देवीभागवतपुराणम्

ये दुर्हृदः पापरता विमूढा मित्रद्रुहो वेदविनिंदकाश्च । हिंसारता नास्तिकमार्गसक्ता नवाहयज्ञेन पुनंति ते कलौ

दुष्ट मनाचे, पापी, मूढ, मित्रद्रोही, वेदनिंदा करणारे, हिंसेला आणि नास्तिक मार्गाला लागलेले लोक, कलियुगात नवाह यज्ञाने शुद्ध होतात.

परस्वदाराहणेतिऽलुब्धा ये वै नराः कल्मषभारभाजः । गोदेवता ब्राह्मणभक्तिहीना नवाहज्ञेन भवन्ति शुद्धाः

जे पुरुष दुसऱ्यांच्या स्त्रिया आणि संपत्तीवर डोळा ठेवतात, पापांनी भरलेले आहेत, गायी, देवता आणि ब्राह्मण यांच्याविषयी भक्ती नाही, ते नवाह यज्ञाने शुद्ध होतात.

तपोभिरुग्रैर्व्रततीर्थसेवनैर्दानैरनेकैर्नियमैर्मखैश्च । हुतैर्जपैर्यच्च फलेन लभ्यते नवाहयज्ञेन तदाप्यते नृणाम्

कठोर तप, व्रत, तीर्थयात्रा, अनेक दान, नियम, यज्ञ, होम, जप याने जे फळ मिळते, तेच नवाह यज्ञाने लोकांना मिळते.

तथा न गङ्गा न गया न काशी न नैमिषं नो मथुरा न पुष्करम् । पुनाति सद्यो बदरीवनं नो यथा हि देवीमख एष विप्राः

गंगा, गया, काशी, नैमिष, मथुरा, पुष्कर किंवा बद्रीवन यापैकी कोणतेही ठिकाण इतक्या पटकन शुद्ध करत नाही, जितके देवीच्या या यज्ञाने होते, हे ब्राह्मणहो.

अतो भागवतं देव्याः पुराणं परतः परम् । धर्मार्थकाममोक्षाणामुत्तमं साधनं मतम्

म्हणून देवीचे भागवत पुराण हे धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यासाठी सर्वोच्च आणि श्रेष्ठ साधन मानले जाते.

आश्विनस्य सिते पक्षे कन्याराशिगते रवौ । महाष्टम्यां समभ्यर्च्य हैकसिंहासनस्थितम्

आश्विन महिन्यात शुक्ल पक्षात, सूर्य कन्याराशीत असताना, महाअष्टमीच्या दिवशी सिंहासनावर विराजमान असलेल्या देवीची भक्तीभावाने पूजा करावी.

देवीप्रीतिपदं भक्त्या श्रीभागवतपुस्तकम् । दद्याद्विप्राय योग्याय स देव्याः पदवीं लभेत्

देवीला आनंद मिळावा म्हणून, भक्तीने श्रीभागवत ग्रंथ एखाद्या योग्य ब्राह्मणाला द्यावा; यामुळे देवीच्या मार्गाची प्राप्ती होते.

देवी भागवतस्यापि श्लोकं श्लोकार्द्धमेव वा । भक्त्या यश्च पठेन्नित्यं स देव्याः प्रीतिभाग्भवेत् ॥ उपसर्गभवं घोरं महामारीसमुद्भवम् । उत्पातानखिलांश्चापि हंति श्रवणमात्रतः

जो कोणी भक्तीने दररोज देवीभागवताचा एक श्लोक किंवा अर्धा श्लोक जरी म्हणतो, तो देवीला प्रिय होतो; आणि केवळ ऐकण्यानेच भीषण संकटे, मोठ्या साथीचे रोग आणि सर्व प्रकारच्या आपत्ती दूर होतात.

बालग्रहकृतं यच्च भूतप्रेतकृतं भयम् । देवीभागवतस्यास्य श्रवणाद्याति दूरतः

बालग्रह, भूत किंवा प्रेत यांच्यामुळे निर्माण होणारा भीती देवीभागवत ऐकल्याने दूर पळते.

