पादपीठं प्रेक्षमाणा नानामणिविभूषितम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशं स्थितास्तत्र वयं त्रयः
आम्ही तिघेही तिथे उभे राहिलो आणि तिच्या पायपिठाकडे पाहू लागलो, जे विविध रत्नांनी सजलेले होते आणि दहा कोटी सूर्यांसारखे तेजस्वी दिसत होते.
काश्चिद्रक्ताम्बरास्तत्र सहचर्यः सहस्रशः । काश्चिन्नीलाम्बरा नार्यस्तथा पीताम्बराः शुभाः
तिथे हजारो सखी उपस्थित होत्या, काहींनी लाल वस्त्रे, काहींनी निळी वस्त्रे आणि काहींनी शुभ्र पिवळी वस्त्रे परिधान केली होती.
देव्यः सर्वाः शुभाकारा विचित्राम्बरभूषणाः । विरेजुः पार्श्वतस्तस्याः परिचर्यापराः किल
सर्व देव्या शुभ्र रूपाच्या, विविध वस्त्रे व दागिन्यांनी सजलेल्या, तिच्या दोन्ही बाजूंना चमकत होत्या आणि सेवेत मग्न होत्या.
जगुश्च ननृतुश्चान्याः पर्युपासन्त ताः स्त्रियः । वीणामारुतवाद्यानि वादयन्तो मुदान्विताः
त्यातील काही स्त्रिया गात होत्या, काही नाचत होत्या, काही देवीची पूजा करत होत्या आणि आनंदाने वीणा, बासरी व वाद्ये वाजवत होत्या.
शृणु नारद वक्ष्यामि यद्दृष्टं तत्र चाद्भुतम् । नखदर्पणमध्ये वै देव्याश्चरणपङ्कजे
नारद, मी तिथे जे अद्भुत पाहिले ते तुला सांगतो: देवीच्या कमलासारख्या पायांमध्ये, नखाच्या आरशासारख्या भागात—
ब्रह्माण्डमखिलं सर्वं तत्र स्थावरजङ्गमम् । अहं विष्णुश्च रुद्रश्च वायुरग्निर्यमो रविः
संपूर्ण ब्रह्मांड, सर्व स्थावर आणि जंगम, मी, विष्णू, रुद्र, वायू, अग्नी, यम आणि सूर्य—
वरुणः शीतगुस्त्वष्टा कुबेरः पाकशासनः । पर्वताः सागरा नद्यो गन्धर्वाप्सरसस्तथा
वरुण, चंद्र, त्वष्टा, कुबेर, इंद्र, पर्वत, समुद्र, नद्या, गंधर्व आणि अप्सरा देखील—
विश्वावसुश्चित्रकेतुः श्वेतश्चित्राङ्गदस्तथा । नारदस्तुम्बुरुश्चैव हाहाहूहूस्तथैव च
विश्वावसु, चित्रकेतु, श्वेत, चित्रांगद, नारद, तुम्बुरू आणि हाहा-हूहू—
अश्विनौ वसवः साध्याः सिद्धाश्च पितरस्तथा । नागाः शेषादयः सर्वे किन्नरोरगराक्षसाः
अश्विनी कुमार, वसु, साध्य, सिद्ध, पितर, सर्व नाग, शेष, किन्नर, उरग आणि राक्षस—
वैकुण्ठो ब्रह्मलोकश्च कैलासः पर्वतोत्तमः । सर्वं तदखिलं दृष्टं नखमध्यस्थितं च नः
वैकुंठ, ब्रह्मलोक, कैलास हा श्रेष्ठ पर्वत—हे सर्व काही आम्ही तिच्या नखाच्या मध्यभागी पाहिले.
मज्जन्मपङ्कजं तत्र स्थितोऽहं चतुराननः । शेषशायी जगन्नाथस्तथा च मधुकैटभौ
त्या पाण्यातील कमळावर मी, चार मुखांचा ब्रह्मा, तिथेच होतो; शेषावर विसावलेले जगाचे स्वामी, आणि मधु-कैटभ हे दोघेही तिथेच होते.
ब्रह्मोवाच एवं दृष्टं मया तत्र पादपद्मनखे स्थितम् । विस्मतोऽहं ततो वीक्ष्य किमेतदिति शङ्कितः
ब्रह्मा म्हणाला: तिथे मी देवीच्या पदकमळाच्या नखावर वसलेले पाहिले; ते पाहून मी अचंबित झालो आणि मनात विचार केला, 'हे काय आहे?'
विष्णुश्च विस्मयाविष्टः शङ्करश्च तथा स्थितः । तां तदा मेनिरे देवीं वयं विश्वस्य मातरम्
विष्णूही आश्चर्यचकित झाला, आणि शंकरही तिथेच उभा होता; त्या वेळी आम्ही सर्वांनी तिला विश्वाची आई म्हणून ओळखले.
ततो वर्षशतं पूर्णं व्यतिक्रान्तं प्रपश्यतः । सुधामये शिवे द्वीपे विहारं विविधं तदा
मग आम्ही पाहत असताना, त्या आनंदमय आणि मंगल द्वीपात शंभर वर्षे पूर्ण गेली, आणि तेथे आम्ही विविध सुखांचा अनुभव घेतला.
सख्य इव तदा तत्र मेनिरेऽस्मानवस्थितान् । देव्यः प्रमुदिताकारा नानाभरणमण्डिताः
त्या वेळी, विविध दागिन्यांनी सजलेल्या आणि आनंदी असलेल्या देवींनी आम्हाला आपले सखे समजले.
