शिवोऽपि परमं स्थानं कैलासाख्यं चकार ह । समासाद्य भूतगणं विजहार यथारुचि
शंकराने आपले श्रेष्ठ स्थान कैलास नावाचे ठरवले आणि भूतगणांच्या संगतीत, आपल्या इच्छेप्रमाणे तिथे विहार केला.
स्वर्गस्त्रिविष्टपो मेरुशिखरोपरि कल्पितः । तच्च स्थानं सुरेन्द्रस्य नानारत्नविराजितम्
स्वर्ग, ज्याला त्रिविष्टप म्हणतात, मेरू पर्वताच्या शिखरावर निर्माण केला गेला; तो स्थान देवेंद्राचे झाले आणि विविध रत्नांनी शोभून निघाले.
समुद्रमथनात्प्राप्तः पारिजातस्तरुत्तमः । चतुर्दन्तस्तथा नागः कामधेनुश्च कामदा
समुद्र मंथनातून उत्तम पारिजात वृक्ष, चार सोंडांचा हत्ती, नाग आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारी कामधेनू गाय मिळाली.
उच्चैःश्रवास्तथाश्वो वै रम्भाद्यप्सरसस्तथा । इन्द्रेणोपात्तमखिलं जातं वै स्वर्गभूषणम्
उच्चैःश्रवा नावाचा दिव्य घोडा, रंभा आणि इतर अप्सरा देखील प्रकट झाल्या; हे सर्व इंद्राने घेतले आणि स्वर्गाची शोभा वाढवली.
धन्वन्तरिश्चन्द्रमाश्च सागराच्च समुद्बभौ । स्वर्गस्थितौ विराजेते देवौ बहुगणैर्वृतौ
धन्वंतरी आणि चंद्र हे दोघेही समुद्रातून प्रकट झाले; हे दोन्ही देव, अनेक गणांच्या वेढ्यात, स्वर्गात तेजाने झळकत आहेत.
एवं सृष्टिः समुत्पन्ना त्रिविधा नृपसत्तम । देवतिर्यङ्मनुष्यादिभेदैर्विविधकल्पिता
राजन, अशा प्रकारे त्रिविध सृष्टी निर्माण झाली, जी देव, प्राणी, मनुष्य आणि इतर अनेक रूपांत घडवली गेली.
अण्डजाः स्वेदजाश्चैव चोद्भिज्जाश्च जरायुजाः । चतुर्भेदैः समुत्पन्ना जीवाः कर्मयुताः किल
जीव चार प्रकारांनी जन्माला आले – अंड्यातून, घामातून, अंकुरातून आणि गर्भातून; हे सर्व कर्मानुसार जन्म घेतात.
एवं सृष्टिं समासाद्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । विहारं स्वेषु स्थानेषु चक्रुः सर्वे यथेप्सितम्
अशी सृष्टी निर्माण झाल्यावर ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश्वर यांनी आपापल्या स्थानात इच्छेनुसार विहार केला.
एवं प्रवर्तिते सर्गे भगवान्प्रभुरच्युतः । महालक्ष्म्या समं तत्र चिक्रीड भुवने स्वके
सृष्टी सुरू झाल्यावर, तेजस्वी आणि अचल भगवान आपल्या जगात महालक्ष्मीसमवेत क्रीडा करू लागले.
एकस्मिन्समये विष्णुर्वैकुण्ठे संस्थितः पुरा । सुधासिन्धुस्थितं द्वीपं सस्मार मणिमण्डितम्
एकदा पूर्वी, वैकुंठात राहणाऱ्या विष्णूंना अमृताच्या समुद्रात असलेला मणीमय द्वीप आठवला.
यत्र दृष्ट्वा महामायां मन्त्रश्चासादितः शुभः । स्मृत्वा तां परमां शक्तिं स्त्रीभावं गमितो यथा
जिथे त्यांनी महामाया पाहिली आणि शुभ मंत्र मिळवला, त्या परमशक्तीचे स्मरण करताच ते स्त्रीरूपात बदलले.
यज्ञं कर्तुं मनश्चक्रे अम्बिकाया रमापतिः । उत्तीर्य भुवनात्तस्मात्समाहूय महेश्वरम्
लक्ष्मीपतीने अंबिकेची पूजा करण्याचा संकल्प केला आणि त्या जगातून बाहेर पडून महेश्वराला बोलावले.
ब्रह्माणं वरुणं शक्रं कुबेरं पावकं यमम् । वसिष्ठं कश्यपं दक्षं वामदेवं बृहस्पतिम्
त्यांनी ब्रह्मा, वरुण, इंद्र, कुबेर, अग्नी, यम, वसिष्ठ, कश्यप, दक्ष, वामदेव आणि बृहस्पती यांना आमंत्रित केले.
सम्भारं कल्पयामास यज्ञार्थं चातिविस्तरम् । महाविभवसंयुक्तं सात्त्विकञ्च मनोहरम्
त्यांनी यज्ञासाठी मोठ्या प्रमाणात, उत्तम आणि मनोहारी, सत्त्वगुणयुक्त सामग्रीची तयारी केली.
मण्डपं विततं तत्र कारयामास शिल्पिभिः । ऋत्विजो वरयामास सप्तविंशतिसुव्रतान्
तिथे त्यांनी कारागिरांकडून मोठा मंडप बांधून घेतला आणि सातवीस उत्तम व्रतांचे ऋत्विज निवडले.
