यथा नटो रङ्गगतो नानारूपो भवत्यसौ । एकरूपस्वभावोऽपि लोकरञ्जनहेतवे
जसा रंगमंचावरचा नट लोकांना आनंद देण्यासाठी अनेक रूपे घेतो, जरी त्याचे खरे स्वरूप एकच असते,
तथैषा देवकार्यार्थमरूपापि स्वलीलया । करोति बहुरूपाणि निर्गुणा सगुणानि च
तशीच ही देवीही, देवांच्या कार्यासाठी स्वतःच्या लीलेंने, गुणरहित असूनही, अनेक रूपे घेते—गुणयुक्त आणि गुणरहित दोन्ही.
कार्यकर्मानुसारेण नामानि प्रभवन्ति हि । धात्वर्थगुणयुक्तानि गौणानि सुबहून्यपि
कार्य आणि कर्मानुसार, मूळ अर्थ आणि गुण असलेली अनेक गौण नावे निर्माण होतात.
तद्वै बुद्ध्यनुसारेण प्रब्रवीमि नराधिप । यथा तेजःसमुद्भूतं रूपं तस्या मनोहरम्
म्हणून, राजन, मी समजुतीनुसार त्या तेजातून प्रकट झालेल्या तिच्या सुंदर रूपाचे वर्णन करतो.
शङ्करस्य च यत्तेजस्तेन तन्मुखपङ्कजम् । श्वेतवर्णं शुभाकारमजायत महत्तरम्
शंकराच्या तेजातून तिचे कमळासारखे मुख निर्माण झाले, ते शुभ, पांढऱ्या रंगाचे आणि फारच तेजस्वी होते.
केशास्तस्यास्तथा स्निग्धा याम्येन तेजसाभवन् । वक्राग्राश्चातिदीर्घा वै मेघवर्णा मनोहराः
यमाच्या तेजातून तिचे केस निर्माण झाले, ते मऊ, वळणदार टोकाचे, फार लांब, मेघासारख्या रंगाचे आणि मोहक होते.
नयनत्रितयं तस्या जज्ञे पावकतेजसा । कृष्णं रक्तं तथा श्वेतं वर्णत्रयविभूषितम्
अग्नीच्या तेजातून तिची तीन डोळे निर्माण झाली—काळा, लाल आणि पांढरा—तीन रंगांनी सुशोभित.
वक्रे स्निग्धे कृष्णवर्णे सन्ध्ययोस्तेजसा भ्रुवौ । जाते देव्याः सुतेजस्के कामस्य धनुषीव ते
संध्येच्या तेजातून तिच्या भुवया निर्माण झाल्या, त्या काळ्या, मऊ, वळणदार आणि कामदेवाच्या धनुष्याप्रमाणे तेजस्वी आणि सुंदर दिसत होत्या.
वायोश्च तेजसा शस्तौ श्रवणौ सम्बभूवतुः । नातिदीर्घो नातिह्रस्वौ दोलाविव मनोभुवः
वायूच्या तेजातून तिची कान सुंदर, तेजस्वी आणि नीटस झाले; ते ना फार लांब, ना फार छोटे, मनाच्या झुल्यासारखे नाजूक दिसत होते.
तिलपुष्पसमाकारा नासिका सुमनोहरा । सञ्जाता स्निग्धवर्णा वै धनदस्य च तेजसा
तिची नाक तिळाच्या फुलासारखी, मनोहारी आणि सुंदर होती; कुबेराच्या तेजामुळे ती उजळ आणि मऊ दिसत होती.
दन्ताः शिखरिणः श्लक्ष्णाः कुन्दाग्रसदृशाः समाः । सञ्जाताः सुप्रभा राजन् प्राजापत्येन तेजसा
तिचे दात गडाच्या शिखरासारखे गुळगुळीत, कुंदाच्या कळीसारखे शुभ्र आणि सम होते; प्रजापतीच्या तेजातून ते तेजस्वी झाले होते.
अधरश्चातिरक्तोऽस्याः सञ्जातोऽरुणतेजसा । उत्तरोष्ठस्तथा रम्यः कार्तिकेयस्य तेजसा
तिचा खालचा ओठ अतिशय लाल आणि अरुणाच्या तेजातून निर्माण झाला; वरचा ओठ देखील रम्य आणि कार्तिकेयाच्या तेजामुळे सुंदर दिसत होता.
अष्टादशभुजाकारा बाहवो विष्णुतेजसा । वसूनां तेजसाङ्गुल्यो रक्तवर्णास्तथाभवन्
तिच्या अठरा हातांचा आकार विष्णूच्या तेजातून झाला; तिच्या बोटा वसूंनी दिलेल्या तेजामुळे लालसर आणि सुंदर दिसत होत्या.
सौम्येन तेजसा जातं स्तनयोर्युग्ममुत्तमम् । ऐन्द्रेणास्यास्तथा मध्यं जातं त्रिवलिसंयुतम्
तिची उन्नत स्तनयुग्म सौम्य तेजातून निर्माण झाली; तिचा कंबर, तीन सुरेख वळणांनी सजलेला, इंद्राच्या तेजातून झाला.
जङ्घोरू वरुणस्याथ तेजसा सम्बभूवतुः । नितम्बः स तु सञ्जातो विपुलस्तेजसा भुवः
तिच्या जांघा आणि पाय वरुणाच्या तेजातून निर्माण झाले; तिचे नितंब पृथ्वीच्या तेजामुळे रुंद आणि भव्य झाले.
