सायुधां भूषणैर्युक्तां दृष्ट्वा ते विस्मयं गताः । तुष्टुवुस्तां सुरा देवीं त्रैलोक्यमोहिनीं शिवाम्
शस्त्रांनी सजलेली आणि दागिन्यांनी अलंकृत झालेली देवी पाहून सर्व देव आश्चर्यचकित झाले आणि त्यांनी तीनही लोकांना मोहून टाकणाऱ्या, मंगलमूर्ती देवीचे स्तवन केले.
देवा ऊचुः नमः शिवायै कल्याण्यै शान्त्यै पुष्ट्यै नमो नमः । भगवत्यै नमो देव्यै रुद्राण्यै सततं नमः
देव म्हणाले: शिवा, कल्याणी, शांत, पोषण करणारी, भगवती, देवी, रुद्राणी — या सर्वांना आम्ही पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
कालरात्र्यै तथाम्बायै इन्द्राण्यै ते नमो नमः । सिद्ध्यै बुद्ध्यै तथा वृद्ध्यै वैष्णव्यै ते नमो नमः
काळरात्री, आई, इंद्राणी, सिद्धी, बुद्धी, वृद्धी, वैष्णवी — या सर्व रूपांना आम्ही नमस्कार करतो.
पृथिव्यां या स्थिता पृथ्व्या न ज्ञाता पृथिवीञ्च या । अन्तःस्थिता यमयति वन्दे तामीश्वरीं पराम्
जी पृथ्वीवर वास करते, पण पृथ्वीला ज्ञात नाही, जी आतमध्ये राहून सर्वांना वश करते — त्या परमेश्वरीला मी वंदन करतो.
मायायां या स्थिता ज्ञाता मायया न च तामजाम् । अन्तःस्थिता प्रेरयति प्रेरयित्रीं नुमः शिवाम्
मायेत राहूनसुद्धा, जी केवळ मायेमुळेच ओळखता येते, पण जन्माला न आलेली आहे, आणि आतून सर्वांना चालवते, तिला, सर्वांना चालवणाऱ्या शक्तीलाही प्रेरणा देणाऱ्या शुभ देवीला, आपण नमस्कार करतो.
कल्याणं कुरु भो मातस्त्राहि नः शत्रुतापितान् । जहि पापं हयारिं त्वं तेजसा स्वेन मोहितम्
आई, आमच्यावर कृपा कर. शत्रूंमुळे त्रस्त झालेल्या आम्हा सर्वांचे रक्षण कर. पाप आणि देवांचे शत्रू, जो आपल्या सामर्थ्यामुळे गर्विष्ठ झाला आहे, त्याचा नाश कर.
खलं मायाविनं घोरं स्त्रीवध्यं वरदर्पितम् । दुःखदं सर्वदेवानां नानारूपधरं शतम्
दुष्ट, कपटी, भयंकर, वरदानांमुळे गर्विष्ठ, स्त्रियांचा वध करणारा, सर्व देवांना दुःख देणारा, अनेक रूपे धारण करणारा अशा शंभर रूपांतील राक्षसाचा नाश कर.
त्वमेका सर्वदेवानां शरणं भक्तवत्सले । पीडितान्दानवेनाद्य त्राहि देवि नमोऽस्तु ते
हे भक्तवत्सल देवी, सर्व देवतांसाठी एकमेव आश्रय तूच आहेस. आज दानवाने त्रासलेल्या आम्हा सर्वांचे रक्षण कर. तुला माझा नमस्कार.
व्यास उवाच एवं स्तुता तदा देवी सुरैः सर्वसुखप्रदा । तानुवाच महादेवी स्मितपूर्वं शुभं वचः
व्यास म्हणाले: अशा प्रकारे देवांनी स्तुती केल्यावर, सर्वांना सुख देणाऱ्या देवीने मंद हसत शुभ शब्दांनी त्यांना उत्तर दिले.
