ब्राह्मणी सर्वकार्येषु जयार्थे नृपवंशजा । लाभार्थे वैश्यवंशोत्था मता वा शूद्रवंशजा
सर्व कार्यांसाठी विजयासाठी ब्राह्मण कन्या, राजघराण्यातील कन्या राजसत्ता मिळवण्यासाठी, वैश्य घरातील कन्या लाभासाठी, आणि शूद्र घरातील कन्या इच्छेनुसार पूजनासाठी योग्य आहे.
ब्राह्मणैर्ब्रह्मजाः पूज्या राजन्यैर्ब्रह्मवंशजाः । वैश्यैस्त्रिवर्गजाः पूज्याश्चतस्रः पादसम्भवैः
ब्राह्मणांनी ब्राह्मण कन्यांचे, क्षत्रियांनी राजवंशातील कन्यांचे, वैश्यांनी व्यापारी घरातील कन्यांचे, आणि चारही जातींनी आपल्या वंशातील कन्यांचे पूजन करावे.
कारुभिश्चैव वंशोत्था यथायोग्यं प्रपूजयेत् । नवरात्रविधानेन भक्तिपूर्वं सदैव हि
कारागिर आणि वंशपरंपरेने आलेल्या लोकांसह, योग्यतेनुसार, नेहमी भक्तीभावाने, नवरात्राच्या विधीप्रमाणे पूजन करावे.
अशक्तो नियतं पूजां कर्तुञ्चेन्नवरात्रके । अष्टम्यां च विशेषेण कर्तव्यं पूजनं सदा
जर नवरात्रीच्या काळात नेहमीची पूजा करता आली नाही, तर विशेषतः अष्टमीच्या दिवशी नेहमीच पूजन करावे.
पुराऽष्टम्यां भद्रकाली दक्षयज्ञविनाशिनी । प्रादुर्भूता महाघोरा योगिनी कोटिभिः सह
पूर्वी अष्टमीच्या दिवशी, दक्षयज्ञाचा नाश करणारी, अत्यंत भयंकर अशी भद्रकाळी, कोट्यवधी योगिनींसह प्रकट झाली होती.
अतोऽष्टम्यां विशेषेण कर्तव्यं पूजनं सदा । नानाविधोपहारैश्च गन्धमाल्यानुलेपनैः
म्हणून अष्टमीच्या दिवशी विशेषतः, विविध प्रकारच्या नैवेद्यांनी, सुगंधी द्रव्यांनी, फुलांच्या माळांनी आणि उटण्यांनी नेहमी पूजन करावे.
पायसैरामिषैर्होमैर्ब्राह्मणानां च भोजनैः । फलपुष्पोपहारैश्च तोषयेज्जगदम्बिकाम्
पायस, मांस, होम, ब्राह्मणांना जेवण, तसेच फळे-फुले यांच्या नैवेद्याने जगदंबेला तृप्त करावे.
उपवासे ह्यशक्तानां नवरात्रव्रते पुनः । उपोषणत्रयं प्रोक्तं यथोक्तफलदं नृप
नवरात्र व्रताच्या काळात उपवास करणे ज्या लोकांना शक्य नाही, त्यांनी तीन दिवस उपवास करावा, त्याने सांगितलेले फळ मिळते.
सप्तम्यां च तथाऽष्टम्यां नवम्यां भक्तिभावतः । त्रिरात्रकरणात्सर्वं फलं भवति पूजनात्
सप्तमी, अष्टमी आणि नवमी या तीन दिवस भक्तीभावाने व्रत केल्याने, पूजेचे सर्व फळ मिळते.
पूजाभिश्चैव होमैश्च कुमारिपूजनैस्तथा । सम्पूर्णं तद्व्रतं प्रोक्तं विप्राणां चैव भोजनैः
पूजा, होम, कुमारिका पूजन आणि ब्राह्मणांना जेवण देणे, या सर्वांनी व्रत पूर्ण होते असे सांगितले आहे.
