विशिखैः शतधा चक्रे चक्रेणाशु जघान तम् । हरिचक्राहतः संख्ये मूर्च्छामाप स दैत्यराट्
त्याने बाणांनी ते शिखर शंभर तुकड्यांत फोडले आणि चक्राने वेगाने त्याच्यावर प्रहार केला; हरिच्या चक्राचा आघात बसल्याने, तो दैत्यराज युद्धभूमीत बेशुद्ध पडला.
उत्तस्थौ च क्षणान्नूनं मानुषं वपुरास्थितः । गदापाणिर्महाघोरो दानवः पर्वतोपमः
तो क्षणात पुन्हा उठला आणि या वेळी मानवी रूप धारण केले; हातात गदा घेऊन, पर्वतासारखा भयंकर दैत्य उभा राहिला.
मेघनादं ननादोच्चैर्भीषयन्नमरानपि । तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुः पाञ्चजन्यं समुज्ज्वलम्
मेघनादाने मोठ्याने गर्जना केली, त्यामुळे देवताही घाबरल्या; हे ऐकून भगवान विष्णूंनी तेजस्वी पाञ्चजन्य शंख हातात घेतला.
पूरयामास तरसा शब्दं कर्तुं खरस्वरम् । तेन शब्देन शङ्खस्य भयत्रस्ताश्च दानवाः । बभूवुर्मुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः
त्यांनी जोरात शंख फुंकून कडक आवाज केला; त्या शंखाच्या आवाजाने दैत्य घाबरून हादरले, तर देवता आणि तपस्वी ऋषी आनंदित झाले.
शङ्करशरणगमनवर्णनम् व्यास उवाच असुरान्महिषो दृष्ट्वा विषण्णमनसस्तदा । त्यक्त्वा तन्माहिषं रूपं बभूव मृगराडसौ
व्यास म्हणाले: दैत्यांना पाहून महिष दुःखी झाला; त्याने आपले महिषाचे रूप सोडून सिंहाचे रूप घेतले.
कृत्वा नादं महाघोरं विस्तार्य च महासटाम् । पपात सुरसेनायां त्रासयन्नखदर्शनैः
त्याने भयंकर गर्जना केली आणि मोठी आयाळ फडकावली; नख दाखवत तो देवांच्या सैन्यात उडी मारून त्यांना घाबरवू लागला.
गरुडञ्च नखाघातैः कृत्वा रुधिरविप्लुतम् । जघान च भुजे विष्णुं नखाघातेन केसरी
त्याने नखांनी गरुडाला रक्ताने माखले; आणि त्या सिंहाने विष्णूच्या हातावर नखांनी आघात केला.
वासुदेवोऽपि तं दृष्ट्वा चक्रमुद्यम्य वेगवान् । हन्तुकामो हरिः काममवापाशु क्रुधान्वितः
वासुदेवाने ते पाहून चक्र उचलले आणि मारण्याच्या इच्छेने वेगाने पुढे धावला; हरी रागाने भरून गेला.
यावद्धयरिपुं वेगाच्चक्रेणाभिजघान तम् । तावत्सोऽतिबलः शृङ्गी शृङ्गाभ्यां न्यहनद्धरिम्
ज्या वेळी तो शत्रूवर वेगाने चक्राने वार करत होता, त्याच वेळी तो बलवान शिंगवाला दैत्याने आपल्या शिंगांनी हरीवर आघात केला.
वासुदेवो विषाणाभ्यां ताडितोरसि विह्वलः । पलायनपरो वेगाज्जगाम भुवनं निजम्
वासुदेवाच्या छातीवर शिंगांनी मारल्यामुळे तो गोंधळला; पळून जाण्याच्या उद्देशाने तो वेगाने आपल्या लोकात गेला.
गतं दृष्ट्वा हरिं कामं शङ्करोऽपि भयान्वितः । अवध्यं तं परं मत्वा ययौ कैलासपर्वतम्
हरी निघून गेला हे पाहून शंकरही घाबरला; तो दैत्य मारता येणार नाही असे समजून कैलास पर्वतावर गेला.
ब्रह्मापि च निजं धाम त्वरितः प्रययौ भयात् । मघवा वज्रमालम्ब्य तस्थावाजौ महाबलः
ब्रह्मादेखील घाबरून पटकन आपल्या लोकात गेला; मगवान वज्र उचलून युद्धात उभा राहिला.
वरुणः शक्तिमालम्ब्य धैर्यमालम्ब्य संस्थितः । यमोऽपि दण्डमादाय यत्तः समरतत्परः
वरुणाने आपली शक्ती आणि धैर्य दोन्ही घेतले आणि तो ठामपणे उभा राहिला; यमाने दंड उचलून युद्धासाठी सज्ज झाला.
ततो यक्षाधिपः कामं बभूव रणतत्परः । पावकः शक्तिमादाय तत्राभूद्युद्धमानसः
यानंतर यक्षांचा स्वामीही युद्धासाठी तयार झाला; पावकाने शक्ती उचलून तोही युद्धासाठी सज्ज झाला.
नक्षत्राधिपतिः सूर्यः समवेतौ स्थितावुभौ । वीक्ष्य तं दानवश्रेष्ठं युद्धाय कृतनिश्चयौ
नक्षत्रांचा स्वामी सूर्य दुसऱ्यासोबत उभा राहिला; त्या श्रेष्ठ दैत्याला पाहून दोघेही लढायचे ठरवले.
