मा देवेभ्यो भयं तेषां मद्भक्तानां भवेदिति । सञ्चिन्त्य बुद्धिमास्थाय जयन्तीं प्रत्युवाच ह
'माझ्या भक्तांना देवांपासून भीती वाटू नये,' असे मनाशी ठरवून, काव्याने आपली बुध्दी एकवटली आणि जयंतीला म्हणाला.
देवानेवोपसंयान्ति पुत्रा मे चारुलोचने । समयस्तेऽद्य सम्पूर्णो जातोऽयं दशवार्षिकः
'सुंदर डोळ्यांची सखी, देव येऊ लागले आहेत आणि माझा दहा वर्षांचा संकल्प आज पूर्ण झाला आहे.'
तस्माद् गच्छाम्यहं देवि द्रष्टुं याज्यान्सुमध्यमे । पुनरेवागमिष्यामि तवान्तिकमनुद्रुतः
'म्हणून, सुंदरी, मी आता यजमान भक्तांना भेटायला जातो. मी लवकरच पुन्हा तुझ्याकडे परत येईन.'
तथेति तमुवाचाथ जयन्ती धर्मवित्तमा । यथेष्टं गच्छ धर्मज्ञ न ते धर्मं विलोपये
त्यावर धर्माची जाण असलेल्या जयंतीने उत्तर दिले, 'ठीक आहे, धर्मज्ञा, तुला हवे तसे जा; मी तुझ्या धर्मकार्याला अडथळा आणणार नाही.'
तच्छ्रुत्वा वचनं काव्यो जगाम त्वरितस्ततः । अपश्यद्दानवानां च पार्श्वे वाचस्पतिं तदा
जयंतीचे शब्द ऐकून काव्याने तिथून पटकन प्रस्थान केले आणि दानवांच्या जवळ वाचस्पतीला पाहिले.
छद्मरूपधरं सौम्यं बोधयन्तं छलेन तान् । जैनं धर्मं कृतं स्वेन यज्ञनिन्दापरं तथा
त्याने पाहिले की, तो सौम्य रूप धारण करून, कपटाने त्यांना शिकवत आहे आणि स्वतःचा जैन धर्म प्रस्थापित करत आहे, जो यज्ञाला विरोध करणारा आहे.
भो देवरिपवः सत्यं ब्रवीमि भवतां हितम् । अहिंसा परमो धर्मोऽहन्तव्या ह्याततायिनः
'देवतांचे शत्रूंनो, मी तुमच्या हितासाठी सत्य सांगतो—अहिंसा हाच श्रेष्ठ धर्म आहे; फक्त आक्रमकांना मारावे.'
द्विजैर्भोगरतैर्वेदे दर्शितं हिंसनं पशोः । जिह्वास्वादपरैः काममहिंसैव परा मता
'वेदांमध्ये, भोगात रमणारे ब्राह्मण पशुहिंसा सांगतात; पण जीभेच्या चवीसाठी जगणारे लोक अहिंसाच श्रेष्ठ मानतात.'
एवंविधानि वाक्यानि वेदशास्त्रपराणि च । ब्रुवाणं गुरुमाकर्ण्य विस्मितोऽसौ भृगोः सुतः
गुरु वेदशास्त्रांमधील असेच शब्द बोलताना ऐकून, भृगुचा पुत्र आश्चर्यचकित झाला.
चिन्तयामास मनसा मम द्वेष्यो गुरुः किल । वञ्चिताः किल धूर्तेन याज्या मे नात्र संशयः
त्याने मनाशी विचार केला, 'माझा गुरुच आता माझा शत्रू झाला आहे; माझे यजमान भक्त या कपटीने फसवले आहेत, यात शंका नाही.'
धिग्लोभं पापबीजं वै नरकद्वारमूर्जितम् । गुरुरप्यनृतं ब्रूते प्रेरितो येन पाप्मना
'लोभ हेच पापाचं मूळ आणि नरकाचं दार आहे! पापाच्या प्रेरणेने गुरुही असत्य बोलतो.'
