व्यास उवाच नारदः कौतुकप्रेक्षी सर्वदा कलहप्रियः । देवकार्यार्थमागत्य सर्वमेतच्चकार ह
व्यास म्हणाले: नारद नेहमीच काहीतरी नवीन पाहायला आणि वाद घालायला उत्सुक असतात; देवकार्यासाठी ते आले आणि हे सर्व घडवून आणले.
न मिथ्याभाषणे बुद्धिर्मुनेस्तस्य कदाचन । सत्यवक्ता सुराणां स कर्तव्ये निरतः शुचिः
त्या ऋषीच्या मनात कधीही खोटे बोलण्याचा विचार येत नाही; तो नेहमी सत्य बोलणारा, पवित्र आणि देवकार्याला वाहिलेला आहे.
एवं षड् बालकास्तेन जाता जाता निपातिताः । षड् गर्भाः शापयोगेन सम्भूय मरणं गताः
अशा प्रकारे, त्या बाळांना एकामागून एक मारण्यात आले; शापाच्या प्रभावाने सहा गर्भ जन्माला येऊन मृत्युमुखी पडले.
शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तेषां शापस्य कारणम् । स्वायम्भुवेऽन्तरे पुत्रा मरीचेः षण्महाबलाः
राजा, ऐक, मी तुला त्या शापाचे कारण सांगतो. स्वयंभुव मन्वंतरात, मरीचिचे सहा बलवान पुत्र...
ऊर्णायां चैव भार्यायामासन्धर्मविचक्षणाः । ब्रह्माणं जहसुर्वीक्ष्य सुतां यभितुमुद्यतम्
ऊर्णा हिच्या पत्नीपासून जन्मलेले बुद्धिमान पुत्र जेव्हा ब्रह्मदेव स्वतःच्या मुलीवर अन्याय करण्याचा विचार करत असल्याचे पाहतात, तेव्हा त्यांनी त्याच्यावर हसले.
शशाप तांस्तदा ब्रह्मा दैत्ययोनिं विशन्त्वधः । कालनेमिसुता जातास्ते षड्गर्भा विशाम्पते
तेव्हा ब्रह्मदेव रागाने त्यांना शाप दिला, "दैत्यमातेच्या गर्भात जा!" म्हणून, राजन, ते सहा जण कालनेमिचे पुत्र म्हणून जन्माला आले.
अवतारे परे ते तु हिरण्यकशिपोः सुताः । जातास्ते ज्ञानसंयुक्ताः पूर्वशापभयान्नृप
दुसऱ्या जन्मात, ते हिरण्यकशिपूचे पुत्र झाले. त्यांना ज्ञान होते, पण मागील शापाची भीतीही होती.
तस्मिञ्जन्मनि शान्ताश्च तपश्चक्रुः समाहिताः । तेषां प्रीतोऽभवद् ब्रह्मा षड्गर्भाणां वरान्ददौ
त्या जन्मात ते शांत होते आणि एकाग्रतेने तप करत होते. त्यांच्या या भक्तीने ब्रह्मदेव प्रसन्न झाला आणि त्या सहा पुत्रांना वर दिला.
ब्रह्मोवाच शप्ता यूयं मया पूर्वं क्रोधयुक्तेन पुत्रकाः । तुष्टोऽस्मि वो महाभागा ब्रुवन्तु वाञ्छितं वरम्
ब्रह्मदेव म्हणाला, "पूर्वी मी रागाने तुम्हाला शाप दिला होता, मुलांनो. आता मी प्रसन्न आहे; हे भाग्यवानांनो, मागा जे काही तुम्हाला हवे आहे."
व्यास उवाच ते तु श्रुत्वा वचस्तस्य ब्रह्मणः प्रीतमानसाः । ब्रह्माणमब्रुवन्कामं सर्वे कार्यार्थतत्पराः
व्यास म्हणतात, ब्रह्मदेवाची ही वचने ऐकून, त्यांच्या मनात आनंद भरला आणि सर्वांनी आपली इच्छा मनात ठेवून ब्रह्मदेवाला विचारले.
