विष्णुरुवाच विशन्तु निर्जराः सर्वे कुशलं कथयन्तु वः । आसनेषु किमर्थं वै मिलिताः समुपागताः
विष्णू म्हणाला — सर्व अमर देवांनी आत या आणि तुमची कुशलता सांगा. तुम्ही सर्व येथे एकत्र का जमला आहात आणि आसनांवर का बसला आहात?
चिन्तातुराः कथं जाता विषण्णा दीनमानसाः । ब्रह्मरुद्रेण सहिताः कार्यं प्रब्रूत सत्वरम्
तुम्ही ब्रह्मा आणि रुद्रासोबत असूनही इतके चिंतेत, दुःखी आणि निराश का झाला आहात? काय करायचे आहे ते लवकर सांगा.
देवा ऊचुः महिषेण महाराज पीडिताः पापकर्मणा । असाध्येनातिदुष्टेन वरदृप्तेन पापिना
देव म्हणाले — हे महराजा, आम्हाला महिषाने त्रास दिला आहे. तो फारच दुष्ट, जिंकता न येणारा आणि वरामुळे गर्विष्ठ झाला आहे.
यज्ञभागानसौ भुंक्ते ब्राह्मणैः प्रतिपादितान् । अमरा गिरिदुर्गेषु भ्रमन्ति च भयातुराः
तो ब्राह्मणांनी दिलेले यज्ञाचे भाग स्वतः खातो आणि भयग्रस्त देवता पर्वतांच्या गुहांमध्ये भटकत आहेत.
वरदानेन धातुः स दुर्जयो मधुसूदन । तस्मात्त्वां शरणं प्राप्ता ज्ञात्वा तत्कार्यगौरवम्
धात्याने दिलेल्या वरामुळे, हे मधुसूदन, तो अजिंक्य झाला आहे. म्हणून, या गोष्टीचे गांभीर्य समजून आम्ही तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत.
समर्थोऽसि समुद्धर्तुं दैत्यमायाविशारद । कुरु कृष्ण वधोपायं तस्य दानवमर्दन
तू त्या मायाविशारद दैत्यापासून आम्हाला वाचवू शकतोस. हे कृष्ण, दानवांचा नाश करणारा, त्याच्या वधाचा उपाय शोध.
धात्रा तस्मै वरो दत्तो ह्यवध्योऽसि नरैः किल । का स्त्री त्वेवंविधा बाला या हन्यात्तं शठं रणे
धात्याने त्याला असा वर दिला आहे की, तो माणसांनी मारता येणार नाही. अशी कोणती स्त्री, अगदी लहान मुलगीसुद्धा, त्या कपटीला रणांगणात मारू शकेल?
उमा मा वा शची विद्या का समर्थास्य घातने । महिषस्यातिदुष्टस्य वरदानबलादपि
उमा, शची, विद्या किंवा कोणतीही स्त्री, अगदी मोठ्या सामर्थ्याची असली तरी, त्या फारच दुष्ट आणि वराच्या बळावर गर्विष्ठ झालेल्या महिषाचा वध करू शकेल का?
विचिन्त्य बुद्ध्या यत्सर्वं मरणस्यास्य कारणम् । कुरु कार्यं च देवानां भक्तवत्सल भूधर
त्याच्या मृत्यूचे कारण काय असू शकते हे आपल्या बुद्धीने नीट विचार, आणि भक्तांना प्रिय असलेल्या, देवांचे कार्य पूर्ण कर, हे पर्वतासारख्या स्थिर असलेल्या.
व्यास उवाच श्रुत्वा तद्वचनं विष्णुस्तानुवाच हसन्निव । युद्धं कृतं पुरास्माभिस्तथापि न मृतो ह्यसौ
व्यास म्हणतो — हे शब्द ऐकून विष्णू हसत म्हणाला — आम्ही यापूर्वीही त्याच्याशी युद्ध केले, पण तो अजूनही मारला गेला नाही.
अद्य सर्वसुराणां वै तेजोभी रूपसम्पदा । उत्पन्ना चेद्वरारोहा सा हन्यात्तं रणे बलात्
आज सर्व देवांचे तेज आणि सौंदर्य एकत्र येऊन जर एखादी स्त्री प्रकट झाली, तर ती रणांगणात त्याचा बळाने वध करेल.
हयारिं वरदृप्तञ्च मायाशतविशारदम् । हन्तुं योग्या भवेन्नारी शक्त्यंशैर्निर्मिता हि नः
देवतांचा शत्रू, वरामुळे गर्विष्ठ आणि शंभर प्रकारच्या मायेत पारंगत असलेल्या दैत्याचा वध करण्यासाठी, आमच्या तेजाच्या अंशांनी निर्माण झालेली स्त्रीच योग्य ठरेल.
प्रार्थयन्तु च तेजोंऽशान्स्त्रियोऽस्माकं तथा पुनः । उत्पन्नैस्तैश्च तेजोंऽशैस्तेजोराशिर्भवेद्यथा
त्या देवतांनी देखील आमच्या तेजाचे अंश मागावे, म्हणजे हे तेज एकत्र आल्यावर मोठ्या प्रमाणात तेजाचा समूह निर्माण होईल.
आयुधानि वयं दद्मः सर्वे रुद्रपुरोगमाः । तस्यै सर्वाणि दिव्यानि त्रिशूलादीनि यानि च
रुद्रांसह सर्व देवता आम्ही तिला त्रिशूलासारखी सर्व दिव्य शस्त्रे देऊ.