प्रमाणं वचनं यस्य सोऽपि पाखण्डधारकः । गुरुः सुराणां सर्वेषां धर्मशास्त्रप्रवर्तकः
'ज्याचं वचन प्रमाण मानलं जातं, तोच आता ढोंगी झाला; देवांचा गुरु, सर्व धर्मशास्त्रांचा प्रवर्तक.'
किं किं न लभते लोभान्मलिनीकृतमानसः । अन्योऽपि गुरुरप्येवं जातः पाखण्डपण्डितः
'लोभामुळे मन गढूळ झाल्यावर माणूस काय मिळवत नाही? दुसराही, अगदी गुरु सुद्धा, अशा रीतीने ढोंगी पंडित होतो.'
शैलूषचेष्टितं सर्वं परिगृह्य द्विजोत्तमः । वञ्जयत्यतिसम्मूढान्दैत्यान्याज्यान्ममाप्यसौ
तो श्रेष्ठ ब्राह्मण, नटासारखी वागणूक घेऊन, अतिशय गोंधळलेल्या दानवांना आणि माझ्या यजमान भक्तांनाही फसवत आहे.
प्रह्लादेन शुक्रकोपसान्त्वनम् व्यास उवाच वंचिता मत्स्वरूपेण दैत्याः किं गुरुणा किल
व्यास म्हणाले—माझ्या रूपात आलेल्या व्यक्तीने दानवांना फसवले, मग गुरुला हे करण्याची काय गरज होती?
अहं काव्यो गुरुश्चाऽयं देवकार्यप्रसादकः
'मी काव्य आहे आणि हा माझा गुरु, जो देवकार्य साध्य करणारा आहे.'
मा श्रद्धध्वं वचोऽस्याऽऽर्या दाभिकोऽयं मदा कृतिः
या स्त्रीच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवू नका; हा माणूस कपटी आहे आणि गर्वाने भरलेला आहे.
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दृष्ट्वा तौ सदृशौ पुनः
त्याचे शब्द ऐकून आणि त्या दोघांचे पुन्हा सारखे रूप पाहून,
स तान्वीक्ष्य सुसंभ्रातान्गुरुर्वाक्यमुवाच ह
गुरूंनी त्यांना खूप घाबरलेले पाहून असे बोलले,
प्राप्तो वंचयितुं युष्मान्देवकार्यार्थसिद्धये
तो देवांच्या कार्यासाठी तुम्हाला फसवायला आला आहे.
प्राप्ता विद्या मया शंभोर्युष्मानध्याप यामि ताम्
मी शंभूपासून जी विद्या मिळवली, ती मी आता तुम्हाला शिकवत आहे.
इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं काव्यं रूपधरस्य ते
गुरूंचे शब्द ऐकून, जे लोक काव्याचे रूप धारण करून आले होते—
काव्येन बहुधा तत्र बोधिताः किल दानवाः
काव्याच्या अनेक शिकवणींमुळे तिथे दानवांना खरोखरच समज आली.
एवं ते निश्चयं कृत्वा ततो भार्गवमब्रुवन् 4.14.
अशा प्रकारे ठाम निर्णय घेऊन, त्यांनी भृगुपुत्राला संबोधून सांगितले.
दशवर्षाणि सततमयं नः शास्ति भार्गवः
दहा वर्षे सतत भृगुपुत्र आमच्यावर राज्य करत आहे.
इत्युक्त्वा भार्गवं मूढा निर्भर्त्स्य च पुनः पुनः
असे म्हणून, त्या मुर्खांनी पुन्हा पुन्हा भृगुपुत्राला दोष दिला.
काव्यस्तु तन्मयान्दृष्ट्वा चुकोपाऽथ शशाप च
पण काव्याने त्यांना असे पाहून राग आला आणि त्याने शाप दिला.
यस्मान्मया बोधिता वै गृह्णीयुर्न च मे वचः
मी शिकवले तरी तुम्ही माझे शब्द ऐकत नाही,
मदवज्ञाफलं कामं स्वल्पे काले ह्यवाप्स्यथ
माझा अपमान केल्याचे फळ तुम्हाला लवकरच मिळेल.
व्यास उवाच बृहस्पतिर्मुदं प्राप्य तस्थौ तत्र समाहितः
व्यास म्हणाले: बृहस्पतीला आनंद मिळाला आणि तो तिथे शांतपणे राहिला.