महेशान्धकयोर्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । पञ्चाशद्दिनपर्यन्तं बभूव च परस्परम्
महेश आणि अंधक यांच्यातली ती भीषण आणि अंगावर काटा आणणारी लढाई पन्नास दिवस चालली.
इन्द्रबाष्कलयोस्तद्वन्महिषासुररुद्रयोः । यमत्रिनेत्रयोस्तद्वन्महाहनुधनेशयोः
त्याचप्रमाणे इंद्र आणि बाष्कल, महिषासुर आणि रुद्र, यम आणि त्रिनेत्र, महाहनु आणि धनाध्यक्ष यांच्यातही लढाया झाल्या.
असिलोमवरुणयोर्युद्धं परमदारुणम् । गरुडं गदया दैत्यो जघान हरिवाहनम्
असि आणि लोमवरुण यांच्यात फार भयंकर युद्ध झालं. त्या वेळी दैत्याने गदाने हरीचं वाहन गरुडाला जबरदस्त फटका दिला.
स गदापातखिन्नाङ्गो निःश्वसन्नवतिष्ठत । शौरिस्तं दक्षिणेनाशु हस्तेन परिसान्त्वयन्
गदाचा फटका बसून गरुडाचा देह थकला आणि तो जोराने श्वास घेत उभा राहिला. शौर्यवानाने लगेच उजव्या हाताने त्याला धीर दिला.
स्थिरं चकार देवेशो वैनतेयं महाबलम् । समाकृष्य धनुः शार्ङ्गं मुमोच विशिखान्बहून्
देवताधिपतीने बलवान विनतेयाला स्थिर केलं, शार्ङ्ग धनुष्य ओढून अनेक बाण सोडले.
अन्धकोपरि कोपेन हन्तुकामो जनार्दनः । दानवोऽपि च तान्वाणांश्चिच्छेद स्वशरैः शितैः
जनार्दनाने रागाने अंधकावर बाण सोडले, पण दैत्याने आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी ते छाटले.
पञ्चाशद्भिर्हरिं कोपाज्जघान च शिलाशितैः । वासुदेवोऽपि तांस्तूर्णं वञ्चयित्वा शरोत्तमान्
अंधकाने रागाने हरिला पन्नास दगडाच्या टोकाचे बाण मारले; पण वसुदेवाने ते उत्तम बाण पटकन चुकवले.
चक्रं मुमोच वेगेन सहस्रारं सुदर्शनम् । त्यक्तं सुदर्शनं दूरात्स्वचक्रेण न्यवारयत्
त्याने हजार काट्यांचं तेजस्वी सुदर्शन चक्र वेगाने फेकलं; पण दैत्याने दूरून आपल्या चक्राने ते सुदर्शन थांबवलं.
ननाद च महाराज देवान्सम्मोहयन्निव । दृष्ट्वा तु विफलं जातं चक्रं देवस्य शार्ङ्गिणः
तो मोठ्याने गर्जला, जणू काही देवांना गोंधळवतो आहे असं वाटावं; कारण शार्ङ्गधारी देवाचं चक्र निष्फळ झालेलं त्याने पाहिलं.
जग्मुः शोकं सुराः सर्वे जहर्षुर्दानवास्तथा । वासुदेवोऽपि तरसा दृष्ट्वा देवाञ्छुचावृतान्
सर्व देवता दुःखात बुडाले, तर दैत्य आनंदले; वसुदेवाने देवता शोकात बुडालेले पाहून झपाट्याने कृती केली.
गदां कौमोदकीं धृत्वा दानवं समुपाद्रवत् । तं जघानातिवेगेन मूर्ध्नि मायाविनं हरिः
त्याने कौमुदकी गदा उचलली आणि दैत्यावर झडप घातली; हरिने त्या मायाव्याला जबरदस्त वेगाने डोक्यावर मारला.
स गदाभिहतो भूमौ निपपातातिमूर्च्छितः । तं तथा पतितं वीक्ष्य हयारिरतिकोपनः
गदाचा फटका बसून तो जबरदस्त बेशुद्ध होऊन जमिनीवर पडला; त्याला तसा पडलेला पाहून घोड्यांचा शत्रू फारच संतापला.
आजगाम रमानाथं त्रासयन्नतिगर्जितैः । वासुदेवोऽपि तं दृष्ट्वा समायान्तं क्रुधान्वितम्
तो लक्ष्मीच्या नाथाजवळ मोठ्या गर्जना करत, घाबरवायला आला; वसुदेवाने त्याला रागाने येताना पाहिलं.
चापज्यानिनदं चोग्रं चकार नन्दयन्सुरान् । शरवृष्टिं चकाराशु भगवान्महिषोपरि
त्याने धनुष्याच्या दोरीचा जबरदस्त आवाज केला, ज्याने देवता आनंदले; आणि मग भगवंताने महिषावर झपाट्याने बाणांचा वर्षाव केला.
सोऽपि चिच्छेद बाणौघैस्ताञ्छरान्गगनेरितान् । तयोर्युद्धमभूद्राजन् परस्परभयावहम्
त्यानेही आकाशात फेकलेली अस्त्रे बाणांच्या वर्षावाने छाटली; राजन, त्या दोघांमध्ये एकमेकांना भयभीत करणारे भीषण युद्ध सुरू झाले.
गदया ताडयामास केशवो मस्तकोपरि । स गदाभिहतो मूर्ध्नि पपातोर्व्यां सुमूर्च्छितः
केशवाने गदेद्वारे त्याच्या डोक्यावर प्रहार केला; गदेचा जबरदस्त आघात डोक्यावर बसल्याने तो भान हरपून जमिनीवर कोसळला.
