पुनर्विचारयामास मरणं मेऽस्त्यहो स्वसा । पापेनापि प्रकर्तव्या देहरक्षा विपश्चिता
पुन्हा त्याने विचार केला, "अरेरे, जर मी बहिणीला मारलं नाही, तर मीच मरेन; पाप केलं तरी, सुज्ञ माणसाने स्वतःचं शरीर वाचवायलाच हवं."
प्रायश्चित्तेन पापस्य शुद्धिर्भवति सर्वदा । प्राणरक्षा प्रकर्तव्या बुधैरप्येनसा तथा
"पाप केल्यावर प्रायश्चित्त केल्याने नेहमीच शुद्धी मिळते; सुज्ञ लोकांनीही, गरज पडली तर, प्राण वाचवण्यासाठी पाप करावं लागतं."
विचिन्त्य मनसा कंसः खड्गमादाय सत्वरः । जग्राह तां वरारोहां केशेष्वाकृष्य पापकृत्
असं मनाशी ठरवून, कंसाने पटकन तलवार उचलली आणि त्या सुंदर स्त्रीला केसांनी ओढून पकडलं—पापाचा विचार न करता.
कोशात्खड्गमुपाकृष्य हन्तुकामो दुराशयः । पश्यतां सर्वलोकानां नवोढां तां चकर्ष ह
तलवार म्यानातून काढून, तिला मारण्याच्या वाईट हेतूने, कंसाने नववधूला सर्वांच्या समोर ओढून नेलं.
हन्यमानाञ्च तां दृष्ट्वा हाहाकारो महानभूत् । वसुदेवानुगा वीरा युद्धायोद्यतकार्मुकाः
ती मारली जाणार हे पाहून मोठा गोंधळ माजला; वसुदेवाचे वीर साथीदार धनुष्य तयार करून युद्धासाठी सज्ज झाले.
मुञ्च मुञ्चेति प्रोचुस्तं ते तदाद्भुतसाहसाः । कृपया मोचयामासुर्देवकीं देवमातरम्
"सोडा, सोडा!" असं त्या अद्भुत धाडसी वीरांनी ओरडलं; दयाळूपणाने त्यांनी देवकी, देवमातेला, सोडवली.
तद्युद्धमभवद् घोरं वीराणाञ्च परस्परम् । वसुदेवसहायानां कंसेन च महात्मना
मग वसुदेवाचे साथीदार आणि महान कंस यांच्यात भीषण युद्ध सुरू झालं.
वर्तमाने तथा युद्धे दारुणे लोमहर्षणे । कंसं निवारयामासुर्वृद्धा ये यदुसत्तमाः
ते भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध चालू असताना, ज्येष्ठ आणि श्रेष्ठ यादवांनी कंसाला थांबवलं.
पितृष्वसेयं ते वीर पूजनीया च बालिशा । न हन्तव्या त्वया वीर विवाहोत्सवसङ्गमे
"ही तुझ्या वडिलांची बहीण आहे, वीर, आणि आदरणीय आहे, भोळ्या; लग्नाच्या वेळी तिला मारू नकोस, वीर!"
स्त्रीहत्या दुःसहा वीर कीर्तिघ्नी पापकृत्तमा । भूतभाषितमात्रेण न कर्तव्या विजानता
"स्त्रीहत्या सहन न होणारी आहे, वीर, ती कीर्ती नष्ट करणारी आणि मोठं पाप आहे; फक्त कोणीतरी बोललं म्हणून सुज्ञ माणसाने असं कृत्य करू नये."
अन्तर्हितेन केनापि शत्रुणा तव चास्य वा । उदितेति कुतो न स्याद्वागनर्थकरी विभो
"तुझा किंवा तिचा एखादा शत्रू लपून बोलला असेल, किंवा असं काही घडलं असेल, तर असा आवाज निरर्थकही असू शकतो, प्रभो!"
यशसस्ते विघाताय वसुदेवगृहस्य च । अरिणा रचिता वाणी गुणमायाविदा नृप
"यामुळे तुझ्या आणि वसुदेवाच्या घराण्याची कीर्ती नष्ट होईल; असं बोलणं एखाद्या शत्रूने, माया जाणणाऱ्याने केलं असावं, राजन!"
बिभेषि वीरस्त्वं भूत्वा भूतभाषितभाषया । यशोमूलविघातार्थमुपायस्त्वरिणा कृतः
तू वीर असूनही घाबरलास, आणि जणू काही तुला भूत लागलंय असं बोलतोस; हे सर्व तुझ्या कीर्तीचा पाया उध्वस्त करण्यासाठी घाईघाईने केलेलं कारस्थान आहे.
पितृष्वसा न हन्तव्या विवाहसमये पुनः । भवितव्यं महाराज भवेच्च कथमन्यथा
लग्नाच्या वेळी पित्याची बहीण मारू नये, हेच योग्य आहे, राजन. यापेक्षा वेगळं कसं होईल?
एवं तैर्बोध्यमानोऽसौ निवृत्तो नाभवद्यदा । तदा तं वसुदेवोऽपि नीतिज्ञः प्रत्यभाषत
त्यांनी समजावलं तरी तो थांबला नाही; तेव्हा नीती जाणणारा वसुदेव त्याला म्हणाला.
कंस सत्यं ब्रवीम्यद्य सत्याधारं जगत्त्रयम् । दास्यामि देवकीपुत्रानुत्पन्नांस्तव सर्वशः
कंसा, मी आज खरं सांगतो—सत्यावरच हे तीनही लोक टिकले आहेत; देवकीची अजून न जन्मलेली सर्व मुलं मी तुला देईन.
