पुरा श्रुतं मया स्वामिन्पाण्डवा वै वने स्थिताः । मुनीनामाश्रमे पुण्ये पाञ्चाल्या सहितास्तदा
"स्वामी, पूर्वी मी ऐकले होते की पांडव वनवासात असताना, त्यांनी द्रौपदीसह ऋषींच्या पवित्र आश्रमात निवास केला होता."
गतास्ते मृगयां पार्था भ्रातरः पञ्च एव ते । द्रौपदी संस्थिता तत्र मुनीनामाश्रमे शुभे
"ते पाच पांडव भाऊ शिकार करण्यासाठी गेले असता, द्रौपदी त्या शुभ आश्रमात राहिली होती."
धौम्योऽत्रिर्गालवः पैलो जावालिर्गौतमो भृगुः । च्यवनश्चात्रिगोत्रश्च कण्वश्चैव जतुः क्रतुः
"त्या वेळी तिथे धौम्य, अत्रि, गालव, पैल, जावालि, गौतम, भृगु, च्यवन, अत्रिगोत्रज, कण्व, जातु आणि क्रतू हे ऋषी होते."
वीतिहोत्रः सुमन्तुश्च यज्ञदत्तोऽथ वत्सलः । राशासनः कहोडश्च यवक्रीर्यज्ञकृत्क्रतुः
"वितीहोत्र, सुमंतु, यज्ञदत्त, वात्सल, राशासन, कहोड, यवक्री, यज्ञकृत आणि क्रतू हेही तिथे उपस्थित होते."
एते चान्ये च मुनयो भारद्वाजादयः शुभाः । वेदपाठयुताः सर्वे संस्थिताश्चाश्रमे स्थिताः
"हे आणि इतरही भारद्वाजादी पवित्र ऋषी, सर्वजण वेदपठणात पारंगत, त्या आश्रमात निवास करत होते."
दासीभिः सहिता तत्र याज्ञसेनी स्थिता मुने । आश्रमे चारुसर्वाङ्गी निर्भया मुनिसंवृते
"मुनिवर, तिथे याज्ञसेनी आपल्या दासींसह, सर्वांगसुंदर, ऋषींच्या सान्निध्यात निर्भयपणे त्या आश्रमात राहत होती."
पार्था मृगानुगास्तावत्प्रयाताश्च वनाद्वनम् । धनुर्बाणधरा वीराः पञ्च वै शत्रुतापनाः
"ते पाच पांडव भाऊ, धनुष्यबाण घेत, शिकार करत वनातून वनात जात होते. हे सर्व वीर आणि शत्रूंचा संहार करणारे होते."
तावत्सिन्धुपतिः श्रीमान्मार्गस्थो बलसंयुतः । आगतश्चाश्रमाभ्याशे श्रुत्वा तु निगमन्ध्वनिम्
"त्याच वेळी, सिंधूचा तेजस्वी राजा आपल्या सैन्यासह, वेदपठणाचा आवाज ऐकून, त्या आश्रमाजवळ पोहोचला."
श्रुत्वा वेदध्वनिं राजा मुनीनां भावितात्मनाम् । उत्ततार रथात्तूर्णं दर्शनाकाङ्क्षया नृपः
"पवित्र मनाचे ऋषी वेद म्हणत आहेत असा आवाज ऐकून, तो राजा भेटीच्या इच्छेने झपाट्याने रथातून खाली उतरला."
यदा निरगमत्तत्र भृत्यद्वयसमन्वितः । वेदपाठयुतान्वीक्ष्य मुनीनुद्यमसंस्थितः
"तो दोन सेवकांसह तिथे बाहेर आला आणि वेदपठणात मग्न असलेल्या ऋषींना पाहून, स्वतःही त्या साधनेत मन लावले."
कृताञ्जलिपुटः स्वामिन्संस्थितोऽथ जयद्रथः । आश्रमे मुनिभिर्जुष्टे भूपतिः संविवेश ह
जयद्रथाने हात जोडून आदराने उभा राहून, त्या ऋषींच्या आश्रमात तो राजाने प्रवेश केला.
तत्रोपविष्टं राजानं द्रष्टुकामाः स्त्रियस्तदा । आययुर्मुनिभार्याश्च कोऽयमित्यब्रुवन्नृपम्
त्या वेळी, तिथे बसलेल्या राजाला पाहण्यासाठी, ऋषींच्या पत्नींसह इतर स्त्रिया पुढे आल्या आणि म्हणाल्या, 'हा कोण आहे?'
तासां मध्ये वरारोहा याज्ञसेनी समागता । जयद्रथेन दृष्टा सा रूपेण श्रीरिवापरा
त्यांच्या मध्ये सुंदर याज्ञसेनी आली; जयद्रथाने तिला पाहिले आणि तिच्या रूपामुळे ती जणू लक्ष्मीच वाटली.
तां विलोक्यासितापाङ्गीं देवकन्यामिवापराम् । पप्रच्छ नृपतिर्धौम्यं केयं श्यामा वरानना
ती काळ्या डोळ्यांची आणि देवकन्येसारखी दिसणारी पाहून, राजाने धौम्याला विचारले, 'ही काळी आणि सुंदर चेहऱ्याची स्त्री कोण आहे?'
भार्या कस्य सुता कस्य नाम्ना का वरवर्णिनी । रूपलावण्यसंयुक्ता शचीव वसुधाङ्गता
ही कोणाची पत्नी, कोणाची मुलगी आणि हिचे नाव काय? ही सुंदर आणि आकर्षक स्त्री जणू मृत्यूलोकातील शचीसारखी आहे.
