खड्गप्रासधराः सर्वे तिष्ठन्तु धृतकार्मुकाः । निद्रातन्द्राविहीनाश्च सर्वत्र निहितेक्षणाः
तुम्ही सर्वजण तलवार, भाले आणि धनुष्य घेऊन तयार राहा; झोप किंवा थकवा न येता, सर्वत्र दक्षतेने पहारा द्या.
व्यास उवाच इत्यादिश्यासुरगणान् कृशोऽतिभयविह्वलः । मन्दिरं स्वं जगामाशु न लेभे दानवः सुखम्
व्यास म्हणाले: अशा प्रकारे असुरांना आज्ञा देऊन, फारच घाबरलेला आणि कृश झालेला तो दानव पटकन आपल्या महालात गेला, पण तिथे त्याला काहीच सुख मिळाले नाही.
निशीथे देवकी तत्र वसुदेवमुवाच ह । किं करोमि महाराज प्रसवावसरो मम
मध्यरात्री देवकीने तिथे वसुदेवाला विचारले: 'राजा, मी काय करू? माझ्या प्रसूतीची वेळ आली आहे.'
बहवो रक्षपालाश्च तिष्ठन्त्यत्र भयानकाः । नन्दपत्न्या मया सार्धं कृतोऽस्ति समयः पुरा
इथे अनेक भयंकर रक्षक उभे आहेत; पूर्वी मी नंदाच्या पत्नीशी एक करार केला आहे.
प्रेषितव्यस्त्वया पुत्रो मन्दिरे मम मानिनि । पालयिष्याम्यहं तत्र तवातिमनसा किल
तू माझा मुलगा माझ्या घरी पाठव, मी त्याची तिथे मनापासून काळजी घेईन.
अपत्यं ते प्रदास्यामि कंसस्य प्रत्ययाय वै । किं कर्तव्यं प्रभो चात्र विषमे समुपस्थिते
मी तुला एक मूल देईन, जे कंसाला दाखवता येईल; या कठीण प्रसंगात काय करावे, प्रभो, ते सांग.
व्यत्ययः सन्ततेः शौरे कथं कर्तुं क्षमो भवेः । दूरे तिष्ठस्व कान्ताद्य लज्जा मेऽतिदुरत्यया
शौरी, संततीची अदलाबदल कशी करशील? प्रिय, तू आता माझ्यापासून दूर राहा, कारण मला फार लाज वाटते.
परावृत्य मुखं स्वामिन्नन्यथा किं करोम्यहम् । इत्युक्त्वा तं महाभागं देवकी देवसम्मतम्
माझ्या स्वामी, तोंड वळवून घे; मी दुसरे काय करू? असे म्हणून देवकी, जी देवांना मान्य होती, त्या पुण्यवानाला म्हणाली.
बालकं सुषुवे तत्र निशीथे परमाद्भुतम् । तं दृष्ट्वा विस्मयं प्राप देवकी बालकं शुभम्
मग देवकीने तिथे मध्यरात्री एक अद्भुत असा मुलगा जन्माला घातला; तो शुभ मुलगा पाहून देवकी आश्चर्यचकित झाली.
पतिं प्राह महाभागा हर्षोत्कुल्लकलेवरा । पश्य पुत्रमुखं कान्त दुर्लभं हि तव प्रभो
ती पुण्यवती आनंदाने भरलेल्या देहाने पतीला म्हणाली: 'कांता, बघ, तुझ्या मुलाचे मुख; हे फार दुर्मिळ आहे, प्रभो.'
अद्यैनं कालरूपोऽसौ घातयिष्यति भ्रातृजः । वसुदेवस्तथेत्युक्त्वा तमादाय करे सुतम्
'आज कंस, जो मृत्यूचे रूप आहे, त्याला मारेल.' वसुदेवाने 'तसेच होवो' असे म्हणून तो मुलगा हातात घेतला.
अपश्यच्चाननं तस्य सुतस्याद्भुतकर्मणः । वीक्ष्य पुत्रमुखं शौरिश्चिन्ताविष्टो बभूव ह
त्या अद्भुत कृत्य करणाऱ्या मुलाच्या चेहऱ्याकडे वसुदेवाने पाहिले; पुत्राचे मुख पाहून शौरी चिंता करत राहिला.
किं करोमि कथं न स्याद्दुःखमस्य कृते मम । एवं चिन्तातुरे तस्मिन्वागुवाचाशरीरिणी
'मी काय करू? याच्यामुळे माझे दुःख कसे टाळू?' अशा चिंतेने भरलेला असताना, एक देहाविना आवाज बोलला.
वसुदेवं समाभाष्य गगने विशदाक्षरा । वसुदेव गृहीत्वैनं गोकुलं नय सत्वरः
गगनातून स्पष्ट शब्दात वसुदेवाला सांगितले: 'वसुदेव, हा मुलगा घे आणि पटकन त्याला गोकुळात पोहोचव.'
रक्षपालास्तथा सर्वे मया निद्राविमोहिताः । विवृतानि कृतान्यष्ट कपाटानि च शृङ्खलाः
'सर्व रक्षकांना मी झोपवले आहे, आणि आठही दरवाजे व साखळ्या उघडल्या आहेत.'
