आशीर्वादैश्च वो नूनं पुत्रोऽयं मे महीपतिः । भविष्यति न सन्देहो भवन्तो मन्त्रवित्तमाः
"तुमच्या आशीर्वादानेच माझा मुलगा राजा होईल, यात शंका नाही. तुम्ही सर्वजण मंत्रांचे जाणकार आहात."
व्यास उवाच रथारूढः स मेधावी यत्र याति सुदर्शनः । अक्षौहिणीसमावृत्त इवाभाति स तेजसा
व्यास म्हणाले: त्या बुद्धिमान सुदर्शनाने जेव्हा रथावर बसून प्रवास केला, तेव्हा तो जणू संपूर्ण सैन्याने वेढलेला आहे असं तेजाने झळकत होता.
प्रतापो मन्त्रबीजस्य नान्यः कश्चन भूपते । एवं वै जपतस्तस्य प्रीतियुक्तस्य सर्वथा
राजा, मंत्रबीजाचा प्रताप दुसऱ्या कुठल्याही गोष्टीत नाही; तो पूर्ण भक्तीने जप करत असल्यामुळे असंच घडलं.
सम्प्राप्य सद्गुरोर्बीजं कामराजाख्यमद्भुतम् । जपेद्यस्तु शुचिः शान्तः सर्वान्कामानवाप्नुयात्
सत्य गुरुंकडून अद्भुत कामराज बीज मिळवून जो कोणी शुद्ध आणि शांत मनाने त्याचा जप करतो, त्याला सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि वापि सुदुर्लभम् । प्रसन्नायाः शिवायाश्च यदप्राप्यं नृपोत्तम
शिव आणि देवी प्रसन्न असतील, तर पृथ्वीवर किंवा स्वर्गात असं काही नाही जे मिळू शकत नाही, हे श्रेष्ठ राजन.
ते मन्दास्तेऽतिदुर्भाग्या रोगैस्ते समभिद्रुताः । येषां चित्ते न विश्वासो भवेदम्बार्चनादिषु
ज्यांच्या मनात अंबेच्या पूजेत श्रद्धा नाही, ते मंद, फार दुर्दैवी आणि रोगांनी पीडित असतात.
या माता सर्वदेवानां युगादौ परिकीर्तिता । आदिमातेति विख्याता नाम्ना तेन कुरूद्वह
युगांच्या आरंभी ज्या देवीला सर्व देवांची आई म्हणून गौरवले जाते, तीच आदिमाता म्हणून प्रसिद्ध आहे, हे कुरुकुळातील श्रेष्ठा.
बुद्धिः कीर्तिर्धृतिर्लक्ष्मीः शक्तिः श्रद्धा मतिः स्मृतिः । सर्वेषां प्राणिनां सा वै प्रत्यक्षं वै विभासते
बुद्धी, कीर्ती, धैर्य, संपत्ती, शक्ती, श्रद्धा, समज आणि स्मरण — या सर्व रूपांनी ती देवी प्रत्येक सजीवात स्पष्टपणे प्रकट होते.
न जानन्ति नरा ये वै मोहिता मायया किल । न भजन्ति कुतर्कज्ञा देवीं विश्वेश्वरीं शिवाम्
ज्यांना तिच्या मायेमुळे भ्रम झाला आहे, असे लोक तिला ओळखत नाहीत आणि चुकीच्या तर्कात अडकून, विश्वेश्वरी आणि मंगलमयी देवीची उपासना करत नाहीत.
ब्रह्मा विष्णुस्तथा शम्भुर्वासवो वरुणो यमः । वायुरग्निः कुबेरश्च त्वष्टा पूषाश्विनौ भगः
ब्रह्मा, विष्णु, शंभू, वसु, वरुण, यम, वायू, अग्नी, कुबेर, त्वष्टा, पूषा, अश्विनी आणि भग —
आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणाः । सर्वे ध्यायन्ति तां देवीं सृष्टिस्थित्यन्तकारिणीम्
आदित्य, वसु, रुद्र, विश्वदेव आणि मरुतगण — हे सर्व सृष्टीची निर्मिती, पालन आणि संहार करणाऱ्या त्या देवीचे ध्यान करतात.
को न सेवेत विद्वान्वै तां शक्तिं परमात्मिकाम् । सुदर्शनेन सा ज्ञाता देवी सर्वार्थदा शिवा
शहाण्या माणसाने त्या परात्मिक शक्तीची सेवा का करू नये? सुदर्शनाने तिला ओळखले — ती देवी सर्व इच्छांची पूर्ती करणारी आणि मंगलमयी आहे.
ब्रह्मैव साऽतिदुष्प्राप्या विद्याविद्यास्वरूपिणी । योगगम्या परा शक्तिर्मुमुक्षूणां च वल्लभा
तीच खरे ब्रह्म आहे, अत्यंत दुर्मिळ, ज्ञान आणि अज्ञान यांचे मूर्तिमंत रूप, योगाने प्राप्त होणारी, श्रेष्ठ शक्ती आणि मुक्ती इच्छिणाऱ्यांना प्रिय.
परमात्मस्वरूपं को वेत्तुमर्हति तां विना । या सृष्टिं त्रिविधां कृत्वा दर्शयत्यखिलात्मने
ती देवीशिवाय कोणाला परमात्म्याचे खरे स्वरूप कळू शकते? कारण तिने त्रैविध्य सृष्टी निर्माण करून सर्व जीवांना ते प्रकट केले.
सुदर्शनस्तु तां देवीं मनसा परिचिन्तयन् । राज्यलाभात्परं प्राप्य सुखं वै कानने स्थितः
सुदर्शनाने मनोभावे त्या देवीचे चिंतन केले आणि राजसत्तेपेक्षा अधिक सुख वनात राहून मिळवले.
