मुनिवर्यं व्रजाद्य त्वं समाश्वास्य तपोनिधिम् । सुदर्शनोऽपि राजेन्द्र तिष्ठत्वत्र यथासुखम्
राजा, आता तू त्या श्रेष्ठ मुनीकडे जा, तपश्चर्येच्या खजिन्याला धीर दे; आणि राजा, सुदर्शन इथे हव्या त्या प्रमाणे राहू शकतो.
बालोऽयं निर्धनः किं ते करिष्यति नृपाहितम् । वृथा ते वैरभावोऽयमनाथे दुर्बले शिशौ
हा मुलगा अगदी गरीब आहे; तो तुला काय त्रास देईल, राजन? या असहाय, दुर्बल मुलावर तुझे वैर व्यर्थ आहे.
दया सर्वत्र कर्तव्या दैवाधीनमिदं जगत् । ईर्ष्यया किं नृपश्रेष्ठ यद्भाव्यं तद्भविष्यति
सर्वत्र दया करावी लागते; हे जग दैवाच्या अधीन आहे. हे राजश्रेष्ठ, हेवा करून काय फायदा? जे व्हायचं ते नक्कीच होईल.
वज्रं तृणायते राजन् दैवयोगान्न संशयः । तृणं वज्रायते क्वापि समये दैवयोगतः
राजा, दैवाच्या योगाने वज्र गवतासारखं होऊ शकतं—यात शंका नाही; आणि कधी कधी गवतही वज्रासारखं कठीण होतं, हे सुद्धा दैवामुळेच.
शशको हन्ति शार्दूलं मशको वै तथा गजम् । साहसं मुञ्च मेधाविन् कुरु मे वचनं हितम्
ससा वाघाला मारतो, आणि डास हत्तीला मारतो; म्हणून, बुध्दिमान आहेस, तर धाडस सोड आणि माझं हिताचं बोलणं ऐक.
व्यास उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य युधाजिन्नृपसत्तमः । प्रणम्य तं मुनिं मूर्घ्ना जगाम स्वपुरं नृपः
व्यास म्हणाले: त्याचं बोलणं ऐकून, युधाजित राजाने त्या मुनाला वंदन केलं आणि आपल्या नगरात परत गेला.
मनोरमाऽपि स्वस्थाऽभूदाश्रमे तत्र संस्थिता । पालयामास पुत्रं तं सुदर्शनमृतव्रतम्
मनोरमा सुद्धा आश्रमात सुखरूप राहिली आणि आपल्या व्रतस्थ पुत्र सुदर्शनाची काळजी घेत राहिली.
दिने दिने कुमारोऽसौ जगामोपचयं ततः । मुनिबालगतः क्रीडन्निर्भयः सर्वतः शुभः
दररोज तो कुमार वाढू लागला; मुनिपुत्रांसोबत खेळत असताना तो सर्व बाजूंनी निर्भय आणि शुभ होता.
एकस्मिन्समये तत्र विदल्लं समुपागतम् । क्लीबेति मुनिपुत्रस्तमामन्त्रयत्तदन्तिके
एकदा तिथे एक मांजर आलं; मुनिपुत्राने त्याच्या जवळ 'नपुंसक' असं म्हणून हाक मारली.
सुदर्शनस्तु तच्छ्रुत्वा दधारैकाक्षरं स्फुटम् । अनुस्वारयुतं तच्च प्रोवाचापि पुनः पुनः
सुदर्शनाने ते ऐकून, ते एकाक्षरी शब्द स्पष्टपणे उच्चारला आणि त्या नासिक्य ध्वनीसह पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला.
बीजं वै कामराजाख्यं गृहीतं मनसा तदा । जजाप बालकोऽत्यर्थं धृत्वा चेतसि सादरम्
त्या वेळी त्या मुलाने कामराज नावाचं बीजमंत्र मनाने समजून घेतलं आणि मनात ठेवून अत्यंत भक्तीने जपायला सुरुवात केली.
भावियोगान्महाराज कामराजाख्यमद्भुतम् । स्वभावेनैव तेनेत्थं गृहीतं बालकेन वै
राजा, भविष्यातील योगायोगाने तो अद्भुत कामराज मंत्र त्या मुलाला सहजपणे मिळाला.
तदाऽसौ पञ्चमे वर्षे प्राप्य मन्त्रमनुत्तमम् । ऋषिच्छन्दोविहीनञ्च ध्यानन्यासविवर्जितम्
मग पाचव्या वर्षी त्याने अत्युत्तम मंत्र मिळवला, जो ऋषींच्या छंदाशिवाय होता आणि ध्यान किंवा न्यास यांचाही त्यात समावेश नव्हता.
प्रजपन्मनसा नित्यं क्रीडत्यपि स्वपित्यपि । विसस्मार न तं मन्त्रं ज्ञात्वा सारमिति स्वयम्
तो मंत्र तो रोज मनातल्या मनात म्हणायचा, खेळताना किंवा झोपेत असतानाही कधीच विसरला नाही, कारण त्याने त्याचा खरा अर्थ जाणला होता.
वर्षे चैकादशे प्राप्ते कुमारोऽसौ नृपात्मजः । मुनिना चोपनीतोऽथ वेदमध्यापितस्तथा
अकराव्या वर्षी त्या राजपुत्राला ऋषींनी उपनयन केले आणि त्याला वेद शिकवले.
