तत्राजग्मुश्च काजेशाः स्मृतमात्राः सुरोत्तमाः । हंसतार्क्ष्यवृषारूढास्त्रातुकामा वरायुधाः
तेव्हा ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश हे स्मरण होताच हंस, गरुड आणि वृषभावर आरूढ होऊन, उत्तम शस्त्रांनी सज्ज होऊन, देवांची रक्षा करण्यासाठी आले.
शौरिस्तां मोहिनीं दृष्ट्वा सुदर्शनमथोज्ज्वलम् । मुमोच तत्तेजसैव माया सा विलयं गता
शौर्यवान विष्णूने ती मोहक माया पाहून तेजस्वी सुदर्शन चक्र सोडले; त्याच्या प्रभावाने ती माया क्षणात नाहीशी झाली.
वीक्ष्य तान्महिषस्तत्र सृष्टिस्थित्यन्तकारिणः । योद्धुकामः समादाय परिघं समुपाद्रवत्
मग महिषासुराने सृष्टी, स्थिती आणि संहार करणाऱ्या त्या देवांना पाहून, युद्धाची इच्छा धरून, मोठा गदा उचलून त्यांच्यावर झेप घेतली.
महिषाख्यो महावीरः सेनानीश्चिक्षुरस्तथा । उग्रास्यश्चोग्रवीर्यश्च दुद्रुवुर्युद्धकामुकाः
महिष नावाचा तो महाबली, सेनापती चिक्शुर आणि उग्रास्य व उग्रवीर हे सर्वही युद्धासाठी धावले.
असिलोमात्रिनेत्रश्च बाष्कलोऽन्धक एव च । एते चान्ये च बहवो युद्धकामा विनिर्ययुः
असिलोमा, त्रिनेत्र, बाष्कल, अंधक आणि इतर अनेक दैत्यही युद्धाची इच्छा धरून बाहेर पडले.
सन्नद्धा धृतचापास्ते रथारूढा मदोद्धताः । परिवव्रुः सुरान्सर्वान्वृका इव सुवत्सकान्
सर्वजण पूर्ण शस्त्रबद्ध, धनुष्य हातात घेऊन, रथावर आरूढ होऊन, मदाने गर्विष्ठ झालेले, त्यांनी देवतांना जणू काही लांडग्यांनी वासरांना घेरावं तसं वेढलं.
बाणवृष्टिं ततश्चक्रुर्दानवा मदगर्विताः । सुराश्चापि तथा चक्रुः परस्परजिघांसवः
मग गर्वाने माजलेले दैत्यांनी बाणांचा पाऊस पाडला. देवतांनीही तसंच केलं, एकमेकांना हरवायचं ठरवून.
अन्धको हरिमासाद्य पञ्चबाणाञ्छिलाशितान् । मुमोच विषसन्दिग्धान्कर्णाकृष्टान्महाबलान्
अंधकाने हरिला समोर धरून, दगडाच्या टोकाचे, विष लावलेले, कानापर्यंत ओढलेले आणि जबर ताकदीचे असे पाच बाण सोडले.
वासुदेवोऽप्यसंप्राप्तान्विशिखानाशुगैस्तदा । चिच्छेद तान्पुनः पञ्च मुमोच रिपुनाशनः
वसुदेवाने ते बाण आपल्यापर्यंत येण्याआधीच आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी छाटले आणि मग शत्रूंचा नाश करणारा त्याने पुन्हा पाच बाण सोडले.
तयोः परस्परं युद्धं बभूव हरिदैत्ययोः । बाणासिचक्रमुसलैर्गदाशक्तिपरश्वधैः
हरि आणि दैत्य यांच्यात बाण, तलवारी, चक्र, गदा, मुसळ, भाले आणि कुऱ्हाडी यांचा वापर करून जबरदस्त लढाई झाली.
महेशान्धकयोर्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । पञ्चाशद्दिनपर्यन्तं बभूव च परस्परम्
महेश आणि अंधक यांच्यातली ती भीषण आणि अंगावर काटा आणणारी लढाई पन्नास दिवस चालली.
इन्द्रबाष्कलयोस्तद्वन्महिषासुररुद्रयोः । यमत्रिनेत्रयोस्तद्वन्महाहनुधनेशयोः
त्याचप्रमाणे इंद्र आणि बाष्कल, महिषासुर आणि रुद्र, यम आणि त्रिनेत्र, महाहनु आणि धनाध्यक्ष यांच्यातही लढाया झाल्या.
असिलोमवरुणयोर्युद्धं परमदारुणम् । गरुडं गदया दैत्यो जघान हरिवाहनम्
असि आणि लोमवरुण यांच्यात फार भयंकर युद्ध झालं. त्या वेळी दैत्याने गदाने हरीचं वाहन गरुडाला जबरदस्त फटका दिला.
स गदापातखिन्नाङ्गो निःश्वसन्नवतिष्ठत । शौरिस्तं दक्षिणेनाशु हस्तेन परिसान्त्वयन्
गदाचा फटका बसून गरुडाचा देह थकला आणि तो जोराने श्वास घेत उभा राहिला. शौर्यवानाने लगेच उजव्या हाताने त्याला धीर दिला.
स्थिरं चकार देवेशो वैनतेयं महाबलम् । समाकृष्य धनुः शार्ङ्गं मुमोच विशिखान्बहून्
देवताधिपतीने बलवान विनतेयाला स्थिर केलं, शार्ङ्ग धनुष्य ओढून अनेक बाण सोडले.
