वरुणश्च प्रसन्नात्मा ददौ शङ्खं समुज्वलम् । घोषवन्तं स्वशङ्खात्तु समुत्पाद्य सुमङ्गलम्
वरुणाने प्रसन्न मनाने आपल्या शंखातून एक तेजस्वी, मोठा आवाज करणारा आणि अत्यंत शुभ शंख निर्माण करून तो देवीला दिला.
हुताशनस्तथा शक्तिं शतघ्नीं सुमनोजवाम् । प्रायच्छत्तु प्रसन्नात्मा तस्यै दैत्यविनाशिनीम्
अग्नीनेही प्रसन्न होऊन, मनासारखी वेगवान आणि दैत्यांचा नाश करणारी शतघ्नी शक्ती देवीला दिली.
इषुधिं बाणपूर्णञ्च चापं चाद्भुतदर्शनम् । मारुतो दत्तवांस्तस्यै दुराकर्षं खरस्वरम्
मारुतीने देवीला बाणांनी भरलेली तूणीर आणि एक अद्भुत, ओढायला कठीण आणि कडक आवाज असलेले धनुष्य दिले.
स्ववज्राद्वज्रमुत्पाद्य ददाविन्द्रोऽतिदारुणम् । घण्टामैरावतात्तूर्णं सुशब्दां चातिसुन्दराम्
इंद्राने आपल्या वज्रातून अत्यंत भयंकर वज्र निर्माण करून देवीला दिले आणि एरावतावरून सुंदर, गोड आवाज करणारी घंटा तिला दिली.
ददौ दण्डं यमः कामं कालदण्डसमुद्भवम् । येनान्तं सर्वभूतानामकरोत्काल आगते
यमाने काळदंडातून उत्पन्न झालेला दंड देवीला दिला, ज्याच्या साहाय्याने योग्य वेळी सर्व जीवांचा अंत केला जातो.
ब्रह्मा कमण्डलुं दिव्यं गङ्गावारिप्रपूरितम् । ददावस्यै मुदा युक्तो वरुणः पाशमेव च
ब्रह्मदेव आनंदाने गंगाजलाने भरलेला दिव्य कमंडलू देवीला दिला आणि वरुणाने तिला पाश दिला.
कालः खड्गं तथा चर्म प्रायच्छत्तु नराधिप । परशुं विश्वकर्मा च तीक्ष्णमस्यै ददावथ
काळाने देवीला तलवार आणि ढाल दिली; विश्वकर्म्याने तीक्ष्ण कुऱ्हाड दिली.
धनदस्तु सुरापूर्णं पानपात्रं सुवर्णजम् । पङ्कजं वरुणश्चादाद्देव्यै दिव्यं मनोहरम्
कुबेराने सोन्याचे, अमृताने भरलेले पानपात्र देवीला दिले; वरुणाने तिला दिव्य आणि मनोहारी कमळ दिले.
गदां कौमोदकीं त्वष्टा घण्टाशतनिनादिनीम् । अदात्तस्यै प्रसन्नात्मा सुरशत्रुविनाशिनीम्
त्वष्ट्याने प्रसन्न होऊन, शेकडो घंटांचा आवाज करणारी, देवदुश्मनांचा नाश करणारी कौमुदकी गदा देवीला दिली.
अस्त्राण्यनेकरूपाणि तथाभेद्यञ्च दंशनम् । ददौ त्वष्टा जगन्मात्रे निजरश्मीन्दिवाकरः
त्वष्ट्याने अनेक प्रकारची अस्त्रे आणि अभेद्य, दंश करणारे शस्त्र देवीला दिले; सूर्याने आपले तेजस्वी किरण तिला दिले.
