पालयिष्यति यः कामं स ते भर्ता भविष्यति । सुदर्शनस्तथाऽन्यो वा यः कश्चिद्बलवत्तरः
जो कोणी ती अट पूर्ण करेल तोच तुझा नवरा होईल, मग तो सुदर्शन असो किंवा दुसरा कुणी बलवान असो.
पालयित्वा पणं त्वां वै वरयिष्यति सर्वथा । एवं कृते नृपाणां तु विवादः शमितो भवेत्
जो कोणी अट पूर्ण करेल तो तुला नक्कीच वधू म्हणून मिळवेल; अशा प्रकारे राजांचा वाद संपेल.
सुखेनाहं विवाहं ते करिष्यामि ततः परम् । कन्योवाच सन्देहे नैव मज्जामि मूर्खकृत्यमिदं यतः
त्यावर मी तुझा विवाह सहजपणे लावून देईन. कन्या म्हणाली: मला काही शंका नाही, कारण असं वागणं मूर्खपणाचं आहे.
मया सुदर्शनः पूर्वं धृतश्चेतसि नान्यथा । कारणं पुण्यपापानां मन एव महीपते
राजा, मी आधीच मनाने सुदर्शनाची निवड केली आहे; पुण्य आणि पाप याचे कारण फक्त मनच असते.
मनसा विधृतं त्यक्त्वा कथमन्यं वृणे पितः । कृते पणे महाराज सर्वेषां वशगा ह्यहम्
मनाने निवडलेल्याला सोडून मी दुसऱ्याची कशी निवड करू, बाबा? जर अट ठेवली तर, राजाधिराज, मी सर्वांच्या इच्छेनुसार वागावी लागेल.
एकः पालयिता द्वौ वा बहवो वा भवन्ति चेत् । किं कर्तव्यं तदा तात विवादे समुपस्थिते
एक किंवा दोन किंवा अनेक जण अट पूर्ण केली, तर वाद निर्माण झाला तर मग काय करावं, बाबा?
संशयाधिष्ठिते कार्ये मतिं नाहं करोम्यतः । मा चिन्तां कुरु राजेन्द्र देहि सुदर्शनाय माम्
जेव्हा काही गोष्ट शंकेच्या भरवशावर असते, तेव्हा मी निर्णय घेत नाही; म्हणून, राजेंद्र, तू चिंता करू नकोस—माझं लग्न सुदर्शनाशी लाव.
विवाहं विधिना कृत्वा शं विधास्यति चण्डिका । यन्नामकीर्तनादेव दुःखौघो विलयं व्रजेत्
विधीनुसार विवाह केल्यावर चंडिका कल्याण घडवेल, जिने केवळ तिच्या नावाच्या उच्चाराने दुःखाचा डोंगर नाहीसा होतो.
तां स्मृत्वा परमां शक्तिं कुरु कार्यमतन्द्रितः । गत्वा वद नृपेभ्यस्त्वं कृताञ्जलिपुटोऽद्य वै
ती परमशक्ती आठवून तू कामात दिरंगाई करू नकोस; आजच सर्व राजांना हात जोडून जाऊन सांग.
आगन्तव्यञ्च श्वः सर्वैरिह भूपैः स्वयंवरे । इत्युक्त्वा त्वं विसृज्याशु सर्वं नृपतिमण्डलम्
सर्व राजांना उद्या येथे स्वयंवरासाठी यायला सांग; असं सांगून लगेच सर्व राजमंडळाला मोकळं कर.
विवाहं कुरु रात्रौ मे वेदोक्तविधिना नृप । पारिबर्हं यथायोग्यं दत्त्वा तस्मै विसर्जय
राजा, माझा विवाह रात्री वेदशास्त्रानुसार लाव; त्याला योग्य ते दान दे आणि मग त्याला निरोप दे.
गमिष्यति गृहीत्वा मां ध्रुवसन्धिसुतः किल । कदाचित्ते नृपाः क्रुद्धाः सङ्ग्रामं कर्त्तुमुद्यताः
ध्रुवसंधीचा मुलगा मला घेऊन जाईल; पण कधी राजे रागावले तर ते युद्धासाठी तयार होतील.