गर्भा ऊचुः पितामहाद्य तुष्टोऽसि देहि नो वाञ्छितं वरम् । अवध्या दैवतैः सर्वैर्मानवैश्च महोरगैः
त्या गर्भांनी म्हटले, "पितामह, आता तुम्ही प्रसन्न आहात, आम्हाला हवे असलेला वर द्या — आम्हाला कोणतेही देव, माणसे किंवा मोठे सर्प मारू शकणार नाहीत."
गन्धर्वसिद्धपतिभिर्वधो माभूत्पितामह । व्यास उवाच तानुवाच ततो ब्रह्मा सर्वमेतद्भविष्यति
गंधर्व, सिद्ध किंवा त्यांच्या अधिपतींनीही आम्हाला मारू नये, पितामह." व्यास म्हणतात, त्यावर ब्रह्मदेव म्हणाला, "हे सर्व तसेच होईल."
गच्छन्तु वो महाभागाः सत्यमेव न संशयः । दत्त्वा वरं गतो ब्रह्मा मुदितास्ते तदाभवन्
"जा, हे भाग्यवानांनो, नक्कीच तसेच होईल, यात शंका नाही." वर दिल्यावर ब्रह्मदेव निघून गेला आणि ते सर्व आनंदित झाले.
हिरण्यकशिपुः क्रुद्धस्तानुवाच कुरूद्वह । यस्माद्विहाय मां पुत्रास्तोषितो वै पितामहः
हिरण्यकशिपू रागाने म्हणाला, "माझ्या मुलांनो, तुम्ही मला सोडून पितामहाला प्रसन्न केले —"
वरेण प्रार्थितोऽत्यर्थं बलवन्तो यतोऽभवन् । युष्माभिर्हापितः स्नेहस्ततो युष्मांस्त्यजाम्यहम्
"— आणि वर मागून फार शक्तिशाली झाला आहात, त्यामुळे माझ्यावरील प्रेम तुम्ही सोडले; म्हणून मीही तुम्हाला सोडतो."
यूयं व्रजन्तु पाताले षड्गर्भा विश्रुता भुवि । पाताले निद्रयाविष्टास्तिष्ठन्तु बहुवत्सरान्
"सहा जण, जे पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहात, तुम्ही पाताळात जा; तिथे अनेक वर्षे झोपेच्या अवस्थेत राहा."
ततस्तु देवकीगर्भे वर्षे वर्षे पुनः पुनः । पिता वः कालनेमिस्तु तत्र कंसो भविष्यति
"मग, दरवर्षी पुन्हा पुन्हा, तुम्ही देवकीच्या गर्भात जन्म घ्याल; तुमचे वडील कालनेमी असतील, जो तिथे कंस म्हणून जन्म घेईल."
स एव जातमात्रान्वो वधिष्यति सुदारुणः । व्यास उवाच एवं शप्तांस्तदा तेन गर्भे जातान्पुनः पुनः
"तो अत्यंत क्रूर कंस, तुम्ही जन्मताच तुम्हाला मारेल." व्यास म्हणतात, अशा प्रकारे शाप मिळाल्याने, ते पुन्हा पुन्हा गर्भात जन्म घेत होते.
जघान देवकीपुत्रान्षड्गर्भाञ्छापनोदितः । शेषांशः सप्तमस्तत्र देवकीगर्भसंस्थितः
कंसाने देवकीचे सहा पुत्र, जसे शापात सांगितले होते, त्यांना मारले; सातवा, जो शेषाचा अंश होता, तो देवकीच्या गर्भात होता.