एवं नारी शुभाकारा सुरूपा सुस्वरा भृशम् । समुत्पन्ना तथा राजंस्तेजोराशिसमुद्भवा
अशा प्रकारे शुभ रूप, सुंदर देह आणि मधुर आवाज असलेली स्त्री, राजन, विविध तेजांच्या संयोगातून प्रकट झाली.
तां दृष्ट्वा सुष्ठुसर्वाङ्गीं सुदतीं चारुलोचनाम् । मुदं प्रापुः सुराः सर्वे महिषेण प्रपीडिताः
तिचे सर्वांग सुंदर, शुभ्र दात आणि मोहक डोळे पाहून, महिषासुराने त्रस्त असलेले सर्व देव आनंदित झाले.
विष्णुस्त्वाह सुरान्सर्वान्भूषणान्यायुधानि च । प्रयच्छन्तु शुभान्यस्यै देवाः सर्वाणि साम्प्रतम्
विष्णू म्हणाले, 'सर्व देवांनी आता तिला शुभ दागिने आणि आयुधे द्यावीत.'
स्वायुधेभ्यः समुत्पाद्य तेजोयुक्तानि सत्वराः । समर्पयन्तु सर्वेऽद्य देव्यै नानायुधानि वै
सर्व देवांनी आपल्या तेजाने युक्त अशी विविध शस्त्रे त्वरेने निर्माण करून आज देवीला अर्पण करावीत.
महिषमन्त्रिणा देवीवार्तावर्णनम् व्यास उवाच देवा विष्णुवचः श्रुत्वा सर्वे प्रमुदितास्तदा । ददुश्च भूषणान्याशु वस्त्राणि स्वायुधानि च
व्यास म्हणाले: विष्णूंचे बोल ऐकून सर्व देव अत्यंत आनंदित झाले आणि त्यांनी तिला लगेच दागिने, वस्त्रे आणि आपापली शस्त्रे दिली.
क्षीरोदश्चाम्बरे दिव्ये रक्ते सूक्ष्मे तथाजरे । निर्मलञ्च तथा हारं प्रीतस्तस्मै सुमण्डितम्
क्षीरसागराने तिला दिव्य, लाल, सूक्ष्म आणि नित्य नवा असा वस्त्र दिला; तसेच सुंदर, स्वच्छ आणि मनोहर हार दिला.
ददौ चूडामणिं दिव्यं सूर्यकोटिसमप्रभम् । कुण्डले च तथा शुभ्रे कटकानि भुजेषु वै
त्याने तिला सूर्याच्या कोटी किरणांसारखा तेजस्वी मुकुटमणी, शुभ्र कुंडले आणि हातांसाठी कडे दिले.
केयूरान्कङ्कणान्दिव्यान्नानारत्नविराजितान् । ददौ तस्यै विश्वकर्मा प्रसन्नेन्द्रियमानसः
विश्वकर्म्याने प्रसन्न मनाने तिला विविध रत्नांनी सजलेले दिव्य केयूर आणि कंकण दिले.
नूपुरौ सुस्वरौ कान्तौ निर्मलौ रत्नभूषितौ । ददौ सूर्यप्रतीकाशौ त्वष्टा तस्यै सुपादयोः
त्वष्ट्याने तिला सुंदर, मधुर आवाजाचे, स्वच्छ आणि रत्नजडित, सूर्याप्रमाणे चमकणारे पैंजण दोन्ही पायांसाठी दिले.
तथा ग्रैवेयकं रम्यं ददौ तस्यै महार्णवः । अङ्गुलीयकरत्नानि तेजोवन्ति च सर्वशः
महासागराने तिला रम्य गळ्यातील हार आणि सर्व बोटांसाठी तेजस्वी अंगठ्या दिल्या.
अम्लानपङ्कजां मालां गन्धाढ्यां भ्रमरानुगाम् । तथैव वैजयन्तीञ्च वरुणः सम्प्रयच्छत
वरुणाने तिला कधीही न सुकणाऱ्या कमळांची, सुगंधी आणि भुंगे गुंजन करणारी माळ तसेच वैजययंती माळ दिली.
हिमवानथ सन्तुष्टो रत्नानि विविधानि च । ददौ च वाहनं सिंहं कनकाभं मनोहरम्
हिमवान आनंदी होऊन देवीला अनेक प्रकारची मौल्यवान रत्ने दिली आणि सोन्यासारखा तेजस्वी, मनाला भुरळ घालणारा सिंह वाहन म्हणून दिला.
भूषणैर्भूषिता दिव्यैः सा रराज वरा शुभा । सिंहारूढा वरारोहा सर्वलक्षणसंयुता
दिव्य दागिन्यांनी सजलेली ती शुभ्र आणि सुंदर देवी सिंहावर आरूढ झाली होती. तिच्या अंगी सर्व शुभ चिन्हे होती आणि ती फारच तेजस्वी दिसत होती.
विष्णुश्चक्रात्समुत्पाद्य ददावस्यै रथाङ्गकम् । सहस्रारं सुदीप्तञ्च देवारिशिरसां हरम्
विष्णूंनी आपल्या चक्रातून एक हजार काट्यांचे, प्रखर तेजस्वी आणि देवदुश्मनांच्या शिरांचा संहार करणारे चक्र देवीला दिले.
स्वत्रिशूलात्समुत्पाद्य शङ्करः शूलमुत्तमम् । ददौ देव्यै सुरारीणां कृन्तनं भयनाशनम्
शंकरांनी आपल्या त्रिशूळातून उत्तम त्रिशूळ निर्माण करून तो देवीला दिला, जो देवदुश्मनांचा नाश करणारा आणि भय दूर करणारा होता.