध आहे, सर्व दैत्यांचा संहार करणारी.
प्रार्थिताहं सुरैः सर्वैर्महिषस्य वधाय च । पीडितैर्दानवेन्द्रेण यज्ञभागबहिष्कृतैः
सर्व देवांनी मला विनंती केली आहे की महिषाचा वध करावा, कारण त्याने त्यांना त्रास दिला आणि यज्ञातील हक्कापासून वंचित ठेवले.