तासु पुत्रा दश दश भविष्यन्ति महाबलाः । इत्युक्त्वोपररामाशु शङ्करः प्रियदर्शनः
त्यांच्यात प्रत्येकीला दहा-दहा बलाढ्य पुत्र जन्माला येतील. असं सांगून, प्रियदर्शन शंकर लगेचच शांत झाले.
उवाच गिरिजा देवी प्रणतं मधुसूदनम् । कृष्ण कृष्ण महाबाहो संसारेऽस्मिन्नराधिप
मग गिरिजा देवीने वंदन केलेल्या मधुसूदनाला म्हणाली, 'कृष्णा, कृष्णा, महाबाहू, या जगातल्या नराधिपा—'
गृहस्थप्रवरो लोके भविष्यति भवानिह । ततो वर्षशतान्ते तु द्विजशापाज्जनार्दन
'इथे तू लोकांत श्रेष्ठ गृहस्थ होशील, हे भव. पण शंभर वर्षांनंतर, द्विजांच्या शापामुळे, जनार्दना—'
गान्धार्याश्च तथा शापाद्भविता ते कुलक्षयः । परस्परं निहत्याजौ पुत्रास्ते शापमोहिताः
'आणि गांधारीच्या शापामुळेही, तुझं वंश कधीच नष्ट होईल. तुझे पुत्र शापामुळे मोहात पडून युद्धात एकमेकांना मारतील.'
गमिष्यन्ति क्षयं सर्वे यादवाश्च तथापरे । सानुजस्त्वं तथा देहं त्यक्त्वा यास्यसि वै दिवम्
'ते सगळे आणि इतर यदुवंशीयही नष्ट होतील. आणि तू, भावासह, आपलं शरीर सोडून स्वर्गात जाशील.'
शोकस्तत्र न कर्तव्यो भवितव्यं प्रति प्रभो । अवश्यम्भाविभावानां प्रतीकारो न विद्यते
'हे प्रभो, जे व्हायचं आहे त्याबद्दल दुःख करू नकोस. कारण जे घडायचं ठरलं आहे, त्याला कोणीच अडवू शकत नाही.'
तत्र शोको न कर्तव्यो नूनं मम मतं सदा । अष्टावक्रस्य शापेन भार्यास्ते मधुसूदन
'म्हणून तिथे दुःख करायचं कारण नाही—हेच माझं कायमचं मत आहे. अष्टावक्राच्या शापामुळे, मधुसूदना, तुझ्या पत्नी—'
चौरेभ्यो ग्रहणं कृष्ण गमिष्यन्ति मृते त्वयि । व्यास उवाच इत्युक्त्वान्तर्दधे शम्भुः सोमः ससुरमण्डलः
'तू मरण पावल्यानंतर, कृष्णा, तुझ्या पत्नी चोरांकडून पकडल्या जातील.' व्यास म्हणतो: असं सांगून शंभू, सोम आणि देवांची सभा तिथून अदृश्य झाली.
उपमन्युं प्रणम्याथ कृष्णोऽपि द्वारकां ययौ । यस्माद् ब्रह्मादयो राजन् सन्ति यद्यप्यधीश्वराः
नंतर उपमन्युला वंदन करून, कृष्ण द्वारकेला गेला. कारण, राजन, ब्रह्मा वगैरे जरी प्रभू असले—
तथापि मायाकल्लोलयोगसंक्षुभितान्तराः । तदधीनाः स्थिताः सर्वे काष्ठपुत्तलिकोपमाः
तरीही त्यांच्या अंतःकरणात मायेच्या लाटांनी नेहमीच गोंधळ माजतो. ते सगळे तिच्या अधीन राहतात, जणू काही लाकडी बाहुल्यांसारखे.
यथा यथा पूर्वभवं कर्म तेषां तथा तथा । प्रेरयत्यनिशं माया परब्रह्मस्वरूपिणी
जशी त्यांच्या पूर्वजन्मीची कर्मे असतात, तशीच ती परब्रह्मस्वरूप माया त्यांना सतत प्रवृत्त करते.
न वैषम्यं न नैर्घृण्यं भगवत्यां कदाचन । केवलं जीवमोक्षार्थं यतते भुवनेश्वरी
देवीमध्ये कधीच पक्षपात किंवा निर्दयता नसते. ती जगदंबा फक्त जीवांच्या मुक्तीसाठीच कार्य करते.
यदि सा नैव सृज्येत जगदेतच्चराचरम् । तदा मायां विना भूतं जडं स्यादेव नित्यशः
जर तिने हे चराचर जग निर्माण केलं नसतं, तर मायेविना सर्व सृष्टी कायम निर्जीवच राहिली असती.
तस्मात्कारुण्यमाश्रित्य जगज्जीवादिकं च यत् । करोति सततं देवी प्रेरयत्यनिशं च तत्
म्हणून करुणेने देवी नेहमीच जग आणि जीवांची निर्मिती करते आणि त्यांना सतत प्रवृत्त करते.
तस्माद् ब्रह्मादिमोहेऽस्मिन्कर्तव्यः संशयो न हि । मायान्तःपातिनः सर्वे मायाधीनाः सुरासुराः
म्हणून ब्रह्मा वगैरेंच्या मोहाबद्दल शंका ठेवू नकोस. सर्व देव आणि दैत्य मायेच्या अधीन आहेत.