बर्बूलवनमध्यस्था लवङ्गलतिका यथा । राक्षसीवृन्दगा नूनं रम्भेवाभाति भामिनी
जशी लवंगवेल बार्बूलवनात उठून दिसते, तशीच ही स्त्री राक्षसी स्त्रियांच्या मध्ये जणू राम्भेसारखी तेजस्वी दिसते.
सत्यं वद महाभाग कस्येयं वल्लभाबला । राजपत्नीव चाभाति नैषा मुनिवधूर्द्विज
हे भाग्यवान, खरी गोष्ट सांग, ही तरुणी कोणाची प्रियतमा आहे? ही राजपत्नीसारखी दिसते, ऋषीपत्नी नाही, हे द्विज.
धौम्य उवाच पाण्डवानां प्रिया भार्या द्रौपदी शुभलक्षणा । पाञ्चाली सिन्धुराजेन्द्र वसत्यत्र वराश्रमे
धौम्य म्हणाला: ही पांडवांची प्रिय पत्नी, शुभलक्षणांची द्रौपदी आहे, सिंधुराजा. ही पांचाळी या पवित्र आश्रमात राहते.
जयद्रथ उवाच क्व गताः पाण्डवाः पञ्च शूराः सम्प्रति विश्रुताः । वसन्त्यत्र वने वीरा वीतशोका महाबलाः
जयद्रथ म्हणाला: पाच प्रसिद्ध पांडव कुठे गेले आहेत? हे बलाढ्य वीर वनात राहतात का, दुःखमुक्त आहेत का?
धौम्य उवाच मृगयार्थं गताः पञ्च पाण्डवा रथसंस्थिताः । आगमिष्यन्ति मध्यान्हे मृगानादाय पार्थिवाः
धौम्य म्हणाला: पाचही पांडव रथावर बसून शिकार करण्यासाठी गेले आहेत; ते मध्यान्ही प्राणी घेऊन परत येतील, हे राजन.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य उदतिष्ठदसौ नृपः । द्रौपदीसन्निधौ गत्वा प्रगम्येदमुवाच ह
हे ऐकून, राजा उठला आणि द्रौपदीजवळ जाऊन तिला जवळ बोलावून म्हणाला.
कुशलं ते वरारोहे क्व गताः पतयश्च ते । एकादश गतान्यद्य वर्षाणि च वने किल
हे सुंदर स्त्री, तू ठीक आहेस ना? तुझे पती कुठे गेले? एकोणदहा वर्षे या वनात गेली आहेत, असं म्हणतात.
द्रौपदी तु तदोवाच स्वस्ति तेऽस्तु नृपात्मज । विश्रमस्वाश्रमाभ्याशे क्षणादायान्ति पाण्डवाः
द्रौपदी म्हणाली: तुझं कल्याण होवो, राजकुमार; आश्रमाजवळ विश्रांती घे, पांडव लवकरच परत येतील.
एवं ब्रुवन्त्यां तस्यां तु लोभाविष्टः स भूपतिः । जहार द्रौपदीं वीरोऽनादृत्य मुनिसत्तमान्
ती असं बोलत असताना, त्या राजाला लोभ झाला आणि त्याने ऋषींची पर्वा न करता द्रौपदीचं अपहरण केलं.
कस्यचिन्नैव विश्वासः कर्तव्यः सर्वथा बुधैः । कुर्वन्दुःखमवाप्नोति दृष्टान्तस्त्वत्र वै बलिः
शहाण्यांनी कधीच कुणावर पूर्ण विश्वास ठेवू नये; कारण असं केल्याने दुःख मिळतं, याचा दाखला बलीच्या कथेत आहे.
वैरोचनसुतः श्रीमान्धर्मिष्ठः सत्यसङ्गरः । यज्ञकर्ता च दाता च शरण्यः साधुसंमतः
विरोचनाचा सुपुत्र, धर्मिष्ठ, सत्यप्रतिज्ञ, यज्ञ करणारा, दान करणारा, शरण देणारा आणि सज्जनांचा मान्य असलेला.
नाधर्मे निरतः क्वापि प्रल्हादस्य च पौत्रकः । एकोनशतयज्ञान्वै स चकार सदक्षिणान्
तो कधीच अधर्मात गुंतला नाही, प्रल्हादाचा नातू, त्याने नव्याण्णव यज्ञ योग्य दक्षिणेसह केले.
सत्त्वमूर्त्तिः सदा विष्णुः सेव्यः स योगिनामपि । निर्विकारोऽपि भगवान्देवकार्यार्थसिद्धये
सदैव सात्त्विक स्वभावाचा, विष्णू योग्यांनाही पूज्य आहे; तो बदलत नाही, पण देवकार्य सिद्धीसाठी कृती करतो.
कश्यपाच्च समुद्भूतो विष्णुः कपटवामनः । राज्यं छलेन हृतवान्महीं चैव ससागराम्
कश्यपापासून विष्णू, कपटी वामन जन्माला आला. त्याने फसवणूक करून राज्य आणि समुद्रांसह ही पृथ्वी मिळवली.
सोऽभवत्सत्यवाग्राजा बलिर्वैरोचनिस्तदा । कपटं कृतवान्विष्णुरिन्द्रार्थे तु मया श्रुतम्
त्या काळी बळी, विरोचनाचा मुलगा, सत्य बोलणारा राजा होता. तरीही विष्णूंनी इंद्रासाठी कपट केलं, असं मी ऐकलं आहे.