व्रतानि यानि चान्यानि दानानि विविधानि च । नवरात्रव्रतस्यास्य नैव तुल्यानि भूतले
इतर कोणतीही व्रते किंवा विविध दानें असली, तरी या नवरात्र व्रताच्या तुलनेचे काहीच पृथ्वीवर नाही.
धनधान्यप्रदं नित्यं सुखसन्तानवृद्धिदम् । आयुरारोग्यदं चैव स्वर्गदं मोक्षदं तथा
हे व्रत नेहमी धन-धान्य देते, सुख-संतती वाढवते, दीर्घायुष्य व आरोग्य देते, तसेच स्वर्ग आणि मोक्षही देते.
विद्यार्थी वा धनार्थी वा पुत्रार्थी वा भवेन्नरः । तेनेदं विधिवत्कार्यं व्रतं सौभाग्यदं शिवम्
विद्या, धन किंवा पुत्र यांची इच्छा असणारा मनुष्य, हे सौभाग्यदायक आणि मंगल व्रत नीट रीतीने करावे.
विद्यार्थी सर्वविद्यां वै प्राप्नोति व्रतसाधनात् । राजभ्रष्टो नृपो राज्यं समवाप्नोति सर्वदा
विद्येची इच्छा असलेला सर्व विद्या मिळवतो, आणि राज्य गमावलेला राजा हे व्रत केल्याने पुन्हा राज्य मिळवतो.
पूर्वजन्मनि यैर्नूनं न कृतं व्रतमुत्तमम् । ते व्याधिनो दरिद्राश्च भवन्ति पुत्रवर्जिताः
ज्यांनी पूर्वजन्मी हे श्रेष्ठ व्रत नक्कीच केले नाही, ते आजारी, गरीब आणि अपत्यहीन होतात.
वन्ध्या च या भवेन्नारी विधवा धनवर्जिता । अनुमा तत्र कर्तव्या नेयं कृतवती व्रतम्
कोणतीही स्त्री जर वंध्या, विधवा किंवा धनहीन असेल, तर समजावे की तिने हे व्रत केलेले नाही.
नवरात्रव्रतं प्रोक्तं न कृतं येन भूतले । स कथं विभवं प्राप्य मोदते च तथा दिवि
ज्याने नवरात्र व्रत केले नाही, तो या पृथ्वीवर किंवा स्वर्गात संपत्ती मिळवूनही कसा आनंदी राहील?
रक्तचन्दनसंमिश्रैः कोमलैर्बिल्वपत्रकैः । भवानी पूजिता येन स भवेन्नृपतिः क्षितौ
ज्याने कोमल बिल्वपत्रे आणि रक्तचंदन मिसळून भवानीचे पूजन केले, तो पृथ्वीवर राजा होतो.
नाराधिता येन शिवा सनातनी दुःखार्तिहा सिद्धिकरी जगद्वरा । दुःखावृतः शत्रुयुतश्च भूतले नूनं दरिद्रो भवतीह मानवः
ज्याने सनातन, दुःखहारी, सिद्धिदायिनी आणि जगातील श्रेष्ठ अशी शिवा देवीचे पूजन केले नाही, तो नक्कीच या पृथ्वीवर दुःखी, शत्रूंनी वेढलेला आणि गरीब होतो.
यां विष्णुरिन्द्रो हरपद्मजौ तथा वह्निः कुबेरो वरुणो दिवाकरः । ध्यायन्ति सर्वार्थसमाप्तिनन्दिता- स्तां किं मनुष्या न भजन्ति चण्डिकाम्
जिला विष्णू, इंद्र, हर, ब्रह्मा, अग्नी, कुबेर, वरुण आणि सूर्य सर्व इच्छापूर्तीने आनंदाने ध्यान करतात, अशा चंडिकेची मनुष्यांनी पूजा का करू नये?
