शिल्पिभिः कारिता मञ्चाः शुभैरास्तरणैर्युताः । ततश्च विविधाकाराः सु्क्लृप्ताः सभ्यमण्डपाः
कारागिरांनी सुंदर वस्त्रांनी सजवलेले मंच बांधले; त्यानंतर विविध आकारांचे सभामंडप देखील उत्तम प्रकारे सजवले.
एवं कृतेऽतिसम्भारे विवाहार्थं सुविस्तरे । सखीं शशिकला प्राह दुःखिता चारुलोचना
अशा प्रकारे विवाहासाठी मोठ्या प्रमाणात तयारी झाल्यावर, सुंदर डोळ्यांची, दुःखी शशिकला आपल्या सखीला म्हणाली.
इदं मे मातरं ब्रूहि त्वमेकान्ते वचो मम । मया वृतः पतिश्चित्ते ध्रुवसन्धिसुतः शुभः
तू एकांतात माझ्या आईला हे सांग, की मी मनाने ज्या पतीला निवडले आहे, तो ध्रुवसंधीचा पुण्यशील पुत्र आहे.
नान्यं वरं वरिष्यामि तमृते वै सुदर्शनम् । स मे भर्ता नृपसुतो भगवत्या प्रतिष्ठितः
सुदर्शनावाचून मी दुसरा कुणीही वर निवडणार नाही; तोच राजपुत्र, भगवतीने प्रतिष्ठित केलेला, माझा पती आहे.
व्यास उवाच इत्युक्ता सा सखी गत्वा मातरं प्राह सत्वरा । वैदर्भीं विजने वाक्यं मधुरं मञ्जुभाषिणी
व्यास म्हणाले: असे सांगितल्यावर ती सखी पटकन आईकडे गेली आणि गोड बोलणारी ती सखी वैदर्भीचे शब्द एकांतात आईला सांगितले.
पुत्री ते दुःखिता प्राह साध्वी त्वां मन्मुखेन यत् । शृणु त्वं कुरु कल्याणि तद्धितं त्वरिताऽधुना
तुझी मुलगी दुःखी आहे, तिने मला सांगितले की मी तिच्या वतीने तुला बोलावे. तू ऐक आणि तिच्या भल्यासाठी जे योग्य असेल ते लवकर कर.
भारद्वाजाश्रमे पुण्य़े ध्रुवसन्धिसुतोऽस्ति यः । स मे भर्ता वृतश्चित्ते नान्यं भूपं वृणोम्यहम्
भारद्वाजांच्या पवित्र आश्रमात ध्रुवसंधीचा मुलगा आहे. माझ्या मनाने मी त्यालाच नवरा म्हणून निवडले आहे; मी दुसरा कुठलाही राजा पसंत करत नाही.
व्यास उवाच राज्ञी तद्वचनं श्रुत्वा स्वपतौ गृहमागते । निवेदयामास तदा पुत्रीवाक्यं यथातथम्
व्यास म्हणाले: राणीने हे शब्द ऐकून, पती घरी आल्यावर, आपल्या मुलीचे बोलणे जसेच्या तसे त्याला सांगितले.
तच्छ्रुत्वा वचनं राजा विस्मितः प्रहसन्मुहुः । भार्यामुवाच वैदर्भीं सुबाहुस्तु ऋतं वचः
हे ऐकून राजा आश्चर्यचकित झाला आणि पुन्हा पुन्हा हसला; त्याने आपल्या पत्नी वैदर्भीला सांगितले, 'सुबाहूचे बोलणे खरे आहे.'
सुभ्रु जानासि बालोऽसौ राज्यान्निष्कासितो वने । एकाकी सह मात्रा वै वसते निर्जने वने
सुंदर भुवया असलेल्या राणी, तुला माहित आहे की तो मुलगा राज्यातून वनात हाकलला गेला आहे; तो आपल्या आईसोबत एकटाच निर्जन वनात राहतो.