देव्युवाच भयं त्यजन्तु गीर्वाणा महिषान्मन्दचेतसः । हनिष्यामि रणेऽद्यैव वरदृप्तं विमोहितम्
देवी म्हणाली: देवांनो, महिषासुराच्या मंदबुद्धीपणामुळे घाबरू नका. आजच मी त्या वरदानांमुळे गर्विष्ठ आणि भ्रमित असणाऱ्या राक्षसाचा युद्धात नाश करीन.
व्यास उवाच इत्युक्त्वा सा सुरान्देवी जहासातीव सुस्वरम् । चित्रमेतच्च संसारे भ्रममोहयुतं जगत्
व्यास म्हणाले: असे म्हणून देवीने अतिशय मधुर हसली. खरंच, या जगात भ्रम आणि मोह यामुळे सर्व जग कसे भटकते, हे पाहून आश्चर्य वाटते.
ब्रह्मविष्णुमहेशाद्याः सेन्द्राश्चान्ये सुरास्तथा । कम्पयुक्ता भयत्रस्ता वर्तन्ते महिषात्किल
ब्रह्मा, विष्णू, महेश, इंद्र आणि इतर देवता, महिषासुरामुळे घाबरून आणि थरथर कापत होते.
अहो दैवबलं घोरं दुर्जयं सुरसत्तमाः । कालः कर्तास्ति दुःखानां सुखानां प्रभुरीश्वरः
अहो, दैवाचे हे भयंकर आणि जिंकता न येणारे सामर्थ्य! काळच दुःखांचा निर्माता आणि सुखांचा स्वामी आहे.
सृष्टिपालनसंहारे समर्था अपि ते यदा । मुह्यन्ति क्लेशसन्तप्ता महिषेण प्रपीडिताः
सृष्टी, पालन आणि संहार करण्याची क्षमता असलेलेही, महिषासुराने त्रस्त झाले की, दुःखाने संतप्त होऊन गोंधळून जातात.
इति कृत्वा स्मितं देवी साट्टहासं चकार ह । उच्चैः शब्दं महाघोरं दानवानां भयप्रदम्
असं हसून देवीने मोठ्याने आणि गडगडाटी हास्य केलं, ज्यामुळे दानवांना भीती वाटली.
चकम्पे वसुधा तत्र श्रुत्वा तच्छब्दमद्भुतम् । चेलुश्च पर्वताः सर्वे चुक्षोभाब्धिश्च वीर्यवान्
त्या अद्भुत आवाजामुळे पृथ्वी थरथरली, सर्व पर्वत हलले आणि सामर्थ्यशाली समुद्रही अस्वस्थ झाला.
मेरुश्चचाल शब्देन दिशः सर्वाः प्रपूरिताः । भयं जग्मुस्तदा श्रुत्वा दानवास्तत्स्वनं महत्
त्या आवाजामुळे मेरू पर्वत हादरला, सर्व दिशांना तो आवाज पसरला आणि तो मोठा गडगडाट ऐकून दानव घाबरले.
जय पाहीति देवास्तामूचुः परमहर्षिताः । महिषोऽपि स्वनं श्रुत्वा चुकोप मदगर्वितः
देवता अतिशय आनंदित होऊन म्हणाले, 'जय हो, आमचे रक्षण कर.' महिषासुरानेही तो गडगडाट ऐकून, गर्वाने मदमस्त होऊन रागावला.
किमेतदिति तान्दैत्यान्पप्रच्छ स्वनशङ्कितः । गच्छन्तु त्वरिता दूता ज्ञातुं शब्दसमुद्भवम्
तो आवाज ऐकून शंका येऊन, महिषासुराने दानवांना विचारले, 'हे काय आहे?' आवाज कुठून येतो हे जाणून घेण्यासाठी दूतांना लवकर पाठवा.