भविष्यति तदा देवी साहाय्यं नः करिष्यति । सोऽपि राजसुतस्तैस्तु सङ्ग्रामं संविधास्यति
तेव्हा देवी आमच्या मदतीला येईल आणि तो राजकुमार त्यांच्यासह युद्धाची तयारी करील.
दैवान्मृधे मृते तस्मिन्मरिष्याम्यहमप्युत । स्वस्ति तेस्तु गृहे तिष्ठ दत्त्वा मां सहसैन्यकः
युद्धात तो राजकुमार दैवाने मारला गेला, तर मीही प्राण देईन. तुला निरोप — तू आपल्या सैन्यासह घरीच राहा, मला सोपव.
एकैवाहं गमिष्यामि तेन सार्धं रिरंसया । व्यास उवाच इति तस्या वचः श्रुत्वा राजाऽसौ कृतनिश्चयः । मतिं चक्रे तथा कर्तुं विश्वासं प्रतिपद्य च
मी एकटीच त्याच्यासोबत जाईन, त्याला आनंद देण्याच्या इच्छेने. व्यास म्हणाले — तिचे बोल ऐकून, त्या राजाने ठाम निर्णय घेतला आणि तिच्यावर विश्वास ठेवून तसेच करायचे ठरवले.
सुदर्शनशशिकलयोर्विवाहवर्णनम् व्यास उवाच श्रुत्वा सुतावाक्यमनिन्दितात्मा नृपांश्च गत्वा नृपतिर्जगाद । व्रजन्तु कामं शिविराणि भूपाः श्वो वा विवाहं किल संविधास्ये
व्यास म्हणाले — आपल्या मुलीचे शब्द ऐकून, निष्कलंक राजा इतर राजांकडे गेला आणि म्हणाला, "राजे आपल्या छावण्यांकडे जावे, उद्या मी विवाहाची तयारी करीन."
भक्ष्याणि पेयानि मयाऽर्पितानि गृह्णन्तु सर्वे मयि सुप्रसन्नाः । श्वो भावि कार्यं किल मण्डपेऽत्र समेत्य सर्वैरिह संविधेयम्
खाण्यापिण्याची सर्व व्यवस्था मी केली आहे, सर्वांनी आनंदाने ती स्वीकारावी. उद्या या मंडपात कार्य होणार आहे, सर्वांनी येथे एकत्र येऊन तयारी करावी.
नायाति पुत्री किल मण्डपेऽद्य करोमि किं भूपतयोऽत्र कामम् । प्रातः समाश्वास्य सुतां नयिष्ये गच्छन्तु तस्माच्छिविराणि भूपाः
आज माझी मुलगी मंडपात येणार नाही, राजांनो, मी काय करू? सकाळी मी तिला समजावून घेऊन येईन, त्यामुळे सर्व राजे आपल्या छावण्यांकडे जावेत.
न विग्रहो बुद्धिमतां निजाश्रिते कृपा विधेया सततं ह्यपत्ये । विधाय तां प्रातारिहानयिष्ये सुतां तु गच्छन्तु नृपा यथेष्टम्
शरण आलेल्यांशी बुद्धिमान लोक कधीही वाद करत नाहीत; आपल्या मुलावर नेहमी दया दाखवावी लागते. तसे करून, सकाळी मी मुलीला येथे आणीन; राजे आपल्या इच्छेनुसार जावेत.
इच्छापणं वा परिचिन्त्य चित्ते प्रातः करिष्याम्यथ संविवाहम् । सर्वैः समेत्यात्र नृपैः समेतैः स्वयंवरः सर्वमतेन कार्यः
मनात सर्वांची इच्छा आणि विचार समजून, मी सकाळी विवाह करीन. सर्व राजे येथे एकत्र यावेत; सर्वांच्या संमतीने स्वयंवर व्हावे.
श्रुत्वा नृपास्तेऽवितथं विदित्वा वचो ययुः स्वानि निकेतनानि । विधाय पार्श्वे नगरस्य रक्षां चक्रुः क्रिया मध्यदिनोदिताश्च
राजांनी ही खरी गोष्ट ऐकून आणि समजून, आपापल्या निवासस्थानी परतले. शहराच्या सुरक्षेची व्यवस्था करून, त्यांनी मध्यान्हाच्या कर्तव्ये पार पाडली.