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धं दैत्यसैन्यं समभ्यगात् । विसृजन्बाणजालानि क्रूराहिसदृशानि च
इतक्यात, रागाने भरलेल्या दैत्यांच्या सैन्याने समोर येऊन, भयंकर सर्पांसारख्या बाणांचा वर्षाव सुरू केला.
कृत्वा हि माहिषं रूपं भूपतिः संस्थितस्तदा । देवदानवयोधानां निनादस्तुमुलोऽभवत्
त्याने पुन्हा महिषाचे रूप घेतले आणि ठामपणे उभा राहिला; देव आणि दैत्यांच्या वीरांचा गजर प्रचंड झाला.
ज्याघातश्च तलाघातो मेघनादसमोऽभवत् । संग्रामे सुमहाघोरे देवदानवसेनयोः
धनुष्याची टणक आणि तळहातांचा आवाज मेघगर्जनेसारखा वाटत होता; देव आणि दैत्यांच्या सैन्यांमध्ये भीषण युद्ध सुरू होते.
शृङ्गाभ्यां पार्वताञ्छृङ्गांश्चिक्षेप च महाबलः । जघान सुरसङ्घांश्च दानवो मदगर्वितः
त्या बलाढ्याने आपल्या शिंगांनी पर्वत आणि त्यांच्या टोकांना फेकले; मदाने गर्वित असलेल्या त्या दैत्याने देवांच्या सैन्याचा संहार केला.
खुराघातैस्तथा देवान्पुच्छस्य भ्रमणेन च । स जघान रुषाविष्टो महिषः परमाद्भुतः
त्याने खुरांनी आणि शेपटी फिरवून देवांवर आघात केला; रागाने भरलेला तो अद्भुत महिष देवांना मारू लागला.
ततो देवाः सगन्धर्वा भयमाजग्मुरुद्यताः । मघवा महिषं दृष्ट्वा पलायनपरोऽभवत्
मग देवता आणि गंधर्व सगळेच घाबरले; मग महिषासुराला पाहून मघवान पळून जाण्याचाच विचार करू लागला.
सङ्गरं सम्परित्यज्य गते शक्रे शचीपतौ । यमो धनाधिपः पाशी जग्मुः सर्वे भयातुराः
शचीपती इंद्र युद्ध सोडून निघून गेला तेव्हा यम, कुबेर आणि पाशधारी हे सगळेच भीतीने तिथून निघून गेले.
महिषोऽपि जयं मत्वा जगाम स्वगृहं ततः । ऐरावतं गजं प्राप्य त्यक्तमिन्द्रेण गच्छता
महिषासुराने स्वतःला जिंकलेले समजून आपल्या घरी गेला; जाताना इंद्राने सोडून दिलेला ऐरावत हत्ती त्याला मिळाला.
तथोच्चैःश्रवसं भानोः कामधेनुं पयस्विनीम् । स्वसैन्यसंवृतस्तूर्णं स्वर्गं गन्तुं मनो दधे
त्याचप्रमाणे त्याने सूर्याचा उच्चैःश्रवा घोडा आणि कामधेनू ही दुधाळ गाय घेतली; आपल्या सैन्याने वेढलेला तो पटकन स्वर्गात जाण्याचा निर्धार करू लागला.
तरसा देवसदनं गत्वा स महिषासुरः । जग्राह सुरराज्यं वै त्यक्तं देवैर्भयातुरैः
महिषासुराने वेगाने देवांचे घर गाठले आणि भीतीने देवांनी सोडून दिलेले स्वर्गराज्य त्याने आपल्या ताब्यात घेतले.
इन्द्रासने तथा रम्ये दानवः समुपाविशत् । दानवान्स्थापयामास देवानां स्थानकेषु सः
तो दानव इंद्राच्या सुंदर आसनावर बसला आणि देवांची जागा दानवांना दिली.
एवं वर्षशतं पूर्णं कृत्वा युद्धं सुदारुणम् । अवापैन्द्रपदं कामं दानवो मदगर्वितः
अशा प्रकारे शंभर वर्षे भीषण युद्ध करून, मदाने गर्विष्ठ असलेल्या त्या दानवाने इच्छित इंद्रपद मिळवले.
निर्जरा निर्गता नाकात्तेन सर्वेऽतिपीडिताः । एवं बहूनि वर्षाणि बभ्रमुर्गिरिगह्वरे
त्याने अमरदेवांना स्वर्गातून हाकलून दिले; सगळेच फार हालअपेष्टा सहन करत डोंगराच्या गुहांमध्ये भटकत राहिले.
श्रान्ताः सर्वे तदा राजन् ब्रह्माणं शरणं ययुः । प्रजापतिं जगन्नाथं रजोरूपं चतुर्मुखम्
राजा, त्या वेळी सगळे थकून गेले आणि ब्रह्मदेवाच्या शरण गेले; जो सृष्टीचा अधिपती, जगाचा स्वामी, चार मुखांचा आणि रजोगुणाचा मूर्तिमंत आहे.
पद्मासनं वेदगर्भं सेवितं मुनिभिः स्वजैः । मरीचिप्रमुखैः शान्तैर्वेदवेदाङ्गपारगैः
कमळावर बसलेला, वेदांचा आधार असलेला, आपल्या ऋषीमंडळींनी सेविलेला, मरीचीसारख्या शांत आणि वेद-वेदान्त पारंगत ऋषींनी वेढलेला तो ब्रह्मदेव.