धन्यास्त एव तव भक्तिपरा महान्तः संसारदुःखरहिताः सुखसिन्धुमग्नाः । ये भक्तिभावरहिता न कदापि दुःखा-
जे तुझ्या भक्तीत लीन झालेले थोर पुरुष आहेत, जे संसाराच्या दुःखांपासून मुक्त होऊन आनंदाच्या सागरात बुडाले आहेत, तेच खरे भाग्यवान. ज्यांच्याकडे भक्तिभाव नाही, त्यांना कधीच असं सुख मिळत नाही.
ये वीज्यमानाः सितचामरैश्च क्रीडन्ति धन्याः शिबिकाधिरूढाः । तैः पूजिता त्वं किल पूर्वदेहे नानोपहारैरिति चिन्तयामि
जे लोक पांढऱ्या चामरांनी वाऱ्यावर बसलेले, पालखीत बसून आनंदाने खेळतात, ते खरेच भाग्यवान आहेत. देवी, मला असं वाटतं की, या लोकांनी मागच्या जन्मात तुला विविध प्रकारच्या भेटवस्तूंनी पूजलं असावं.
ये पूज्यमाना वरवारणस्था विलासिनीवृन्दविलासयुक्ताः । सामन्तकैश्चोपनतैर्व्रजन्ति मन्ये हि तैस्त्वं किल पूजितासि
जे लोक सुंदर हत्तीवर बसून, सुंदर स्त्रियांच्या संगतीत, सामंतांनी वेढलेले, मोठ्या सन्मानाने जातात, ते खरेच भाग्यवान आहेत. मला वाटतं, देवी, या लोकांनीही तुला पूर्वजन्मी पूजलं असावं.
व्यास उवाच एवं स्तुता मघवता देवी विश्वेश्वरी तदा । प्रादुर्बभूव तरसा सिंहारूढा चतुर्भुजा
व्यास म्हणाले: मग इंद्राने स्तुती केल्यावर, विश्वेश्वरी देवी सिंहावर आरूढ होऊन, चार हातांनी, अतिशय वेगाने प्रकट झाली.
शङ्खचक्रगदापद्मान्बिभ्रती चारुलोचना । रक्ताम्बरधरा देवी दिव्यमाल्यविभूषणा
ती देवी सुंदर डोळ्यांची, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ हातात घेऊन, लाल वस्त्र परिधान केलेली, दिव्य हार आणि दागिन्यांनी सजलेली होती.
तानुवाच सुरान्देवी प्रसन्नवदना गिरा । भयं त्यजन्तु भो देवाः शं विधास्ये किलाधुना
ती देवी प्रसन्न चेहऱ्याने देवांना म्हणाली, "देवांनो, भीती सोडा. मी आता तुम्हाला नक्कीच कल्याण करून दाखवीन."
इत्युक्त्वा सा तदा देवी सिंहारूढातिसुन्दरी । जगाम तरसा तत्र यत्र दैत्या मदान्विताः
असं म्हणून, ती सुंदर सिंहावर बसलेली देवी, तिथे ज्या ठिकाणी मदाने गर्वित असलेले दैत्य होते, तिथे झपाट्याने गेली.
प्रह्लादप्रमुखाः सर्वे दृष्ट्वा देवीं पुरःस्थिताम् । ऊचुः परस्परं भीताः किं कर्तव्यमितस्तदा
प्रह्लादासह सर्व दैत्यांनी, समोर देवीला उभी पाहून, घाबरून एकमेकांना विचारलं, "आता काय करावं?"
देवं नारायणं चात्र सम्प्राप्ता चण्डिका किल । महिषान्तकरी नूनं चण्डमुण्डविनाशिनी
इथे नारायण आले आहेत आणि चंडिका, म्हणजेच महिषासुरमर्दिनी, चंड-मुंडाचा नाश करणारी देवीही आली आहे.