विस्रंसितश्च गर्भोऽसौ योगेन योगमायया । नीतश्च रोहिणीगर्भे कृत्वा संकर्षणं बलात्
तो गर्भ योगशक्तीने आणि योगमायेच्या सहाय्याने देवकीच्या गर्भातून काढून रोहिणीच्या गर्भात ठेवला गेला आणि तो बळाने संकर्षण झाला.
पतितः पञ्चमे मासि लोकख्यातिं गतस्तदा । कंसोऽपि ज्ञातवांस्तत्र देवकीगर्भपातनम्
पाचव्या महिन्यात तो गर्भ खाली पडला आणि तेव्हा त्याची कीर्ती सर्वत्र पसरली; कंसालाही देवकीच्या गर्भपाताची बातमी समजली.
मुदं प्राप स दुष्टात्मा श्रुत्वा वार्तां सुखावहाम् । अष्टमे देवकीगर्भे भगवान्सात्वतां पतिः
ती आनंदाची वार्ता ऐकून तो दुष्ट कंस खूश झाला; देवकीच्या आठव्या गर्भात सात्वतांचा स्वामी, भगवान, प्रवेश केला.
उवास देवकार्यार्थं भारावतरणाय च । राजोवाच वसुदेवः कश्यपांशः शेषांशश्च तदाभवत्
देवतांच्या कार्यासाठी आणि पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी ती अवतरली. राजा म्हणाला: वसुदेव हा कश्यपाचा अंश होता आणि शेषही त्याच वेळी जन्माला आला.
हरेरंशस्तथा प्रोक्तो भवता मुनिसत्तम । अन्ये च येंऽशा देवानां तत्र जातास्तु तान्वद
मुनिश्रेष्ठा, तुम्ही सांगितले की हरि देखील त्याचा अंश आहे. इतर कोणते देवांचे अंश तिथे जन्मले, ते मला सांगा.
व्यास उवाच सुराणामसुराणां च ये येंऽशा भुवि विश्रुताः
व्यास म्हणाले: पृथ्वीवर जे जे देव आणि असुरांचे अंश प्रसिद्ध झाले, त्यांची मी सांगतो.
तानहं सम्प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण शृणुष्व तान् । वसुदेवः कश्यपांशो देवकी च तथादितिः
मी ते सर्व थोडक्यात सांगतो, नीट ऐका. वसुदेव हा कश्यपाचा अंश होता आणि देवकी ही अदितीचा अंश होती.
बलदेवस्त्वनन्तांशो वर्तमानेषु तेषु च । योऽसौ धर्मसुतः श्रीमान्नारायण इति श्रुतः
बलराम हा अनंताचा अंश होता आणि त्या काळात धर्माचा तेजस्वी पुत्र, नारायण म्हणून ओळखला जाणारा, तिथे उपस्थित होता.
तस्यांशो वासुदेवस्तु विद्यमाने मुनौ तदा । नरस्तस्यानुजो यस्तु तस्यांशोऽर्जुन एव च
त्या ऋषीचा अंश वसुदेव होता आणि त्याचा लहान भाऊ नर, तो म्हणजे अर्जुन, हाही त्याचाच अंश होता.
युधिष्ठिरस्तु धर्मांशो वाय्वंशो भीम इत्युत । अश्विन्यंशौ ततः प्रोक्तौ माद्रीपुत्रौ महाबलौ
युधिष्ठिर हा धर्माचा अंश, भीम हा वायूचा अंश, आणि मद्रीचे दोन बलवान पुत्र अश्विनी कुमारांचे अंश होते असे सांगितले जाते.
सूर्यांशः कर्ण आख्यातो धर्माशो विदुरः स्मृतः । द्रोणो बृहस्पतेरंशस्तत्सतस्तु शिवांशजः
कर्ण हा सूर्याचा अंश म्हणून ओळखला जातो, विदुर हा धर्माचा अंश मानला जातो, द्रोण हा बृहस्पतीचा अंश आहे आणि अश्वत्थामा हा शंकराचा अंश आहे.