हाहाकारो महानासीत्सैन्ये तस्य सुदारुणः । स विहाय व्यथां दैत्यो मुहूर्तादुत्थितः पुनः
त्याच्या सैन्यात मोठा आणि भयंकर गोंधळ उडाला; पण त्या दैत्याने वेदना बाजूला ठेवून थोड्याच वेळात पुन्हा उठून उभा राहिला.
गृहीत्वा परिघं शीर्षे जघान मधुसूदनम् । परिघेणाहतस्तेन मूर्च्छामाप जनार्दनः
त्याने लोखंडी परिघ उचलून मधुसूदनाच्या डोक्यावर जबरदस्त प्रहार केला; त्या परिघाचा आघात बसल्याने जनार्दन बेशुद्ध पडला.
मूर्च्छितं तमुवाहाशु जगाम गरुडो रणात् । परावृत्ते जगन्नाथे देवा इन्द्रपुरोगमाः
गुरुडाने बेशुद्ध पडलेल्या त्याला झटपट युद्धभूमीतून उचलून नेले; विश्वनाथ मागे हटल्यावर, इंद्रासह सर्व देवता
भयं प्रापुः सुदुःखार्ताश्चुक्रुशुश्च रणाजिरे । क्रन्दमानान्सुरान्वीक्ष्य शङ्करः शूलभृत्तदा
भीतीने ग्रासले गेले, तीव्र दुःखाने व्याकुळ झाले आणि रणभूमीत मोठ्याने रडू लागले; देवतांना अशा प्रकारे आक्रोश करताना पाहून त्रिशूळधारी शंकर
महिषं तरसाभ्येत्य प्राहरद्रोषसंयुतः । सोऽपि शक्तिं मुमोचाथ शङ्करस्योरसि स्फुटम्
रागाने भरून महिषासुराकडे धावून गेला आणि त्याच्यावर प्रहार केला; त्यानेही शंकराच्या छातीवर जोरात शूल फेकले.
जगर्ज स च दुष्टात्मा वञ्चयित्वा त्रिशूलकम् । शङ्करोऽपि तदा पीडां न प्रापोरसि ताडितः
त्या दुष्टात्म्याने त्रिशूळधारी शंकराला फसवून मोठ्याने गर्जना केली; तरी शंकराच्या छातीवर प्रहार झाला तरी त्याला काहीच वेदना जाणवली नाही.
तं जघान त्रिशूलेन कोपादरुणलोचनः । संलग्नं शङ्करं दृष्ट्वा महिषेण दुरात्मना
रागाने डोळे लाल झालेले शंकराने त्रिशूळाने त्याच्यावर प्रहार केला; शंकर महिषासुराशी भिडलेला पाहून
आजगाम हरिस्तावत्त्यक्त्वा मूर्च्छां प्रहारजाम् । महिषस्तु तदा वीक्ष्य सम्प्राप्तौ हरिशङ्करौ
हरि त्या आघातामुळे आलेली बेशुद्धी मागे टाकून तेथे आला; महिषाने हरि आणि शंकर दोघेही समोर आलेले पाहिले.
युद्धकामौ महावीर्यो चक्रशूलधरौ वरौ । कोपयुक्तो बभूवासौ दृष्ट्वा तौ समुपागतौ
दोघेही युद्धासाठी सज्ज, चक्र आणि त्रिशूळ धारण केलेले महान वीर होते; ते दोघे जवळ येताना पाहून महिष रागाने पेटून उठला.
जगाम सम्मुखस्तावत्संग्रामार्थं महाभुजः । माहिषं वपुरास्थाय धुन्वन्पुच्छं समुत्कटम्
तो बलाढ्य बाहू असलेला महिष, युद्धासाठी समोर आला आणि महिषाचे रूप धारण करून, आपली शेपटी जोरजोरात फटकावत उभा राहिला.
चकार भैरवं नादं त्रासयन्नमरानपि । धुन्वञ्छृङ्गे महाकायो दारुणो जलदो यथा
त्याने एवढी भीषण गर्जना केली की अमरदेवताही घाबरून गेले; मोठे शिंग हलवत, त्याचे विशाल शरीर वादळाच्या ढगासारखे भयंकर दिसत होते.
शृङ्गाभ्यां पर्वताज्छृङ्गांश्चिक्षेप भृशमुत्कटान् । दृष्ट्वा तौ तु महावीर्यौ दानवं देवसत्तमौ
त्याने आपल्या दोन्ही शिंगांनी मोठे पर्वतशिखरे फेकली; पण त्या दोन महान वीरांना, देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, पाहून दैत्य
चक्रतुर्बाणवृष्टिं च दानवोपरि दारुणाम् । कुर्वाणौ बाणवृष्टिं तौ दृष्ट्वा हरिहरौ हरिः
त्यांच्यावर भयंकर बाणांचा मारा झाला; हरि आणि हर बाणांचा वर्षाव करत असताना, हे पाहून
चिक्षेप गिरिशृङ्गं तु पुच्छेनावृत्य दारुणम् । आपतन्तं गिरिं वीक्ष्य भगवान्सात्वतां पतिः
त्याने आपल्या शेपटीने झाकून एक भयंकर पर्वतशिखर फेकले; ते पर्वत वेगाने धावत येताना पाहून, सात्वतांचा स्वामी भगवंत