मुक्त्वैनं नन्दगेहे त्वं योगमायां समानय । श्रुत्वैवं वसुदेवस्तु तस्मिन्कारागृहे गतः
'त्याला नंदाच्या घरी सोडून दे, आणि योगमाया इथे घेऊन ये.' असे ऐकून वसुदेव तुरुंगात गेला.
विवृतं द्वारमालोक्य बभूव तरसा नृप । तमादाय ययावाशु द्वारपालैरलक्षितः
दार उघडलेले पाहून राजा पटकन आत गेला; तिथे बाळ उचलून तो झपाट्याने निघून गेला, आणि द्वारपालांना काहीच कळले नाही.
कालिन्दीतटमासाद्य पूरं दृष्ट्वा सुनिश्चितम् । तदैव कटिदघ्नी सा बभूवाशु सरिद्वरा
काळिंदीच्या काठी पोहोचून, समोरचं नगर स्पष्ट दिसलं; त्याच क्षणी ती पवित्र नदी कमरेपर्यंत उथळ झाली.
योगमायाप्रभावेण ततारानकदुन्दुभिः । गत्वा तु गोकुलं शौरिर्निशीथे निर्जने पथि
योगमायेच्या प्रभावामुळे अनकदुंदुभी सहजपणे नदी पार गेला; मग मध्यरात्री, शौरि एकाकी रस्त्याने गोकुळाकडे गेला.
नन्दद्वारे स्थितः पश्यन्विभूतिं पशुसंज्ञिताम् । तदैव तत्र सञ्जाता यशोदा गर्भसम्भवा
नंदाच्या दाराशी उभा राहून, तो गुरांच्या संपत्तीची चिन्हं पाहू लागला; त्याच वेळी, यशोदा तिथे बाळंत झाली.
योगमायांशजा देवी त्रिगुणा दिव्यरूपिणी । जातां तां बालिकां दिव्यां गृहीत्वा करपङ्कजे
ती देवी, योगमायेचा अंश, तीन गुणांनी युक्त आणि दिव्य रूपाची, एक दिव्य मुलगी म्हणून जन्मली; शौरिने तिला आपल्या कमळासारख्या हातात उचलले.
तत्रागत्य ददौ देवी सैरन्ध्रीरूपधारिणी । वसुदेवः सुतं दत्त्वा सैरन्ध्रीकरपङ्कजे
तिथे येऊन, देवीने सैरंध्रीचे रूप धारण केले आणि बाळ दिले; वसुदेवाने आपला मुलगा त्या सैरंध्रीच्या कमळासारख्या हातात दिला.
तामादाय ययौ शीघ्रं बालिकां मुदिताशयः । कारागारे ततो गत्वा देवक्याः शयने सुताम्
ती मुलगी घेऊन तो आनंदाने पटकन निघाला; मग तुरुंगात जाऊन, देवकीच्या अंगावर ती मुलगी ठेवली.
निःक्षिप्य संस्थितः पार्श्वे चिन्ताविष्टो भयातुरः । रुरोद सुस्वरं कन्या तदैवागतसंज्ञकाः
ती ठेवून, तो तिच्या शेजारी बसला, भीती आणि चिंता मनात घेऊन; तेवढ्यात ती मुलगी गोड आवाजात रडू लागली आणि भानावर आली.
उत्तस्थुः सेवका राज्ञः श्रुत्वा तद्रुदितं निशि । तमूचुर्भूपतिं गत्वा त्वरितास्तेऽतिविह्वलाः
रात्री ते रडणं ऐकून राजाचे सेवक जागे झाले; ते घाईघाईने, अत्यंत घाबरून, राजाकडे गेले आणि कळवले.
देवक्याश्च सुतो जातः शीघ्रमेहि महामते । तदाकर्ण्य वचस्तेषां शीघ्रं भोजपतिर्ययौ
देवकीला मुलगा झाला आहे—लवकर या, हे महाबुद्धीमान! हे ऐकून भोजराज ताबडतोब तिथे पोहोचला.
प्रावृतं द्वारमालोक्य वसुदेवमथाह्वयत् । कंस उवाच सुतमानय देवक्या वसुदेव महामते
दार बंद दिसल्यावर त्याने वसुदेवाला बोलावले; कंस म्हणाला—वसुदेव, देवकीचा मुलगा इथे आणा, हे महाबुद्धीमान.
मृत्युर्मे चाष्टमो गर्भस्तन्निहन्मि रिपुं हरिम् । व्यास उवाच श्रुत्वा कंसवचः शौरिर्भयत्रस्तविलोचनः
माझा मृत्यू म्हणजे तिच्या पोटी जन्मलेला आठवा मुलगा; मी त्या शत्रू, हरिला ठार मारीन. व्यास म्हणतात—कंसाचं बोलणं ऐकून शौरिच्या डोळ्यांत भीती दाटली.
तामादाय सुतां पाणौ ददौ चाशु रुदन्निव । दृष्ट्वाथ दारिकां राजा विस्मयं परमं गतः
मुलगी हातात घेऊन, तो तिला पटकन देऊ लागला, जणू रडतच होता; ती मुलगी पाहून राजा अत्यंत आश्चर्यचकित झाला.
देववाणी वृथा जाता नारदस्य च भाषितम् । वसुदेवः कथं कुर्यादनृतं सङ्कटे स्थितः
देवतांचे वचन आणि नारदाचे बोलणं खोटं ठरलं; वसुदेव अशा संकटात असताना कसा खोटं करेल?