सायुधां भूषणैर्युक्तां दृष्ट्वा ते विस्मयं गताः । तुष्टुवुस्तां सुरा देवीं त्रैलोक्यमोहिनीं शिवाम्
शस्त्रांनी सजलेली आणि दागिन्यांनी अलंकृत झालेली देवी पाहून सर्व देव आश्चर्यचकित झाले आणि त्यांनी तीनही लोकांना मोहून टाकणाऱ्या, मंगलमूर्ती देवीचे स्तवन केले.
देवा ऊचुः नमः शिवायै कल्याण्यै शान्त्यै पुष्ट्यै नमो नमः । भगवत्यै नमो देव्यै रुद्राण्यै सततं नमः
देव म्हणाले: शिवा, कल्याणी, शांत, पोषण करणारी, भगवती, देवी, रुद्राणी — या सर्वांना आम्ही पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो.
कालरात्र्यै तथाम्बायै इन्द्राण्यै ते नमो नमः । सिद्ध्यै बुद्ध्यै तथा वृद्ध्यै वैष्णव्यै ते नमो नमः
काळरात्री, आई, इंद्राणी, सिद्धी, बुद्धी, वृद्धी, वैष्णवी — या सर्व रूपांना आम्ही नमस्कार करतो.
पृथिव्यां या स्थिता पृथ्व्या न ज्ञाता पृथिवीञ्च या । अन्तःस्थिता यमयति वन्दे तामीश्वरीं पराम्
जी पृथ्वीवर वास करते, पण पृथ्वीला ज्ञात नाही, जी आतमध्ये राहून सर्वांना वश करते — त्या परमेश्वरीला मी वंदन करतो.
मायायां या स्थिता ज्ञाता मायया न च तामजाम् । अन्तःस्थिता प्रेरयति प्रेरयित्रीं नुमः शिवाम्
मायेत राहूनसुद्धा, जी केवळ मायेमुळेच ओळखता येते, पण जन्माला न आलेली आहे, आणि आतून सर्वांना चालवते, तिला, सर्वांना चालवणाऱ्या शक्तीलाही प्रेरणा देणाऱ्या शुभ देवीला, आपण नमस्कार करतो.
कल्याणं कुरु भो मातस्त्राहि नः शत्रुतापितान् । जहि पापं हयारिं त्वं तेजसा स्वेन मोहितम्
आई, आमच्यावर कृपा कर. शत्रूंमुळे त्रस्त झालेल्या आम्हा सर्वांचे रक्षण कर. पाप आणि देवांचे शत्रू, जो आपल्या सामर्थ्यामुळे गर्विष्ठ झाला आहे, त्याचा नाश कर.
खलं मायाविनं घोरं स्त्रीवध्यं वरदर्पितम् । दुःखदं सर्वदेवानां नानारूपधरं शतम्
दुष्ट, कपटी, भयंकर, वरदानांमुळे गर्विष्ठ, स्त्रियांचा वध करणारा, सर्व देवांना दुःख देणारा, अनेक रूपे धारण करणारा अशा शंभर रूपांतील राक्षसाचा नाश कर.
त्वमेका सर्वदेवानां शरणं भक्तवत्सले । पीडितान्दानवेनाद्य त्राहि देवि नमोऽस्तु ते
हे भक्तवत्सल देवी, सर्व देवतांसाठी एकमेव आश्रय तूच आहेस. आज दानवाने त्रासलेल्या आम्हा सर्वांचे रक्षण कर. तुला माझा नमस्कार.
व्यास उवाच एवं स्तुता तदा देवी सुरैः सर्वसुखप्रदा । तानुवाच महादेवी स्मितपूर्वं शुभं वचः
व्यास म्हणाले: अशा प्रकारे देवांनी स्तुती केल्यावर, सर्वांना सुख देणाऱ्या देवीने मंद हसत शुभ शब्दांनी त्यांना उत्तर दिले.