जातं जातं सुतं तुभ्यं न दास्यामि यदि प्रभो । कुम्भीपाके तदा घोरे पतन्तु मम पूर्वजाः
प्रभो, प्रत्येक मूल जन्मल्यानंतर मी तुला दिलं नाही, तर माझे पूर्वज त्या भयंकर कुंभिपाक नरकात पडो.
श्रुत्वाथ वचनं सत्यं पौरवा ये पुरःस्थिताः । ऊचुस्ते त्वरिताः कंसं साधु साधु पुनः पुनः
ही खरी वचनं ऐकून, समोर उभे असलेले पौरव लोक पटकन कंसाला म्हणाले, 'छान केलंस, छान केलंस,' असं पुन्हा पुन्हा.
न मिथ्या भाषते क्वापि वसुदेवो महामनाः । केशं मुञ्च महाभाग स्त्रीहत्या पातकं तथा
महामना वसुदेव कधीच खोटं बोलत नाही; भाग्यवान कंसा, केसिनीला सोड आणि स्त्रीहत्येचं पाप टाळ.
व्यास उवाच एवं प्रबोधितः कंसो यदुवृद्धैर्महात्मभिः । क्रोधं त्यक्त्वा स्थितस्तत्र सत्यवाक्यानुमोदितः
व्यास म्हणाले: यदुवंशातील थोर वृद्धांनी समजावल्यावर, कंसाने राग सोडला आणि सत्य वचनांना मान्यता देऊन तिथेच थांबला.
ततो दुन्दुभयो नेदुर्वादित्राणि च सस्वनुः । जयशब्दस्तु सर्वेषामुत्पन्नस्तत्र संसदि
तेव्हा नगारे वाजले आणि वाद्यांचा गजर झाला; तिथे जमलेल्या सर्वांच्या तोंडून विजयाच्या घोषणा उमटल्या.
प्रसाद्य कंसं प्रतिमोच्य देवकीं महायशाः शूरसुतस्तदानीम् । जगाम गेहं स्वजनानुवृत्तो नवोढया वीतभयस्तरस्वी
कंसाला प्रसन्न करून आणि देवकीची सुटका करून, शूराचा तेजस्वी पुत्र आपल्या लोकांसह आणि नववधूला घेऊन निर्धास्तपणे घरी गेला.
कंसेन देवकीप्रथमपुत्रवधवर्णनम् व्यास उवाच अथ काले तु सम्प्राप्ते देवकी देवरूपिणी । गर्भं दधार विधिवद्वसुदेवेन सङ्गता
कंसाने देवकीच्या पहिल्या पुत्राचा वध — व्यास म्हणतात: योग्य वेळ येताच, देवतेसारखी देवकी विधिपूर्वक वसुदेवाशी संग करून गर्भवती झाली.
पूर्णेऽथ दशमे मासे सुषुवे सुतमुत्तमम् । रूपावयवसम्पन्नं देवकी प्रथमं यदा
दहावा महिना पूर्ण होताच, देवकीने सुंदर आणि सर्व अंगांनी परिपूर्ण असा आपला पहिला पुत्र जन्माला घातला.
तदाऽऽह वसुदेवस्तां सत्यवाक्यानुमोदितः । भावित्वाच्च महाभागो देवकीं देवमातरम्
तेव्हा वसुदेव, सत्य वचनांना मान्यता देऊन, देवकी या देवमातेला विचारपूर्वक म्हणाला.
वरोरु समयं मे त्वं जानासि स्वसुतार्पणे । मोचिता त्वं महाभागे शपथेन मया तदा
सुंदर कटिप्रदेश असलेल्या प्रिये, आपली मुलं देण्याचा मी केलेला करार तुला माहीत आहे; त्या वेळी मी शपथेने तुला मुक्त केलं होतं.
इमं पुत्रं सुकेशान्ते दास्यामि भ्रातृसूनवे । (खले कंसे विनाशार्थं दैवे किं वा करिष्यसि ।)
हे सुंदर केस असलेलं बाळ मी तुझ्या भावाच्या मुलाला देईन; (दुष्ट कंसाचा नाश किंवा नियतीच्या विरोधात तू काय करणार?)
सर्वेषां किल जीवानां कालपाशानुवर्तिनाम् । भोक्तव्यं स्वकृतं कर्म शुभ वा यदि वाशुभम्
सर्व जीवांना, जे काळाच्या पाशात बांधलेले आहेत, त्यांना आपल्या कर्माचे फळ भोगावंच लागते, ते चांगलं असो वा वाईट.
प्रारब्धं सर्वथैवात्र जीवस्य विधिनिर्मितम् । देवक्युवाच स्वामिन् पूर्वं कृतं कर्म भोक्तव्यं सर्वथा नृभिः
प्रत्येक जीवासाठी जे प्रारब्ध ठरलंय, ते नक्कीच विधीने घडतं. देवकी म्हणाली: स्वामी, प्रत्येकाने पूर्वी केलेलं कर्म कोणत्याही परिस्थितीत भोगावंच लागतं.
तीर्थैस्तपोभिर्दानैर्वा किं न याति क्षयं हि तत् । लिखितो धर्मशास्त्रेषु प्रायश्चित्तविधिर्नृप
तीर्थयात्रा, तप किंवा दान यांमुळे ते का नाही नष्ट होत? कारण, राजन, धर्मशास्त्रात प्रायश्चित्ताची विधी सांगितली आहे.