कृतः केनायमत्युग्रः शब्दः कर्णव्यथाकरः । देवो वा दानवो वापि यो भवेत्स्वनकारकः
हा इतका भयंकर आणि कान दुखवणारा आवाज कोणी केला? देव असो वा दानव, जो कोणी हा गडगडाट घडवतोय—
गृहीत्वा तं दुरात्मानं मत्समीपं नयन्त्विह । हनिष्यामि दुराचारं गर्जन्तं स्मयदुर्मदम्
त्या दुष्टाला पकडून इथे माझ्यासमोर आणा. मी त्या वाईट कृत्य करणाऱ्या, गर्वाने हसणाऱ्या आणि गडगडाट करणाऱ्याचा नाश करीन.
क्षीणायुष्यं मन्दमतिं नयामि यमसादनम् । पराजिताः सुराः कामं न गर्जन्ति भयातुराः
ज्याचे आयुष्य संपत आले आहे आणि ज्याची बुद्धी मंद झाली आहे, त्याला मी यमाच्या घरात पाठवीन. पराभूत देवता भीतीमुळे हवे तसे गडगडाट करत नाहीत.
नासुरा मम वश्यास्ते कस्येदं मूढचेष्टितम् । त्वरिता मामुपायान्तु ज्ञात्वा शब्दस्य कारणम्
हे असुर माझ्या अधीन नाहीत; हे मूर्खपणाचं कृत्य कुणाचं आहे? या आवाजाचं कारण समजून ते लवकर माझ्याकडे यावेत.
अहं गत्वा हनिष्यामि तं पापं वितथश्रमम् । व्यास उवाच इत्युक्तास्तेन ते दूता देवीं सर्वाङ्गसुन्दरीम्
मी स्वतः जाऊन त्या पापीचं, ज्याचं सगळं श्रम वाया जातंय, वध करीन. व्यास म्हणाले: असं सांगितल्यावर त्या दूतांनी सर्वांगसुंदर देवीकडे वाट धरली.
अष्टादशभुजां दिव्यां सर्वाभरणभूषिताम् । सर्वलक्षणसम्पन्नां वरायुधधरां शुभाम्
त्यांनी देवीला अठरा हातांची, दिव्य रूपाची, सर्व अलंकारांनी सजलेली, शुभ शस्त्रं हातात असलेली आणि सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त अशी पाहिलं.
दधतीं चषकं हस्ते पिबन्तीं च मुहुर्मधु । संवीक्ष्य भयभीतास्ते जग्मुस्त्रस्ताः सुशङ्किताः
हातात प्याला धरून, मध वारंवार पिताना तिला पाहून ते दूत घाबरले, काळजीने थरथरले आणि भीतीने तिथून निघून गेले.
सकाशे महिषस्याशु तमूचुः स्वनकारणम् । दूता ऊचुः देवी दैत्येश्वर प्रौढा दृश्यते काचिदङ्गना
ते लगेच महिषाजवळ गेले आणि त्या आवाजाचं कारण सांगितलं. दूत म्हणाले: दैत्यराजा, तिथे एक गर्विष्ठ स्त्री दिसते.
सर्वाङ्गभूषणा नारी सर्वरत्नोपशोभिता । न मानुषी नासुरी सा दिव्यरूपा मनोहरा
ती स्त्री सर्वांगावर दागिने घातलेली, सर्व रत्नांनी झळाळणारी आहे; ती ना माणूस आहे ना असुर, तिचं रूप दिव्य आणि मन मोहून टाकणारं आहे.
सिंहारूढायुधधरा चाष्टादशकरा वरा । सा नादं कुरुते नारी लक्ष्यते मदगर्विता
ती सिंहावर बसलेली, हातात शस्त्रं असलेली, अठरा हातांची आणि गर्वाने मदमस्त होऊन मोठा आवाज करत आहे.
सुरापानरता कामं जानीमो न सभर्तृका । अन्तरिक्षस्थिता देवास्तां स्तुवन्ति मुदान्विताः
ती उघडपणे मद्यपानात रमलेली आहे; तिला पती आहे की नाही, हे आम्हाला माहीत नाही. आकाशात उभे असलेले देव आनंदाने तिचं स्तवन करत आहेत.