विजहार सपत्नीभ्यां गृहेषूपवनेषु च । क्रीडागिरौ दीर्घिकासु सौधेषु विविधेषु च
राजा दोन्ही पत्नींसोबत राजवाड्यात, बागेत, क्रीडागिरीवर, तलावांमध्ये आणि विविध प्रासादांमध्ये आनंदाने विहार करत असे.
मनोरमा शुभे काले सुषुवे पुत्रमुत्तमम् । सुदर्शनाभिधं पुत्रं राजलक्षणसंयुतम्
शुभ काळात मनोहरमाने एक उत्तम पुत्र जन्माला घातला, त्याचे नाव सुदर्शन ठेवले गेले आणि त्याच्यात राजघराण्याचे सर्व गुण होते.
लीलावत्यपि तत्पत्नी मासेनैकेन भामिनी । सुषुवे सुन्दरं पुत्रं शुभे पक्षे दिने तथा
दुसरी पत्नी लीलावतीनेही एका महिन्यात, शुभ पक्षात आणि शुभ दिवशी, सुंदर पुत्रास जन्म दिला.
चकार नृपतिस्तत्र जातकर्मादिकं द्वयोः । ददौ दानानि विप्रेभ्यः पुत्रजन्मप्रमोदितः
राजाने त्या दोन्ही मुलांसाठी जातकर्म आणि इतर विधी केले आणि पुत्रप्राप्तीच्या आनंदाने ब्राह्मणांना दान दिले.
प्रीतिं तयोः समां राजा चकार सुतयोर्नृप । नृपश्चकार सौहार्देष्वन्तरं न कदाचन
राजाने दोन्ही मुलांवर सारखेच प्रेम केले आणि कधीही त्यांच्या बाबतीत मनात भेदभाव केला नाही.
चूडाकर्म तयोश्चक्रे विधिना नृपसत्तमः । यथाविभवमेवासौ प्रीतियुक्तः परन्तपः
राजाने दोघांच्याही चूडाकर्म विधीपूर्वक, आपल्या सामर्थ्यानुसार आणि प्रेमाने केले.
कृतचूडौ सुतौ कामं जह्रतुर्नृपतेर्मनः । क्रीडमानावुभौ कान्तौ लोकानामनुरञ्जकौ
चूडाकर्म झाल्यावर, दोन्ही देखणे मुले एकत्र खेळत असताना राजाचे मन आनंदित करत आणि सर्व लोकांना आपलेसे वाटू लागले.
तयोः सुदर्शनो ज्येष्ठो लीलावत्याः सुतः शुभः । शत्रुजित्संज्ञकः कामं चाटुवाक्यो बभूव ह
त्यांपैकी मोठा मुलगा म्हणजे सुदर्शन, लीलावतीचा शुभ पुत्र, ज्याला शत्रुजित असेही म्हणत आणि तो नेहमी गोड बोलायचा.
नृपतेः प्रीतिजनको मञ्जुवाक्चारुदर्शनः । प्रजानां वल्लभः सोऽभूत्तथा मन्त्रिजनस्य वै
तो राजाला प्रिय, मधुर बोलणारा आणि सुंदर दिसणारा होता, त्यामुळे प्रजेला आणि मंत्र्यांनाही तो आवडू लागला.
तथा तस्मिन्नृपः प्रीतिञ्चकार गुणयोगतः । मन्दभाग्यान्मन्दभावो न तथा वै सुदर्शने
राजाने त्याच्या गुणांमुळे त्याच्यावर विशेष प्रेम केले, पण मंदभाग्य आणि मंद स्वभाव असलेल्या दुसऱ्या मुलावर तसे प्रेम केले नाही.
एवं गच्छति काले तु ध्रुवसन्धिर्नृपोत्तमः । जगाम वनमध्येऽसौ मृगयाभिरतः सदा
अशा प्रकारे काळ जात असताना, राजा ध्रुवसंधि, ज्याला नेहमी शिकार आवडायची, तो एके दिवशी जंगलात गेला.
निघ्नन्मृगान् रुरून्कम्बून्सूकरान्गवयाञ्छशान् । महिषाञ्छरभान्खड्गांश्चिक्रीड नृपतिर्वने
त्या जंगलात राजा हरण, रानमांजर, डुक्कर, रानगवे, ससा, रानम्हशी, शरभ आणि गेंडे यांचा शिकार करत खेळत होता.
क्रीडमाने नृपे तत्र वने घोरेऽतिदारुणे । उदतिष्ठन्निकुञ्जात्तु सिंहः परमकोपनः
राजा त्या भयंकर आणि भीषण जंगलात खेळत असताना, एका झुडपातून अत्यंत संतप्त सिंह बाहेर आला.
राज्ञा शिलीमुखेनादौ विद्धः क्रोधवशं गतः । दृष्ट्वाग्रे नृपतिं सिंहो ननाद मेघनिःस्वनः
राजाने बाणाने आधीच त्याला जखमी केले होते, त्यामुळे रागाने पेटून उठलेला तो सिंह राजाला समोर पाहून मेघगर्जनेसारखा डरकाळी फोडू लागला.
कृत्वा चोर्ध्वं स लाङ्गूलं प्रसारितबृहत्सटः । हन्तुं नृपतिमाकाशादुत्पपातातिकोपनः
सिंहाने आपली शेपटी वर उचलली, मोठी आयाळ फडकावली आणि प्रचंड रागाने राजाला मारण्यासाठी आकाशातून उडी मारली.