यस्तु भागवतं देव्याः पठेद्भक्त्या शृणोति वा । धर्ममर्थं च कामं च मोक्षं च लभते नरः

जो कोणी भक्तीने देवीचे भागवत वाचतो किंवा ऐकतो, त्याला धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या चारही गोष्टी मिळतात.

श्रवणाद्वसुदेवोऽस्य प्रसेनान्वेषणे गतम् । चिरायितं प्रियं पुत्रं कृष्णं लब्ध्वा मुमोद ह

हे ऐकून, प्रसेंनाचा शोध घेत गेलेला वसुदेव, आपला लाडका आणि हरवलेला पुत्र कृष्ण पुन्हा सापडल्यावर अत्यंत आनंदी झाला.

य एतां शृणुयाद्भक्त्या श्रीमद्भागवतीं कथाम् । भुक्तिं मुक्तिं स लभते भक्त्या यश्च पठेदिमाम् ॥ अपुत्रो लभते पुत्रं दरिद्रो धनवान्भवेत् । रोगी रोगात्प्रमुच्येत श्रुत्वा भागवतामृतम्

जो कोणी भक्तीने ही पवित्र भागवतीची कथा ऐकतो किंवा भक्तीने वाचतो, त्याला भोग आणि मोक्ष दोन्ही मिळतात; ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळते, गरीबाला धन मिळते, आजारी माणूस आजारातून मुक्त होतो, हे भागवतामृत ऐकल्याने.

वंध्या वा काकवंध्या वा मृतवत्सा च याङ्गना । देवीभागवतं श्रुत्वा लभेत्पुत्रं चिरायुषम्

कोणतीही स्त्री जी वंध्य आहे, केवळ कन्या आहेत किंवा जिचे मूल मरण पावले आहे, ती देवीभागवत ऐकल्याने तिला दीर्घायुषी पुत्र प्राप्त होतो.

पूजितं यद्गृहे नित्यं श्रीभागवतपुस्तकम् । तद्गृहं तीर्थंभूतं हि वसतां पापनाशकम्

ज्या घरात रोज श्रीभागवत ग्रंथाची पूजा केली जाते, ते घर तीर्थासारखे पवित्र होते आणि तिथे राहणाऱ्यांचे पाप नाहीसे होते.

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां नवम्यां भक्तिसंयुतः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स सिद्धिं लभते पराम्

जो कोणी भक्तीभावाने अष्टमी, चतुर्दशी किंवा नवमीच्या दिवशी वाचतो किंवा ऐकतो, त्याला अत्युच्च सिद्धी प्राप्त होते.

पठन्द्विजो वेदविदग्रणीर्भवेद्वाहुप्रजातो धरणीपतिः स्यात् । वैश्यः पठन्वित्तसमृद्धिमेति शूद्रोऽपि शृण्वन्स्वकृतोत्तमः स्यात्

ब्राह्मण हे वाचल्याने वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ होतो; क्षत्रिय वाचल्याने राजा होतो; वैश्य वाचल्याने त्याला भरपूर धन मिळते; आणि शूद्र ऐकून स्वतःच्या कर्मात उत्तम होतो.

अथ द्वितीयोऽध्यायः ऋषय ऊचुः। वसुदेवो महाभागः कथं पुत्रमवाप्तवान् । प्रसेनः कुत्र कृष्णेन भ्रमताऽन्वेषितः कथम्

आता दुसरे अध्याय. ऋषी म्हणाले: वसुदेवासारख्या पुण्यवानाला पुत्र कसा मिळाला? प्रसेंन कृष्णासोबत कुठे गेला आणि तो कसा शोधला?

विधिना केन कस्माच्च देवीभागवतं श्रुतम् । वसुदेवेन सुमते वद सूत कथामिमाम्

वसुदेवाने देवीभागवत कशामुळे आणि कोणत्या कारणाने ऐकले? हे सुताजी, आम्हाला ही कथा सांग.