देव्युवाच भयं त्यजन्तु गीर्वाणा महिषान्मन्दचेतसः । हनिष्यामि रणेऽद्यैव वरदृप्तं विमोहितम्
देवी म्हणाली: देवांनो, महिषासुराच्या मंदबुद्धीपणामुळे घाबरू नका. आजच मी त्या वरदानांमुळे गर्विष्ठ आणि भ्रमित असणाऱ्या राक्षसाचा युद्धात नाश करीन.
व्यास उवाच इत्युक्त्वा सा सुरान्देवी जहासातीव सुस्वरम् । चित्रमेतच्च संसारे भ्रममोहयुतं जगत्
व्यास म्हणाले: असे म्हणून देवीने अतिशय मधुर हसली. खरंच, या जगात भ्रम आणि मोह यामुळे सर्व जग कसे भटकते, हे पाहून आश्चर्य वाटते.
ब्रह्मविष्णुमहेशाद्याः सेन्द्राश्चान्ये सुरास्तथा । कम्पयुक्ता भयत्रस्ता वर्तन्ते महिषात्किल
ब्रह्मा, विष्णू, महेश, इंद्र आणि इतर देवता, महिषासुरामुळे घाबरून आणि थरथर कापत होते.
अहो दैवबलं घोरं दुर्जयं सुरसत्तमाः । कालः कर्तास्ति दुःखानां सुखानां प्रभुरीश्वरः
अहो, दैवाचे हे भयंकर आणि जिंकता न येणारे सामर्थ्य! काळच दुःखांचा निर्माता आणि सुखांचा स्वामी आहे.
सृष्टिपालनसंहारे समर्था अपि ते यदा । मुह्यन्ति क्लेशसन्तप्ता महिषेण प्रपीडिताः
सृष्टी, पालन आणि संहार करण्याची क्षमता असलेलेही, महिषासुराने त्रस्त झाले की, दुःखाने संतप्त होऊन गोंधळून जातात.
इति कृत्वा स्मितं देवी साट्टहासं चकार ह । उच्चैः शब्दं महाघोरं दानवानां भयप्रदम्
असं हसून देवीने मोठ्याने आणि गडगडाटी हास्य केलं, ज्यामुळे दानवांना भीती वाटली.
चकम्पे वसुधा तत्र श्रुत्वा तच्छब्दमद्भुतम् । चेलुश्च पर्वताः सर्वे चुक्षोभाब्धिश्च वीर्यवान्
त्या अद्भुत आवाजामुळे पृथ्वी थरथरली, सर्व पर्वत हलले आणि सामर्थ्यशाली समुद्रही अस्वस्थ झाला.
मेरुश्चचाल शब्देन दिशः सर्वाः प्रपूरिताः । भयं जग्मुस्तदा श्रुत्वा दानवास्तत्स्वनं महत्
त्या आवाजामुळे मेरू पर्वत हादरला, सर्व दिशांना तो आवाज पसरला आणि तो मोठा गडगडाट ऐकून दानव घाबरले.
जय पाहीति देवास्तामूचुः परमहर्षिताः । महिषोऽपि स्वनं श्रुत्वा चुकोप मदगर्वितः
देवता अतिशय आनंदित होऊन म्हणाले, 'जय हो, आमचे रक्षण कर.' महिषासुरानेही तो गडगडाट ऐकून, गर्वाने मदमस्त होऊन रागावला.
किमेतदिति तान्दैत्यान्पप्रच्छ स्वनशङ्कितः । गच्छन्तु त्वरिता दूता ज्ञातुं शब्दसमुद्भवम्
तो आवाज ऐकून शंका येऊन, महिषासुराने दानवांना विचारले, 'हे काय आहे?' आवाज कुठून येतो हे जाणून घेण्यासाठी दूतांना लवकर पाठवा.
कृतः केनायमत्युग्रः शब्दः कर्णव्यथाकरः । देवो वा दानवो वापि यो भवेत्स्वनकारकः
हा इतका भयंकर आणि कान दुखवणारा आवाज कोणी केला? देव असो वा दानव, जो कोणी हा गडगडाट घडवतोय—