सापि चन्द्रकलात्यर्थं कामबाणप्रपीडिता । नानोपचारैरनिशं दधार दुःखितं वपुः
ती, चंद्रकोरीच्या सौंदर्याने मोहित होऊन आणि कामबाणांनी विद्ध झाल्याने, रात्रंदिवस विविध प्रकारच्या उपचारांनी दुःखी अवस्थेत राहिली.
तावत्तस्याः पिता ज्ञात्वा कन्यां पुत्रवरार्थिनीम् । सुबाहुः कारयामास स्वयंवरमतन्द्रितः
तेव्हा तिच्या वडिलांनी, आपल्या मुलीला उत्तम पती हवा आहे हे जाणून, अतिशय मन लावून स्वयंवराचे आयोजन केले.
स्वयंवरस्तु त्रिविधो विद्वद्भिः परिकीर्तितः । राज्ञां विवाहयोग्यौ वै नान्येषां कथितः किल
विद्वान लोक सांगतात की स्वयंवराचे तीन प्रकार आहेत, पण राजांसाठी केवळ दोनच योग्य मानले जातात, इतरांसाठी नाहीत.
इच्छास्वयंवरश्चैको द्वितीयश्च पणाभिधः । यथा रामेण भग्नं वै त्र्यम्बकस्य शरासनम्
एक इच्छेने निवडायचा स्वयंवर, दुसरा पाणाचा, जसा रामाने त्र्यंबकाचे धनुष्य मोडले होते.
तृतीयः शौर्यशुल्कश्च शूराणां परिकीर्तितः । इच्छास्वयंवरं तत्र चकार नृपसत्तमः
तिसरा, शौर्यशुल्क म्हणून ओळखला जातो, तो फक्त शूरांसाठी असतो. तिथे त्या श्रेष्ठ राजाने इच्छेने निवडायचा स्वयंवर केला.
शिल्पिभिः कारिता मञ्चाः शुभैरास्तरणैर्युताः । ततश्च विविधाकाराः सु्क्लृप्ताः सभ्यमण्डपाः
कारागिरांनी सुंदर वस्त्रांनी सजवलेले मंच बांधले; त्यानंतर विविध आकारांचे सभामंडप देखील उत्तम प्रकारे सजवले.
एवं कृतेऽतिसम्भारे विवाहार्थं सुविस्तरे । सखीं शशिकला प्राह दुःखिता चारुलोचना
अशा प्रकारे विवाहासाठी मोठ्या प्रमाणात तयारी झाल्यावर, सुंदर डोळ्यांची, दुःखी शशिकला आपल्या सखीला म्हणाली.
इदं मे मातरं ब्रूहि त्वमेकान्ते वचो मम । मया वृतः पतिश्चित्ते ध्रुवसन्धिसुतः शुभः
तू एकांतात माझ्या आईला हे सांग, की मी मनाने ज्या पतीला निवडले आहे, तो ध्रुवसंधीचा पुण्यशील पुत्र आहे.
नान्यं वरं वरिष्यामि तमृते वै सुदर्शनम् । स मे भर्ता नृपसुतो भगवत्या प्रतिष्ठितः
सुदर्शनावाचून मी दुसरा कुणीही वर निवडणार नाही; तोच राजपुत्र, भगवतीने प्रतिष्ठित केलेला, माझा पती आहे.
व्यास उवाच इत्युक्ता सा सखी गत्वा मातरं प्राह सत्वरा । वैदर्भीं विजने वाक्यं मधुरं मञ्जुभाषिणी
व्यास म्हणाले: असे सांगितल्यावर ती सखी पटकन आईकडे गेली आणि गोड बोलणारी ती सखी वैदर्भीचे शब्द एकांतात आईला सांगितले.
पुत्री ते दुःखिता प्राह साध्वी त्वां मन्मुखेन यत् । शृणु त्वं कुरु कल्याणि तद्धितं त्वरिताऽधुना
तुझी मुलगी दुःखी आहे, तिने मला सांगितले की मी तिच्या वतीने तुला बोलावे. तू ऐक आणि तिच्या भल्यासाठी जे योग्य असेल ते लवकर कर.
भारद्वाजाश्रमे पुण्य़े ध्रुवसन्धिसुतोऽस्ति यः । स मे भर्ता वृतश्चित्ते नान्यं भूपं वृणोम्यहम्
भारद्वाजांच्या पवित्र आश्रमात ध्रुवसंधीचा मुलगा आहे. माझ्या मनाने मी त्यालाच नवरा म्हणून निवडले आहे; मी दुसरा कुठलाही राजा पसंत करत नाही.
व्यास उवाच राज्ञी तद्वचनं श्रुत्वा स्वपतौ गृहमागते । निवेदयामास तदा पुत्रीवाक्यं यथातथम्
व्यास म्हणाले: राणीने हे शब्द ऐकून, पती घरी आल्यावर, आपल्या मुलीचे बोलणे जसेच्या तसे त्याला सांगितले.
तच्छ्रुत्वा वचनं राजा विस्मितः प्रहसन्मुहुः । भार्यामुवाच वैदर्भीं सुबाहुस्तु ऋतं वचः
हे ऐकून राजा आश्चर्यचकित झाला आणि पुन्हा पुन्हा हसला; त्याने आपल्या पत्नी वैदर्भीला सांगितले, 'सुबाहूचे बोलणे खरे आहे.'
सुभ्रु जानासि बालोऽसौ राज्यान्निष्कासितो वने । एकाकी सह मात्रा वै वसते निर्जने वने
सुंदर भुवया असलेल्या राणी, तुला माहित आहे की तो मुलगा राज्यातून वनात हाकलला गेला आहे; तो आपल्या आईसोबत एकटाच निर्जन वनात राहतो.