नृपतिस्तरसा वीक्ष्य दधारासिं करे तदा । वामे चर्म समादाय स्थितः सिंह इवापरः
हे पाहून राजाने पटकन तलवार हातात घेतली, डाव्या हातात ढाल धरली आणि दुसऱ्या सिंहासारखा निर्धाराने उभा राहिला.
सेवकास्तस्य ये सर्वे तेऽपि बाणान्पृथक्पृथक् । अमुञ्चन्कुपिताः कामं सिंहोपरि रुषान्विताः
राजाचे सर्व सेवकही रागाने पेटून, वेगवेगळ्या दिशांनी सिंहावर बाणांचा वर्षाव करू लागले.
हाहाकारो महानासीत्सम्प्रहारश्च दारुणः । उत्पपात ततः सिंहो नृपस्योपरि दारुणः
तेव्हा मोठा गोंधळ उडाला आणि भीषण लढाई सुरू झाली; त्या वेळी भयंकर सिंह राजावर झेपावला.
तं पतन्तं समालोक्य खड्गेनाभ्यहनन्नृपः । सोऽपि क्रूरैर्नखाग्रैश्च तत्रागत्य विदारितः
सिंह झेपावताना पाहून राजाने त्याच्यावर तलवारीने वार केला, पण सिंह जवळ येऊन आपल्या तीक्ष्ण नखांनी त्याला फाडू लागला.
स नखैराहतो राजा पपात च ममार वै । चुक्रुशुः सैनिकास्ते तु निर्जघ्नुर्विशिखैस्तदा
सिंहाच्या नखांनी जखमी झालेला राजा खाली पडला आणि मरण पावला; सैनिकांनी मोठ्या आवाजात ओरडले आणि मग बाणांनी सिंहाचा वध केला.
मृतः सिंहोऽपि तत्रैव भूपतिश्च तथा मृतः । सैनिकैर्मन्त्रिमुख्याश्च तत्रागत्य निवेदिताः
त्या ठिकाणी सिंह आणि राजा दोघेही मृत्युमुखी पडले; तेव्हा मंत्री आणि सैनिक तिथे आले आणि ही बातमी दिली.
परलोकगतं भूपं श्रुत्वा ते मन्त्रिसत्तमाः । संस्कारं कारयामासुर्गत्वा तत्र वनान्तिके
राजा स्वर्गवासी झाल्याचे कळताच, मुख्य मंत्री जंगलात जाऊन त्याच्या अंत्यसंस्काराची व्यवस्था करू लागले.
परलोकक्रियां सर्वां वसिष्ठो विधिपूर्वकम् । कारयामास तत्रैव परलोकसुखावहम्
वसिष्ठांनी सर्व परलोकातील विधी तिथेच नीट नियमाने केले, ज्यामुळे पुढील जन्मात सुख मिळेल.
प्रजाः प्रकृतयश्चैव वसिष्ठश्च महामुनिः । सुदर्शनं नृपं कर्तुं मन्त्रं चक्रुः परस्परम्
लोक, मंत्री आणि वसिष्ठ ऋषी यांनी एकत्र बसून सुदर्शनाला राजा करण्याचा विचार केला.
धर्मपत्नीसुतः शान्तः पुरुषश्च सुलक्षणः । अयं नृपासनार्हश्च ह्यब्रुवन्मन्त्रिसत्तमाः
मंत्र्यांनी म्हटलं, "ही धर्मपत्नीचा मुलगा शांत, गुणी आणि चांगल्या स्वभावाचा आहे; हा खरोखरच राजसिंहासनासाठी योग्य आहे."
वसिष्ठोऽपि तथैवाह योग्योऽयं नृपतेः सुतः । बालोऽपि धर्मवान् राजा नृपासनमिहार्हति
वसिष्ठांनीही तसंच सांगितलं, "हा राजाचा मुलगा योग्य आहे; जरी लहान असला तरी तो धर्मशील आहे आणि इथे राजसिंहासनासाठी पात्र आहे."
कृते मन्त्रे मन्त्रिवृद्धैर्युधाजिन्नाम पार्थिवः । तत्राजगाम तरसा श्रुत्वा तूज्जयिनीपतिः
मंत्र्यांनी ठरवल्यावर, उज्जयिनीचा राजा युधाजित, ही बातमी ऐकून लगेच तिथे आला.
मृतं जामातरं श्रुत्वा लीलावत्याः पिता तदा । तत्राजगाम त्वरितो दौहित्रप्रियकाम्यया
लीलावतीच्या पित्याने, आपल्या जावयाचा मृत्यू झाल्याचं ऐकून, नातवाच्या कल्याणासाठी त्वरित तिथे धाव घेतली.
वीरसेनस्तथाऽऽयातः सुदर्शनहितेच्छया । कलिङ्गाधिपतिश्चैव मनोरमापिता नृपः
वीरसेंनाही सुदर्शनाच्या भल्यासाठी आला आणि मनोऱमाचा वडील, कलिंगाचा राजा, तिथे पोहोचला.
उभौ तौ सैन्यसंयुक्तौ नृपौ साध्वससंस्थितौ । चक्रतुर्मन्त्रिमुख्यैस्तैर्मन्त्रं राज्यस्य कारणात्
ते दोन्ही राजे आपापल्या सैन्यासह, काळजीत उभे राहून, राज्याच्या कामासाठी मुख्य मंत्र्यांशी सल्लामसलत करू लागले.