अन्धकोपरि कोपेन हन्तुकामो जनार्दनः । दानवोऽपि च तान्वाणांश्चिच्छेद स्वशरैः शितैः
जनार्दनाने रागाने अंधकावर बाण सोडले, पण दैत्याने आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी ते छाटले.
पञ्चाशद्भिर्हरिं कोपाज्जघान च शिलाशितैः । वासुदेवोऽपि तांस्तूर्णं वञ्चयित्वा शरोत्तमान्
अंधकाने रागाने हरिला पन्नास दगडाच्या टोकाचे बाण मारले; पण वसुदेवाने ते उत्तम बाण पटकन चुकवले.
चक्रं मुमोच वेगेन सहस्रारं सुदर्शनम् । त्यक्तं सुदर्शनं दूरात्स्वचक्रेण न्यवारयत्
त्याने हजार काट्यांचं तेजस्वी सुदर्शन चक्र वेगाने फेकलं; पण दैत्याने दूरून आपल्या चक्राने ते सुदर्शन थांबवलं.
ननाद च महाराज देवान्सम्मोहयन्निव । दृष्ट्वा तु विफलं जातं चक्रं देवस्य शार्ङ्गिणः
तो मोठ्याने गर्जला, जणू काही देवांना गोंधळवतो आहे असं वाटावं; कारण शार्ङ्गधारी देवाचं चक्र निष्फळ झालेलं त्याने पाहिलं.
जग्मुः शोकं सुराः सर्वे जहर्षुर्दानवास्तथा । वासुदेवोऽपि तरसा दृष्ट्वा देवाञ्छुचावृतान्
सर्व देवता दुःखात बुडाले, तर दैत्य आनंदले; वसुदेवाने देवता शोकात बुडालेले पाहून झपाट्याने कृती केली.
गदां कौमोदकीं धृत्वा दानवं समुपाद्रवत् । तं जघानातिवेगेन मूर्ध्नि मायाविनं हरिः
त्याने कौमुदकी गदा उचलली आणि दैत्यावर झडप घातली; हरिने त्या मायाव्याला जबरदस्त वेगाने डोक्यावर मारला.
स गदाभिहतो भूमौ निपपातातिमूर्च्छितः । तं तथा पतितं वीक्ष्य हयारिरतिकोपनः
गदाचा फटका बसून तो जबरदस्त बेशुद्ध होऊन जमिनीवर पडला; त्याला तसा पडलेला पाहून घोड्यांचा शत्रू फारच संतापला.
आजगाम रमानाथं त्रासयन्नतिगर्जितैः । वासुदेवोऽपि तं दृष्ट्वा समायान्तं क्रुधान्वितम्
तो लक्ष्मीच्या नाथाजवळ मोठ्या गर्जना करत, घाबरवायला आला; वसुदेवाने त्याला रागाने येताना पाहिलं.
चापज्यानिनदं चोग्रं चकार नन्दयन्सुरान् । शरवृष्टिं चकाराशु भगवान्महिषोपरि
त्याने धनुष्याच्या दोरीचा जबरदस्त आवाज केला, ज्याने देवता आनंदले; आणि मग भगवंताने महिषावर झपाट्याने बाणांचा वर्षाव केला.
सोऽपि चिच्छेद बाणौघैस्ताञ्छरान्गगनेरितान् । तयोर्युद्धमभूद्राजन् परस्परभयावहम्
त्यानेही आकाशात फेकलेली अस्त्रे बाणांच्या वर्षावाने छाटली; राजन, त्या दोघांमध्ये एकमेकांना भयभीत करणारे भीषण युद्ध सुरू झाले.
गदया ताडयामास केशवो मस्तकोपरि । स गदाभिहतो मूर्ध्नि पपातोर्व्यां सुमूर्च्छितः
केशवाने गदेद्वारे त्याच्या डोक्यावर प्रहार केला; गदेचा जबरदस्त आघात डोक्यावर बसल्याने तो भान हरपून जमिनीवर कोसळला.
हाहाकारो महानासीत्सैन्ये तस्य सुदारुणः । स विहाय व्यथां दैत्यो मुहूर्तादुत्थितः पुनः
त्याच्या सैन्यात मोठा आणि भयंकर गोंधळ उडाला; पण त्या दैत्याने वेदना बाजूला ठेवून थोड्याच वेळात पुन्हा उठून उभा राहिला.
गृहीत्वा परिघं शीर्षे जघान मधुसूदनम् । परिघेणाहतस्तेन मूर्च्छामाप जनार्दनः
त्याने लोखंडी परिघ उचलून मधुसूदनाच्या डोक्यावर जबरदस्त प्रहार केला; त्या परिघाचा आघात बसल्याने जनार्दन बेशुद्ध पडला.
मूर्च्छितं तमुवाहाशु जगाम गरुडो रणात् । परावृत्ते जगन्नाथे देवा इन्द्रपुरोगमाः
गुरुडाने बेशुद्ध पडलेल्या त्याला झटपट युद्धभूमीतून उचलून नेले; विश्वनाथ मागे हटल्यावर, इंद्रासह सर्व देवता
भयं प्रापुः सुदुःखार्ताश्चुक्रुशुश्च रणाजिरे । क्रन्दमानान्सुरान्वीक्ष्य शङ्करः शूलभृत्तदा
भीतीने ग्रासले गेले, तीव्र दुःखाने व्याकुळ झाले आणि रणभूमीत मोठ्याने रडू लागले; देवतांना अशा प्रकारे आक्रोश करताना पाहून त्रिशूळधारी शंकर