सुबाहुरप्यार्यजनैः समेत- श्चकार कार्याणि विवाहकाले । पुत्रीं समाहूय गृहे सुगुप्ते पुरोहितैर्वेदविदां वरिष्ठैः
सुबाहूही श्रेष्ठ वडीलधाऱ्यांसह विवाहाच्या वेळी आवश्यक विधी करत होता. त्याने आपल्या मुलीला नीट राखलेल्या घरात बोलावले, जिथे श्रेष्ठ वेदज्ञ पुरोहित होते.
स्नानादिकं कर्म वरस्य कृत्वा विवाहभूषाकरणं तथैव । आनाय्य वेदीरचिते गृहे वै तस्यार्हणां भूमिपतिश्चकार
वराचे स्नान व इतर विधी करून, त्याला विवाहासाठी सजवले. मग त्याला वेदी असलेल्या घरात आणले आणि राजाने त्याचे योग्य सन्मान केले.
सविष्टरं चाचमनीयमर्घ्यं वस्त्रद्वयं गामथ कुण्डले द्वे । समर्प्य तस्मै विधिवन्नरेन्द्र ऐच्छत्सुतादानमहीनसत्त्वः
पाणी, अर्घ्य, दोन वस्त्रे, गाय आणि दोन कुंडले यांसह सर्व विधीने राजा त्याला हे देऊन, आपल्या मुलीचे लग्न द्यायचे ठरवले.
सोऽप्यग्रहीत्सर्वमदीनचेताः शशाम चिन्ताऽथ मनोरमायाः । कन्यां सुकेशीं निधिकन्यकासमां मेने तदाऽऽत्मानमनुत्तमञ्च
त्यानेही सर्व काही आनंदाने स्वीकारले; मग मनातील चिंता निवळली. सुंदर केसांची, धनकन्येसमान वधू मिळाल्याने त्याने स्वतःला सर्वश्रेष्ठ समजले.
सुपूजितं भूषणवस्त्रदानै- र्वरोत्तमं तं सचिवास्तदानीम् । निन्युश्च ते कौतुकमण्डपान्त- र्मुदान्विता वीतभयाश्च सर्वे
तेव्हा मंत्र्यांनी वरास उत्तम दागिने आणि वस्त्रे देऊन सन्मान केला आणि आनंदाने, निर्भयपणे त्याला विवाहमंडपात नेले.
समाप्तभूषां विधिवद्विधिज्ञाः स्त्रियश्च तां राजसुतां सुयाने । आरोप्य निन्युर्वरसन्निधानण् चतुष्कयुक्ते किल मण्डपे वै
विधी जाणणाऱ्या स्त्रियांनी राजकन्येला योग्यरीत्या सजवून, सुंदर रथात बसवले आणि चार घोड्यांच्या रथाने तिला मंडपात वराजवळ आणले.
अग्निं समाधाय पुरोहितः स हुत्वा यथावच्च तदन्तराले । आह्वाययत्तौ कृतकौतुकौ तु वधूवरौ प्रेमयुतौ निकामम्
पुरोहिताने अग्नी प्रज्वलित करून, सर्व विधीने होम केला. मग वधूवरांना, विधीप्रमाणे सजवून, प्रेमाने बोलावले.
लाजाविसर्गं विधिवद्विधाय कृत्वा हुताशस्य प्रदक्षिणाञ्च । तौ चक्रतुस्तत्र यथोचित्तं तत् सर्वं विधानं कुलगोत्रजातम्
लाजांची आहुती विधीने देऊन, अग्नीप्रदक्षिणा केली. मग त्या दोघांनी आपल्या कुळानुसार सर्व विवाहविधी पूर्ण केले.
शतद्वयं चाश्चयुजां रथानां सुभूषितं चापि शरौघसंयुतम् । ददौ नृपेन्द्रस्तु सुदर्शनाय सुपूजितं पारिबर्हं विवाहे
राजाने सुंदर सजवलेले, उत्तम घोड्यांनी जुंपलेले दोनशे रथ, बाणांसह, सुदर्शनाला विवाहाच्या वेळी मोठ्या सन्मानाने दिले.