सूत उवाच। सत्राजिद्भोजवंशीयो द्वारवत्यां सुखं वसन् । सूर्यस्याराधने युक्तो भक्तश्च परमः सखा

सुत म्हणाले: भोज वंशातील सत्राजित द्वारकेत सुखाने राहत होता. तो सूर्याची भक्ती करणारा आणि अत्यंत भक्त व मित्र होता.

अथ कालेन कियता प्रसन्नः सविताऽभवत् । स्वलोकं दर्शयामास तद्भक्त्या प्रणयेन च

काही काळाने, त्याच्या भक्तीने आणि प्रेमाने प्रसन्न होऊन सूर्याने त्याला स्वतःचे लोक दाखवले.

तस्मै प्रतीतस्य भगवान्स्यमंतकमणिं ददौ । स तं बिभ्रन्मणिं कण्ठे द्वारकामाजगाम ह

त्याच्या समाधानाने भगवंताने त्याला स्यमंतक मणी दिला; तो मणी गळ्यात घालून तो द्वारकेला गेला.

दृष्ट्वा तं तेजसा भ्रान्ता मत्वादित्यं पुरौकसः । कृष्णमूचूः समभ्येत्य सुधर्मायामवस्थितम्

त्याला पाहून, त्याच्या तेजामुळे शहरातील लोक चकित झाले आणि त्याला सूर्य समजून, ते सर्व सुधर्मा सभागृहात बसलेल्या कृष्णाजवळ गेले.

एष आयाति सविता दिदृक्षुस्त्वां जगत्पते । श्रुत्वा कृष्णस्तु तद्वाचं प्रहस्योवाच संसदि

ते म्हणाले: 'हे जगाच्या स्वामी, सूर्यदेव तुम्हाला भेटायला येत आहेत.' हे ऐकून, कृष्णाने सभेत हसून उत्तर दिले.

सविता नैष भो बालाः सत्राजिन्मणिना ज्वलन् । स्यमन्तकेन चायाति भास्वद्दत्तेन भास्वता

बाळांनो, तो सूर्य नाही चमकत. तो सत्राजित आहे, ज्याच्या अंगावर भास्कराने दिलेला स्यमंतक मणी आहे, म्हणून तो इतका तेजस्वी दिसतो.

अथ विप्रान्समाहूय स्वस्तिवाचनपूर्वकम् । प्रावेशयत्समभ्यर्च्य सत्राजित्स्वगृहे मणिम्

मग सत्राजिताने ब्राह्मणांना शुभ मंत्र म्हणवून बोलावले, त्यांचा आदरपूर्वक सत्कार केला आणि मणी आपल्या घरी नेला.

न तत्र मारी दुर्भिक्षं नोपसर्गभयं क्वचित् । यत्रास्ते स मणिर्नित्यमष्टभार सुवर्णदः

जिथे तो मणी असतो, तिथे कधीही रोग, दुष्काळ किंवा कोणत्याही संकटाची भीती नसते. तो मणी नेहमी आठ भार सोनं निर्माण करतो.

अथ सत्राजितो भ्राता प्रसेनो नाम कर्हिचित् । कण्ठे बद्ध्वा मणिं सद्यो हयमारुह्य सैंधवम्

कधीतरी सत्राजिताचा भाऊ प्रसैन नावाचा, मणी गळ्यात घालून आपल्या सिंधू जातीच्या घोड्यावर बसून लगेच बाहेर पडला.

मृगयार्थं वनं यातस्तमद्राक्षीन्मृगाधिपः । प्रसेनं सहयं हत्वा सिंहो जग्राह तं मणिम्

तो शिकारीसाठी जंगलात गेला असता, तिथे वाघराजाने त्याला पाहिलं, प्रसैन आणि त्याचा घोडा दोघांनाही मारलं आणि मणी घेऊन गेला.

जाम्बवानृक्षराजोऽथ दृष्ट्वा मणिधरं हरिम् । हत्वा च तं बिलद्वारि मणिं जग्राह वीर्यवान्

मग ऋक्षराज जांबवान याने मणी असलेल्या त्या सिंहाला गुहेच्या दाराशी पाहिलं, त्याला मारलं आणि तो बलाढ्य जांबवान मणी घेऊन गेला.