धनुर्वेदं तथा साङ्गं नीतिशास्त्रं विधानतः । अभ्यस्ताः सकला विद्यास्तेन मन्त्रबलादिना
त्याने मंत्राच्या सामर्थ्याने धनुर्वेद, त्याच्या सर्व शाखा, नीतीशास्त्र आणि इतर सर्व विद्या व्यवस्थित शिकल्या.
कदाचित्सोऽपि प्रत्यक्षं देवीरूपं ददर्श ह । रक्ताम्बरं रक्तवर्णं रक्तसर्वाङ्गभूषणम्
एकदा त्याने स्वतःच्या डोळ्यांनी देवीचे रूप पाहिले—ती लाल वस्त्रात, लाल रंगाची, आणि अंगावर लाल दागिने घातलेली होती.
गरुडे वाहने संस्थां वैष्णवीं शक्तिमद्भुताम् । दृष्ट्वा प्रसन्नवदनः स बभूव नृपात्मजः
गरुडावर बसलेली, अद्भुत वैष्णवी शक्तीचे रूप धारण केलेली देवी, तिचे प्रसन्न चेहरा पाहून राजपुत्र फार आनंदी झाला.
वने तस्मिंस्थितः सोऽथ सर्वविद्यार्थतत्त्ववित् । मातरं सेवमानस्तु विजहार नदीतटे
त्या वनात राहून, सर्व विद्यांचे तत्त्व जाणून, तो मातेची सेवा करत नदीच्या काठी रमायचा.
शरासनञ्च सम्प्राप्तं विशिखाश्च शिलाशिताः । तूणीरकवचं तस्मै दत्तं चाम्बिकया वने
त्या वनात अंबिकेने त्याला धनुष्य, लोखंडी टोकाचे बाण, तुणीर आणि कवच दिले.
एतस्मिन्समये पुत्री काशिराजस्य सुप्रिया । नाम्ना शशिकला दिव्या सर्वलक्षणसंयुता
त्याच वेळी, काशीच्या राजाची कन्या सुप्रिया, नावाने शशिकला, दिव्य आणि सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त होती.
शुश्राव नृपपुत्रं तं वनस्थञ्च सुदर्शनम् । सर्वलक्षणसम्पन्नं शूरं काममिवापरम्
तिने त्या वनात राहणाऱ्या सुंदर, सर्व लक्षणांनी संपन्न, शूर आणि कामदेवासारख्या सुदर्शन राजपुत्राबद्दल ऐकले.
बन्दीजनमुखाच्छ्रुत्वा राजपुत्रं सुसङ्गतम् । चकमे मनसा तं वै वरं वरयितुं धिया
बंदीजनांच्या तोंडून त्या गुणी राजपुत्राबद्दल ऐकून, तिने मनात त्याला वर म्हणून निवडायचे ठरवले.
स्वप्ने तस्याः समागम्य जगदम्बा निशान्तरे । उवाच वचनं चेदं समाश्वास्य सुसंस्थिता
एका रात्रीच्या स्वप्नात तिला जगदंबा भेटली आणि तिला धीर देत असे बोलली.
वरं वरय सुश्रोणि मम भक्तः सुदर्शनः । सर्वकामप्रदस्तेऽस्तु वचनान्मम भामिनि
"सुंदर कटी असलेल्या कन्ये, वर माग! माझा भक्त सुदर्शन तुझ्या सर्व इच्छा पूर्ण करील, हे माझे वचन आहे, सुंदर स्त्री!"
एवं शशिकला दृष्टा स्वप्ने रूपं मनोहरम् । अम्बाया वचनं स्मृत्वा जहर्ष भृशभामिनी
अशा प्रकारे शशिकलेने स्वप्नात आईचे मनोहारी रूप पाहिले; तिचे शब्द आठवून ती फार आनंदी झाली.
उत्थिता सा मुदा युक्ता पृष्टा मात्रा पुनः पुनः । प्रमोदे कारणं बाला नोवाचातित्रपान्विता
ती आनंदाने उठली, आईने वारंवार विचारले तरी, मोठ्या लाजेखातर तिने आपल्या आनंदाचे कारण सांगितले नाही.
जहास मुदमापन्ना स्मृत्वा स्वप्नं मुहुर्मुहुः । सखीं प्राह तदान्यां वै स्वप्नवृत्तं सविस्तरम्
ती पुन्हा पुन्हा स्वप्न आठवून हसली आणि मग आपल्या मैत्रिणीला स्वप्नात घडलेली सर्व हकीकत सविस्तर सांगितली.
कदाचित्सा विहारार्थमवापोपवनं शुभम् । सखीयुक्ता विशालाक्षी चम्पकैरुपशोभितम्
एकदा ती मैत्रिणींसोबत, मोठ्या डोळ्यांची शशिकला, फुलांनी सजलेल्या सुंदर उपवनात फिरायला गेली.
पुष्पाणि चिन्वती बाला चम्पकाधःस्थिताबला । अपश्यद्ब्राह्मणं मार्गे आगच्छन्तं त्वरान्वितम्
फुलं वेचताना, चंपकाच्या झाडाखाली मैत्रिणींसोबत उभी असताना, तिने रस्त्यावरून घाईने येणारा एक ब्राह्मण पाहिला.