तत्कृते निहतो राजा वीरसेनो युधाजिता । स कथं निर्धनो भर्ता योग्यः स्याच्चारुलोचने
त्याच्यामुळे वीरसेन राजाचा युधाजिताने वध केला; असा गरीब माणूस तुला योग्य नवरा कसा ठरेल, हे सुंदर डोळ्याच्या?
ब्रूहि पुत्रीं ततो वाक्यं कदाचिदपि विप्रियम् । आगमिष्यन्ति राजानः स्थितिमन्तः स्वयंवरे
मग आपल्या मुलीला काही कठोर शब्द सांग, जरी ते तिला आवडणार नाहीत; लवकरच प्रतिष्ठित राजे स्वयंवरासाठी येतील.
राजसंवादवर्णनम् व्यास उवाच भर्त्रा साऽभिहिता बालां पुत्रीं कृत्वाङ्कसंस्थिताम् । उवाच वचनं श्लक्ष्णं समाश्वास्य शुचिस्मिताम्
राजांच्या संवादाचे वर्णन. व्यास म्हणाले: पतीने असे सांगितल्यावर राणीने आपल्या मुलीला मांडीवर घेतले, तिला धीर दिला आणि हसतमुख असलेल्या मुलीला प्रेमळ शब्द सांगितले.
किं वृथा सुदति त्वं हि विप्रियं मम भाषसे । पिता ते दुःखमाप्नोति वाक्येनानेन सुव्रते
गोड हसणाऱ्या मुली, तू मला असे अप्रिय शब्द का सांगतेस? हे बोल तुझ्या वडिलांना दुःख देतात, हे सत्त्ववती.
सुदर्शनोऽतिदुर्भाग्यो राज्यभ्रष्टो निराश्रयः । बलकोशविहीनश्च परित्यक्तस्तु बान्धवैः
सुदर्शन फार दुर्दैवी आहे, त्याचे राज्य गेले आहे, त्याला कुणी आधार नाही; त्याच्याकडे सैन्य किंवा धन नाही आणि नातेवाईकांनी त्याला सोडून दिले आहे.
मात्रा सह वनं प्राप्तः फलमूलाशनः कृशः । न ते योग्यो वरोऽयं वै वनवासी च दुर्भगः
तो आपल्या आईसोबत वनात गेला आहे, फळमुळे खाऊन कृश झाला आहे; असा वनात राहणारा, दुर्दैवी मुलगा तुला योग्य नवरा नाही.
राजपुत्राः कृतप्रज्ञा रूपवन्तः सुसम्मताः । तवार्हाः पुत्रि सन्त्यन्ये राजचिह्नैरलङ्कृताः
इतर राजपुत्र आहेत, बुद्धिमान, देखणे आणि सर्वांना प्रिय, राजचिन्हांनी सुशोभित, जे तुला योग्य आहेत, मुली.
भ्राताऽस्य वर्तते कान्तः स राज्यं कोसलेषु वै । करोति रूपसम्पन्नः सर्वलक्षणसंयुतः
त्याचा भाऊ, सुंदर आणि सर्व शुभ गुणांनी युक्त, कोसल देशात राज्य करतो.
अन्यच्च कारणं सुभ्रु शृणु यच्च यथा श्रुतम् । युधाजित्सततं तस्य वधकामोऽस्ति भूमिपः
सुंदर भुवया असलेल्या, अजून एक कारण ऐक, जसे मी ऐकले आहे: युधाजित राजा नेहमीच त्याच्या मृत्यूच्या मागे आहे.
दौहित्रः स्थापितस्तेन राज्ये कृत्वाऽतिसङ्गरम् । वीरसेनं नृपं हत्वा सम्मन्त्र्य सचिवैः सह
त्याने आपल्या मंत्र्यांशी सल्ला करून आणि मोठ्या संघर्षानंतर वीरसेन राजाचा वध केला आणि आपला नातू राज्यावर बसवला.