निहनिष्यति नः सर्वानम्बिका नात्र संशयः । वक्रदृष्ट्या यया पूर्वं निहतौ मधुकैटभौ
आंबिका आपल्याला सगळ्यांना ठार करील — यात शंका नाही. याच वक्रदृष्टीने तिने पूर्वी मधु आणि कैटभाचा वध केला होता.
एवं चिन्तातुरान्वीक्ष्य प्रह्लादस्तानुवाच ह । योद्धव्यं नाथ गन्तव्यं पलाय्य दानवोत्तमाः
अशा विचारांनी व्याकुळ झालेल्या दैत्यांकडे पाहून प्रह्लाद म्हणाला, "हे श्रेष्ठ दैत्यांनो, आपल्याला लढावं लागेल, नाहीतर इथून पळावं लागेल."
नमुचिस्तानुवाचाथ पलायनपरानिह । हनिष्यति जगन्माता रुषिता किल हेतिभिः
मग नमुचि पळायला निघालेल्यांना म्हणाला, "जगाची आई रागावली तर आपल्या सर्वांचा शस्त्रांनी नाश करील."
तथा कुरु महाभाग यथा दुःखं न जायते । व्रजामोऽद्यैव पातालं तां स्तुत्वा तदनुज्ञया
म्हणून, हे भाग्यवानांनो, असं काही करा की आपल्याला दुःख होऊ नये. आपण आजच तिची स्तुती करून, तिच्या परवानगीने पाताळात जाऊया.
प्रह्लाद उवाच स्तौमि देवीं महामायां सृष्टिस्थित्यन्तकारिणीम् । सर्वेषां जननीं शक्तिं भक्तानामभयङ्करीम्
प्रह्लाद म्हणाला: मी त्या देवीची, महामायेची, सृष्टी, स्थिती आणि संहार करणाऱ्या, सर्वांची आई, भक्तांना अभय देणाऱ्या शक्तीची स्तुती करतो.
व्यास उवाच इत्युक्त्या विष्णुभक्तस्तु प्रह्लादः परमार्थवित् । तुष्टाव जगतां धात्रीं कृताञ्जलिपुटस्तदा
व्यास म्हणाले: विष्णूभक्त आणि परमार्थ जाणणारा प्रह्लाद, हात जोडून, जगाची जननी असलेल्या देवीची त्या वेळी स्तुती करू लागला.
मालासर्पवदाभाति यस्यां सर्वं चराचरम् । सर्वाधिष्ठानरूपायै तस्यै ह्रींमूर्तये नमः
जिच्यावर सर्व चराचर सृष्टी माळलेल्या सर्पासारखी शोभते, सर्व अधिष्ठानरूप असलेल्या, श्रींमूर्ती देवीस मी नमस्कार करतो.
त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं स्थावरं जङ्गमं तथा । अन्ये निमित्तमात्रास्ते कर्तारस्तव निर्मिताः
तुझ्यापासून हे सगळं विश्व, जड आणि सजीव, निर्माण झालं आहे. इतर सगळे फक्त निमित्तमात्र आहेत, कारण खऱ्या अर्थानं सर्वांची निर्मिती तुझ्याच हातून झाली आहे.
नमो देवि महामाये सर्वेषां जननी स्मृता । को भेदस्तव देवेषु दैत्येषु स्वकृतेषु च
नमस्कार देवी, महाशक्ती, सर्वांची आई म्हणून जी आठवली जाते. तुझ्या बनवलेल्या देव, दैत्य किंवा इतरांमध्ये काय वेगळेपण असू शकतं?
मातुः पुत्रेषु को भेदोऽप्यशुभेषु शुभेषु च । तथैव देवेष्वस्मासु न कर्तव्यस्त्वयाधुना
आईला आपल्या मुलांमध्ये, ते शुभ असोत किंवा अशुभ, काहीच फरक वाटत नाही. तसंच, देवी, आता देव आणि आमच्यातही तू भेदभाव करू नकोस.
यादृशास्तादृशा मातः सुतास्ते दानवाः किल । यतस्त्वं विश्वजननी पुराणेषु प्रकीर्तिता
आई, जसे आहेत तसेच हे दानव सुद्धा तुझेच लेकरं आहेत. कारण प्राचीन ग्रंथांमध्ये तुला विश्वजननी म्हटलं आहे.