स्वाहा स्वधा नाम मनुप्रभावै- स्तृप्यन्ति देवाः पितरस्तथैव । यज्ञेषु सर्वेषु मुदा हरन्ति यन्नाम युग्मश्रुतिभिर्मुनीन्द्राः
स्वाहा आणि स्वधा या मंत्रांच्या प्रभावाने देव आणि पितर दोघेही तृप्त होतात. सर्व यज्ञांत, मोठ्या ऋषी त्यांच्या नावाने जे काही अर्पण केलं जातं, ते आनंदाने स्वीकारतात.
यस्येच्छया सृजति विश्वमिदं प्रजेशो नानावतारकलनं कुरुते हरिश्च । नूनं करोति जगतः किल भस्म शम्भु- स्तां शर्मदां न भजते नु कथं मनुष्यः
जिच्या इच्छेने सृष्टीचा स्वामी हे विश्व निर्माण करतो, हरि वेगवेगळ्या रूपांत अवतार घेतो आणि शंभू या जगाला राख करू शकतो, अशा आनंद देणाऱ्या देवीची मनुष्यांनी पूजा का करू नये?
नैकोऽस्ति सर्वभुवनेषु तया विहीनो देवो नरोऽथ विहगः किल पन्नगो वा । गन्धर्वराक्षसपिशाचनगेषु नूनं यः स्पन्दितुं भवति शक्तियुतो यथेच्छम्
संपूर्ण जगात असा एकही देव, मनुष्य, पक्षी किंवा साप नाही की जीच्या शिवाय तो अस्तित्वात आहे. गंधर्व, राक्षस, पिशाच्च आणि नाग यांच्यातही, जो जसा हवे तसे वागू शकतो, तो तिच्या शक्तीमुळेच ते करू शकतो.
तां न सेवेत कश्चण्डीं सर्वकामार्थदां शिवाम् । व्रतं तस्या न कः कुर्याद्वाञ्छन्नर्थचतुष्टयम्
सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या आणि मंगलदायिनी चंडीची सेवा कोण करणार नाही? चार पुरुषार्थांची इच्छा असणारा तिच्या व्रताचे पालन का करणार नाही?
महापातकसंयुक्तो नवरात्रव्रतं चरेत् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
ज्याच्यावर मोठे पाप आहे, तोही जर नवरात्र व्रत करतो, तर तो सर्व पापांतून मुक्त होतो—यात काहीच शंका नाही.
पुरा कश्चिद्वणिग्दीनो धनहीनः सुदुःखितः । कुटुम्बी चाभवत्कश्चित् कोसले नृपसत्तम
पूर्वी एक गरीब व्यापारी होता, तो अत्यंत दुःखी आणि निर्धन होता. कोसलात एक गृहस्थही होता, राजन.
अपत्यानि बहून्यस्याभवन्क्षुत्पीडितानि च । भक्ष्यं किञ्चित्तु सायाह्ने प्रापुस्तस्य च बालकाः
त्याला अनेक मुले होती, जी उपासमारीने त्रस्त होती. संध्याकाळी त्याच्या मुलांना थोडेसेच अन्न मिळत असे.
भुङ्क्ते स्म कार्यकर्ताऽसौ परस्याथ बुभुक्षितः । कुटुम्बभरणं तत्र चकारातिनिराकुलः
तो कुटुंबप्रमुख स्वतः उपाशी असतानाही काहीतरी खात असे आणि मोठ्या कष्टाने कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करत असे.
सदा धर्मरतः शान्तः सदाचारश्च सत्यवाक् । अक्रोधनश्च धृतिमान्निर्मदश्चानसूयकः
तो नेहमी धर्मनिष्ठ, शांत, चांगल्या वर्तनाचा, सत्य बोलणारा, राग न करणारा, धीराचा, अहंकार नसलेला आणि मत्सरहीन होता.
सम्पूज्य देवता नित्यं पितॄनप्यतिथींस्तथा । भुञ्जाने पोष्यवर्गेऽथ कृतवान्भोजनं वणिक्
तो दररोज देव, पितर आणि पाहुण्यांचे आदराने पूजन करत असे. मग आपल्या कुटुंबातील लोकांना जेवू घालून, शेवटी स्वतः जेवत असे.