चितिञ्च कारयामास वेदीश्चैव सुविस्तराः । प्रजेपुर्ब्राह्मणा मन्त्रान्देव्या बीजसमन्वितान्
त्यांनी वेदी आणि विस्तीर्ण यज्ञवेदी बांधल्या; ब्राह्मणांनी देवीचे बीजमंत्र असलेले मंत्र उच्चारले.
जुहुवुस्ते हविः कामं विधिवत्परिकल्पिते । कृते तु वितते होमे वागुवाचाशरीरिणी
ते सर्वांनी विधिपूर्वक, इच्छेनुसार, नीट तयार केलेल्या अग्नीत हवि अर्पण केली; यज्ञ पूर्ण झाल्यावर आणि अग्नि स्थिर झाल्यावर, देहहीन वाणी ऐकू आली.
विष्णुं तदा समाभाष्य सुस्वरा मधुराक्षरा । विष्णो त्वं भव देवानां हरे श्रेष्ठतमः सदा
तेव्हा त्या गोड आणि मधुर वाणीने विष्णूला उद्देशून सांगितले – 'विष्णू, तू नेहमीच देवांमध्ये श्रेष्ठ राहा, हे हरि.'
मान्यश्च पूजनीयश्च समर्थश्च सुरेष्वपि । सर्वे त्वामर्चयिष्यन्ति ब्रह्माद्याश्च सवासवाः
तुला देवतांमध्येही मान मिळेल, पूजाही केली जाईल आणि तू समर्थ राहशील. ब्रह्मा, इंद्र आणि सर्व देव तुला आदराने वंदन करतील.
प्रभविष्यन्ति भो भक्त्या मानवा भुवि सर्वतः । वरदस्त्वं च सर्वेषां भविता मानवेषु वै
हे प्रिय, भक्तीमुळे पृथ्वीवर सर्वत्र माणसे सामर्थ्यवान होतील; आणि तू सर्व माणसांना वर देणारा होशील.
कामदः सर्वदेवानां परमः परमेश्वरः । सर्वयज्ञेषु मुख्यस्त्वं पूज्यः सर्वैश्च याज्ञिकैः
तू सर्व देवांच्या इच्छा पूर्ण करणारा आणि सर्वश्रेष्ठ ईश्वर राहशील; प्रत्येक यज्ञात तू मुख्य असशील आणि सर्व यजमान तुझी पूजा करतील.
त्वां जनाः पूजयिष्यन्ति वरदस्त्वं भविष्यसि । श्रयिष्यन्ति च देवास्त्वां दानवैरतिपीडिताः
लोक तुझी पूजा करतील आणि तू सर्वांना वर देणारा होशील; दानवांनी त्रस्त झालेले देव तुझ्या आश्रयाला येतील.
शरणस्त्वञ्च सर्वेषां भविता पुरुषोत्तम । पुराणेषु च सर्वेषु वेदेषु विततेषु च
तू सर्वांचा आधार होशील, हे श्रेष्ठ पुरुषा; सर्व पुराणांमध्ये आणि विस्तारलेल्या वेदांमध्ये तुझे वर्णन असेल.
त्वं वै पूज्यतमः कामं कीर्तिस्तव भविष्यति । यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भूतले
तू सर्वांत जास्त पूजनीय होशील आणि तुझी कीर्ती सर्वत्र पसरलेली असेल; जेव्हा जेव्हा पृथ्वीवर धर्माचा क्षय होईल.
तदांशेनावतीर्याशु कर्तव्यं धर्मरक्षणम् । अवताराः सुविख्याताः पृथिव्यां तव भागशः
तेव्हा तू आपला अंश घेऊन लवकर पृथ्वीवर अवतार घ्यावा आणि धर्माचे रक्षण करावे; तुझे अवतार पृथ्वीवर प्रसिद्ध होतील आणि ते तुझ्या अंशानेच होतील.
भविष्यन्ति धरायां वै माननीया महात्मनाम् । अवतारेषु सर्वेषु नानायोनिषु माधव
पृथ्वीवर हे अवतार महान लोकांकडून मान मिळवतील; हे माधव, सर्व अवतारांमध्ये, विविध रूपांत.
विख्यातः सर्वलोकेषु भविता मधुसूदन । अवतारेषु सर्वेषु शक्तिस्ते सहचारिणी
सर्व लोकांत तुझे नाव प्रसिद्ध होईल, हे मधुसूदन; प्रत्येक अवतारात तुझी शक्ती तुझ्यासोबत असेल.
भविष्यति ममांशेन सर्वकार्यप्रसाधिनी । वाराही नारसिंही च नानाभेदैरनेकधा
ती माझ्या अंशाने सर्व कार्ये पूर्ण करणारी होईल; वाराही, नरसिंही आणि अनेक वेगवेगळ्या रूपांत ती प्रकट होईल.
नानायुधाः शुभाकाराः सर्वाभरणमण्डिताः । ताभिर्युक्तः सदा विष्णो सुरकार्याणि माधव
विविध शस्त्रांनी, शुभ रूपांनी आणि सर्व अलंकारांनी सजलेली; त्या सर्व शक्तींनी एकत्र होऊन, हे विष्णू, तू देवकार्ये नेहमी पूर्ण करशील, हे माधव.
साधयिष्यसि तत्सर्वं मद्दत्तवरदानतः । तास्त्वया नावमन्तव्याः सर्वदा गर्वलेशतः
माझ्या दिलेल्या वरामुळे तू हे सर्व साध्य करशील; त्या शक्तींना कधीही, अगदी थोड्याशाही गर्वाने, कमी लेखू नकोस.