तेऽपि स्वार्थपरा नूनं यथैव वयमप्युत । नान्तरं दैत्यसुरयोर्भेदोऽयं मोहसम्भवः
ते सुद्धा आपापल्या फायद्यासाठी वागत आहेत, जसं आम्ही वागतो. दैत्य आणि देव यांच्यात काहीच फरक नाही, हा भेद फक्त मोहातून निर्माण झालेला आहे.
धनदारादिभोगेषु वयं सक्ता दिवानिशम् । तथैव देवा देवेशि को भेदोऽसुरदेवयोः
आम्ही धन, स्त्रिया आणि इतर सुखांमध्ये दिवसरात्र गुंतलेलो आहोत. देव सुद्धा तसंच करतात, मग देवी, देव आणि असुर यात काय वेगळेपण आहे?
तेऽपि कश्यपदायादा वयं तत्सम्भवाः किल । कुतो विरोधसम्भूतिर्जाता मातस्तवाधुना
ते सुद्धा कश्यपाचे वंशज आहेत आणि आम्हीही त्याच्याच घरातले आहोत. मग आई, तुझ्या मुलांमध्ये हा वैरभाव कसा निर्माण झाला?
न तथा विहितं मातस्त्वयि सर्वसमुद्भवे । साम्यतैव त्वया स्थाप्या देवेष्वस्मासु चैव हि
आई, सर्व जगाची जननी असलेल्या तुला असा भेदभाव करायला सांगितलेलं नाही. देव आणि आमच्यात तू समता ठेवायला हवीस.
गुणव्यतिकरात्सर्वे समुत्पन्नाः सुरासुराः । गुणान्विता भवेयुस्ते कथं देहभृतोऽमराः
सर्व देव आणि दैत्य हे गुणांच्या संमिश्रणातून जन्मले आहेत. देहधारी असताना, मग ते अमर असोत किंवा इतर, गुणांशिवाय कसे राहू शकतील?
कामः क्रोधश्च लोभश्च सर्वदेहेषु संस्थिताः । वर्तन्ते सर्वदा तस्मात् कोऽविरोधी भवेञ्चनः
काम, क्रोध आणि लोभ हे सर्वांच्या देहात वसलेले आहेत. ते नेहमीच कार्यरत असतात, मग कोणाला संघर्ष टाळता येईल?
त्वया मिथो विरोधोऽयं कल्पितः किल कौतुकात् । मन्यामहे विभेदेन नूनं युद्धदिदृक्षया
हा आपसातील संघर्ष तूच केवळ खेळ म्हणून निर्माण केलास. आम्हाला असं वाटतं की, भेद निर्माण करून तुला युद्ध पाहायचं आहे.
अन्यथा खलु भ्रातॄणां विरोधः कीदृशोऽनघे । त्वं चेन्नेच्छसि चामुण्डे वीक्षितुं कलहं किल
नाहीतर, आई, भावांमध्ये असा संघर्ष कसा निर्माण झाला असता? चामुंडे, जर तुला हा कलह पाहायचा नसता, तर तो घडला नसता.
जानामि धर्मं धर्मज्ञे वेद्मि चाहं शतक्रतुम् । तथापि कलहोऽस्माकं भोगार्थं देवि सर्वदा
मी धर्म जाणतो, धर्मज्ञे, आणि मला इंद्रही माहित आहे. तरीही, देवी, आमच्यात नेहमीच भोगासाठी वाद होतच राहतो.
एकः कोऽपि न शास्तास्ति संसारे त्वां विनाम्बिके । स्पृहावतस्तु कः कर्तुं क्षमते वचनं बुधः
या जगात, अंबिके, तुझ्याशिवाय दुसरा कुणीही खरा शासक नाही. ज्याच्या मनात इच्छा असते, त्याला दुसऱ्याचं ऐकणं कठीणच असतं.