स्वतन्त्रा सैव देवेशी स्वेच्छाचारविहारिणी । तस्मात्सर्वात्मना राजन् सेवनीया महेश्वरी
तीच एकमेव देवी स्वतंत्र आहे, आपली इच्छा प्रमाणे वागणारी आहे. म्हणून, राजन, तिला पूर्ण मनाने सेवाव्रत करावं.
नातः परतरं किञ्चिदधिकं भुवनत्रये । एतद्धि जन्मसाफल्यं पराशक्तेः पदस्मृतिः
या त्रैलोक्यात याहून श्रेष्ठ किंवा मोठं काहीच नाही. खरं जन्मसाफल्य म्हणजे पराशक्तीच्या चरणांची आठवण ठेवणं.
माभूत्तत्र कुले जन्म यत्र देवी न दैवतम् । अहं देवी न चान्योऽस्मि ब्रह्मैवाहं न शोकभाक्
ज्या घरात देवीचं दैवत म्हणून पूजन होत नाही, तिथे जन्मच नको. मीच देवी आहे, दुसरी कोणी नाही—मीच ब्रह्म आहे, मला कसलंही दुःख लागत नाही.
इत्यभेदेन तां नित्यां चिन्तयेज्जगदम्बिकाम् । ज्ञात्वा गुरुमुखादेनां वेदान्तश्रवणादिभिः
म्हणून, या जगाची आई जी आहे, तिला नेहमी एकरूप मानून, गुरूच्या वचनातून आणि वेदांतासारख्या शिकवणीतून नीट समजून, तिचा ध्यान करावा.
नित्यमेकाग्रमनसा भावयेदात्मरूपिणीम् । मुक्तो भवति तेनाशु नान्यथा कर्मकोटिभिः
नेहमी एकाग्र मनाने, तिला स्वतःच्या स्वरूपात आहे असं समजून ध्यान करावं; असं केल्याने लवकरच मुक्ती मिळते, दुसऱ्या कोणत्याही कर्मांनी, कितीही केलं तरी, तशी मुक्ती मिळत नाही.
श्वेताश्वतरादयः सर्वे ऋषयो निर्मलाशयाः । आत्मरूपां हृदा ज्ञात्वा विमुक्ता भवबन्धनात्
श्वेताश्वतर आणि इतर सर्व ऋषी, ज्यांचे मन निर्मळ होते, त्यांनी आपल्या हृदयात तिला आत्मरूप समजून, संसाराच्या बंधनातून मुक्ती मिळवली.
ब्रह्मविष्ण्वादयस्तद्वद् गौरीलक्ष्म्यादयस्तथा । तामेव समुपासन्ते सच्चिदानन्दरूपिणीम्
त्याचप्रमाणे ब्रह्मा, विष्णू आणि इतर देव, गौरी, लक्ष्मी आणि इतर देवीसुद्धा, हीच सच्चिदानंदस्वरूप देवी आहे, तिचीच उपासना करतात.
इति ते कथितं राजन् यद्यत्पुष्टं त्वयानघ । प्रपञ्चतापत्रस्तेन किं भूयः श्रोतुमिच्छसि
राजा, मी तुला जे विचारलं होतंस, ते सर्व सांगितलं. अजून या संसाराच्या दुःखांबद्दल तुला काही ऐकायचं आहे का?
एतत्ते कथितं राजन्मयाख्यानमनुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं पुराणं परमाद्भुतम्
हे राजन, मी तुला हे उत्तम, सर्व पापे दूर करणारे, पुण्यदायक, अद्भुत आणि प्राचीन पुराण सांगितले.
य इदं शृणुयान्नित्यं पुराणं वेदसम्मितम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो देवीलोके महीयते
जो कोणी हे वेदांशी जुळणारं पुराण रोज ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि देवीच्या लोकात सन्मान मिळवतो.
सूत उवाच एतन्मया श्रुतं व्यासात्कथ्यमानं सविस्तरम् । पुराणं पञ्चमं नूनं श्रीमद्भागवताभिधम्
सूतेने सांगितले: हे मी व्यासांकडून सविस्तर ऐकले आहे, हेच पाचवं पुराण, जे श्रीमद्भागवत नावाने प्रसिद्ध आहे.
योगमायाप्रभाववर्णनम् ऋषय ऊचुः भवता कथितं सूत महदाख्यानमुत्तमम् । कृष्णस्य चरितं दिव्यं सर्वपातकनाशनम्
ऋषी म्हणाले: सूता, तू आम्हाला कृष्णाच्या दिव्य आणि सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या चरित्राची उत्तम कथा सांगितलीस.
सन्देहोऽत्र महाभाग वासुदेवकथानके । जायते नः प्रोच्यमाने विस्तरेण महामते
महाभाग, वासुदेवाच्या कथेत, जेव्हा तू सविस्तर सांगतोस, तेव्हा आमच्या मनात एक शंका निर्माण होते.
वने गत्वा तपस्तप्तं वासुदेवेन दुष्करम् । विष्णोरंशावतारेण शिवस्याराधनं कृतम्
वासुदेवाने वनात जाऊन कठीण तपस्या केली आणि विष्णूचा अंश म्हणून, त्याने शंकराची आराधना केली.
वरप्रदानं देव्या च पार्वत्या यत्कृतं पुनः । जगन्मातुश्च पूर्णायाः श्रीदेव्या अंशभूतया
पुन्हा, जगदंबा पार्वती, जी पूर्ण स्वरूपात आहे आणि श्रीदेवीचा अंश आहे, तिने वर दिला.