भारद्वाजाश्रमं प्राप्तं हन्तुकामः सुदर्शनम् । मुनिना वारितः पश्चाज्जगाम निजमन्दिरम्
तो भारद्वाजांच्या आश्रमात सुदर्शनाला मारण्यासाठी गेला, पण ऋषींनी त्याला थांबवले आणि मग तो आपल्या राजवाड्यात परत गेला.
शशिकलोवाच मातर्ममेप्सितः कामं वनस्थोऽपि नृपात्मजः । शर्यातिवचनेनैव सुकन्या च पतिव्रता
शशिकला म्हणाली: आई, तो राजपुत्र जरी वनात राहत असला तरी मला तोच हवा आहे; जसे शर्यातीच्या शब्दाने सुकन्या पतीव्रता राहिली तशी मीही राहीन.
च्यवनञ्च यथा प्राप्य पतिशुश्रूषणे रता । भर्तृशुश्रूषणं स्त्रीणां स्वर्गदं मोक्षदं तथा
जशी स्यवनाने आपल्या पतीची सेवा करायला नेहमीच आनंद मानला, तशीच स्त्रियांनी पतीची मनापासून सेवा केली तर त्यांना स्वर्ग आणि मोक्ष दोन्ही मिळतात.
अकैतवकृतं नूनं सुखदं भवति स्त्रियाः । भगवत्या समादिष्टं स्वप्ने वरमनुत्तमम्
फसवणूक न करता केलेली सेवा स्त्रीला नक्कीच सुख देते; हे श्रेष्ठ वर भगवतीनेच मला स्वप्नात सांगितले.
तमृतेऽहं कथं चान्यं संश्रयामि नृपात्मजम् । मच्चित्तभित्तौ लिखितो भगवत्या सुदर्शनः
त्याच्याशिवाय मी दुसऱ्या राजपुत्राला कसा स्वीकारू? माझ्या मनाच्या खोलवर भगवतीने सुदर्शनाचं नाव कोरलं आहे.
तं विहाय प्रियं कान्तं करिष्येऽहं न चापरम् । व्यास उवाच प्रत्यादिष्टाऽथ वैदर्भी तया बहुनिदर्शनैः
माझ्या प्रिय आणि आवडत्या सुदर्शनाला सोडून मी दुसरा कोणताही निवडणार नाही. व्यास म्हणतात: नंतर वैदर्भीने तिला अनेक प्रकारे समजावण्याचा प्रयत्न केला, पण तिने ठाम नकार दिला.
भर्तारं सर्वमाचष्ट पुत्र्योक्तं वचनं भृशम् । विवाहस्य दिनादर्वागाप्तं श्रुतसमन्वितम्
तिने आपल्या पतीला मुलीने काय सांगितलं ते सगळं सांगितलं, विशेषतः लग्नाचा दिवस जवळ आला आहे हेही सांगितलं.
द्विजं शशिकला तत्र प्रेषयामास सत्वरम् । यथा न वेद मे तातस्तथा गच्छ सुदर्शनम्
तिने शशिकला ब्राह्मणाला तिथे लवकर पाठवलं आणि सांगितलं: माझ्या वडिलांना कळू न देता सुदर्शनाकडे जा.
भारद्वाजाश्रमे ब्रूहि मद्वाक्यात्तरसा विभो । पित्रा मे सम्भृतः कामं मदर्थेन स्वयंवरः
भारद्वाजांच्या आश्रमात जाऊन माझ्या वतीने लवकर सांग: माझ्या वडिलांनी माझ्यासाठी स्वयंवर ठरवलं आहे.
आगमिष्यन्ति राजानो बलयुक्ता ह्यनेकशः । मया त्वं वै वृतश्चित्ते सर्वथा प्रीतिपूर्वकम्
खूप सारे बलाढ्य राजे येणार आहेत; पण माझ्या मनाने मी तुलाच प्रेमाने निवडलं आहे.