सर्वायुधधरा नारी सर्वतेजःसमन्विता । हनिष्यति दुरात्मानं तं पापं मदगर्वितम्
सर्व शस्त्रांनी सजलेली आणि सर्वांचे तेज मिळवलेली एक स्त्री त्या पापी, गर्विष्ठ दुष्टाचा नाश करील.
व्यास उवाच इत्युक्तवति देवेशे ब्रह्मणो वदनात्ततः । स्वयमेवोद्बभौ तेजोराशिश्चातीव दुःसहः
व्यास म्हणाले: देवाधिदेवाने असे सांगितल्यावर, ब्रह्माच्या तोंडातून आपोआप एक अत्यंत सहन न होणारा तेजाचा समूह प्रकट झाला.
रक्तवर्णं शुभाकारं पद्मरागमणिप्रभम् । किञ्चिच्छीतं तथा चोष्णं मरीचिजालमण्डितम्
ते तेज लाल रंगाचे, सुंदर आकाराचे, पद्मराग मण्यासारखे झळाळणारे, थोडेसे थंड आणि उष्णही, किरणांच्या जाळ्यांनी सजलेले होते.
निःसृतं हरिणा दृष्टं हरेण च महात्मना । विस्मितौ तौ महाराज बभूवतुरुरुक्रमौ
ते तेज हरिणे पाहिले आणि महात्मा हरानेही पाहिले; हे दोन्ही पराक्रमी फारच आश्चर्यचकित झाले.
शङ्करस्य शरीरात्तु निःसृतं महदद्भुतम् । रौप्यवर्णमभूत्तीव्रं दुर्दर्शं दारुणं महत्
शंकराच्या शरीरातून एक मोठे, अद्भुत, रुपेरी रंगाचे, तीव्र, पाहवत न येणारे, भयंकर आणि विशाल तेज प्रकट झाले.
भयङ्करञ्च दैत्यानां देवानां विस्मयप्रदम् । घोररूपं गिरिप्रख्यं तमोगुणमिवापरम्
ते तेज दैत्यांना भयप्रद आणि देवांना आश्चर्यकारक वाटले; त्याचे रूप भयंकर, पर्वतासारखे आणि जणू अंधकारगुणाचे दुसरे रूपच होते.
ततो विष्णुशरीरात्तु तेजोराशिमिवापरम् । नीलं सत्त्वगुणोपेतं प्रादुरास महाद्युति
मग विष्णूच्या शरीरातून दुसरे एक तेजाचा समूह प्रकट झाला, जो निळ्या रंगाचा, सत्त्वगुणयुक्त आणि अत्यंत तेजस्वी होता.
ततश्चेन्द्रशरीरात्तु चित्ररूपं दुरासदम् । आविरासीत्सुसंवृत्तं तेजः सर्वगुणात्मकम्
यानंतर इंद्राच्या शरीरातून एक रंगीबेरंगी, कठीण, सुंदरपणे रचलेले आणि सर्व गुणांनी युक्त तेज प्रकट झाले.
कुबेरयमवह्नीनां शरीरेभ्यः समन्ततः । निश्चक्राम महत्तेजो वरुणस्य तथैव च
कुबेर, यम, अग्नी आणि वरुण यांच्या शरीरातून सर्व बाजूंनी मोठे तेज बाहेर पडले.
अन्येषां चैव देवानां शरीरेभ्योऽतिभास्वरम् । निर्गतं तन्महातेजोराशिरासीन्महोज्ज्वलः
इतर देवतांच्या शरीरातूनही अत्यंत तेजस्वी असे तेज बाहेर आले; तो तेजाचा समूह फारच उज्ज्वल होता.
तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे देवा विष्णुपुरोगमाः । तेजोराशिं महादिव्यं हिमाचलमिवापरम्
ते पाहून विष्णूच्या पुढाकाराने सर्व देवता त्या महान दिव्य तेजाच्या समूहाकडे पाहून आश्चर्यचकित झाले, जणू दुसरा हिमालयच.
पश्यतां तत्र देवानां तेजःपुञ्जसमुद्भवा । बभूवातिवरा नारी सुन्दरी विस्मयप्रदा
त्या सर्व देवतांच्या डोळ्यांसमोर त्या तेजाच्या पुंजातून एक अतिशय सुंदर, अद्भुत आणि उत्तम स्त्री प्रकट झाली.
त्रिगुणा सा महालक्ष्मीः सर्वदेवशरीरजा । अष्टादशभुजा रम्या त्रिवर्णा विश्वमोहिनी
ती महालक्ष्मी, तीन गुणांनी युक्त, सर्व देवतांच्या शरीरातून जन्मलेली, अठरा हातांची, तीन रंगांची आणि संपूर्ण विश्वाला मोहवणारी होती.
श्वेतानना कृष्णनेत्रा संरक्ताधरपल्लवा । ताम्रपाणितला कान्ता दिव्यभूषणभूषिता
तिचा चेहरा पांढरा, डोळे काळे, ओठ लालसर, तळहात तांबूस, देखणी आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेली होती.
अष्टादशभुजा देवी सहस्रभुजमण्डिता । सम्भूतासुरनाशाय तेजोराशिसमुद्भवा
अठरा हातांची ती देवी, जणू हजार हातांनी सजलेली, असुरांच्या नाशासाठी तेजाच्या समूहातून प्रकट झाली.
जनमेजय उवाच कृष्ण देव महाभाग सर्वज्ञ मुनिसत्तम । विस्तरं ब्रूहि तस्यास्त्वं शरीरस्य समुद्भवम्
जनमेजय म्हणाले: कृष्णा, हे महाभाग, सर्वज्ञ, श्रेष्ठ मुनी, तिच्या शरीराच्या उत्पत्तीचे तपशीलवार वर्णन मला सांग.