वयमप्यतिरम्यत्वाद्बभूविम विमोहिताः । प्रहृष्टमनसः सर्वे पश्यन्भावान्मनोरमान्
आम्हीही त्या अपूर्व सौंदर्याने मोहित झालो; सर्वजण आनंदी मनाने त्या मोहक रूपांकडे पाहात राहिलो.
एकदा तां महादेवीं देवीं श्रीभुवनेश्वरीम् । तुष्टाव भगवान्विष्णुर्युवतीभावसंस्थितः
एकदा, भगवंत विष्णूंनी युवतीचे रूप धारण करून, त्या महादेवी श्रीभुवनेश्वरीचे स्तवन केले.
श्रीभगवानुवाच नमो देव्यै प्रकृत्यै च विधात्र्यै सततं नमः । कल्याणै कामदायै च वृद्ध्यै सिद्ध्यै नमो नमः
श्रीभगवंत म्हणाले: देवीस, प्रकृतीस आणि सृष्टीकर्त्रीस मी नेहमीच नमस्कार करतो; कल्याणी, इच्छित फल देणारी, वृद्धी आणि सिद्धी या सर्वांना पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
सच्चिदानन्दरूपिण्यै संसारारणये नमः । पञ्चकृत्यविधात्र्यै ते भुवनेश्यै नमो नमः
सत्-चित्-आनंदस्वरूपिणी, या संसाररुपी अरण्यात वावरणाऱ्या तुला नमस्कार; पंचकृत्य करणाऱ्या, भुवनांच्या स्वामिनी तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
सर्वाधिष्टानरूपायै कूटस्थायै नमो नमः । अर्धमात्रार्थभूतायै हृल्लेखायै नमो नमः
सर्व अधिष्ठानरूप असलेल्या, अचल असलेल्या तुला नमस्कार, नमस्कार; अर्धमात्रेचे सार असलेल्या, हृल्लेखा असलेल्या तुला नमस्कार.
ज्ञातं मयाऽखिलमिदं त्वयि सन्निविष्टं त्वत्तोऽस्य सम्भवलयावपि मातरद्य । शक्तिश्च तेऽस्य करणे विततप्रभावा ज्ञाताऽधुना सकललोकमयीति नूनम्
आई, आता मला समजले की हे सर्व तुझ्यातच वसले आहे; या जगाची उत्पत्ती आणि विलय तुझ्यापासूनच होतो. तुझी शक्ती सर्व क्रियांमध्ये व्यापलेली आहे, हे आता खरेच कळले की तीच सर्व जगांचे मूळ आहे.
विस्तार्य सर्वमखिलं सदसद्विकारं सन्दर्शयस्यविकलं पुरुषाय काले । तत्त्वैश्च षोडशभिरेव च सप्तभिश्च भासीन्द्रजालमिव नः किल रञ्जनाय
तू सर्व साकार आणि निराकार गोष्टी विस्तारतेस आणि योग्य वेळी पुरुषास ते स्पष्टपणे दाखवतेस; सोळा आणि सात तत्त्वांनी तू आमच्या आनंदासाठी जणू जादूच्या खेळासारखी प्रकट होतेस.
न त्वामृते किमपि वस्तुगतं विभाति व्याप्यैव सर्वमखिलं त्वमवस्थिताऽसि । शक्तिं विना व्यवहृतो पुरुषोऽप्यशक्तो वम्भण्यते जननि बुद्धिमता जनेन
तुझ्याशिवाय कोणतीही वस्तू दिसत नाही; तू सर्वत्र व्यापून राहिलेली आहेस. तुझ्या शक्तीशिवाय पुरुषही काही करू शकत नाही—हे बुद्धिमान लोक सांगतात, आई.
प्रीणासि विश्वमखिलं सततं प्रभावैः स्वैस्तेजसा च सकलं प्रकटीकरोषि । अत्स्येव देवि तरसा किल कल्पकाले को वेद देवि चरितं तव वै भवस्य
तू तुझ्या सामर्थ्यांनी नेहमीच सर्व विश्वाला आनंदित करतेस, आणि तुझ्या तेजाने सर्व काही प्रकट होते. देवी, संहारकाळी तू सर्व काही झपाट्याने आपल्यात सामावतेस—या जगात तुझे चरित्र कोण जाणू शकते?
त्राता वयं जननि ते मधुकैटभाभ्यां लोकाश्च ते सुवितताः खलु दर्शिता वै । नीताः सुखस्य भवने परमां च कोटिं यद्दर्शनं तव भवानि महाप्रभावम्
आई, तू आम्हाला मधु-कैटभ या दोघांपासून वाचवलेस, आणि हे जग तुझ्यामुळे विस्तारलेले आहे हे दाखवलेस. तुझे दर्शन घडल्याने आम्ही सुखाच्या निवासात आणि परमानंदाच्या शिखरावर पोहोचलो.
नाहं भवो न च विरिंचि विवेद मातः कोऽन्यो हि वेत्ति चरितं तव दुर्विभाव्यम् । कानीह सन्ति भुवनानि महाप्रभावे ह्यस्मिन्भवानि रचिते रचनाकलापे
आई, मी, शंकर किंवा विरिंची—आम्ही तुझे अद्भुत चरित्र जाणले नाही; मग इतर कोण जाणू शकेल? या तुझ्या महान सृष्टीमध्ये किती जगं आहेत, हे भव्यशक्तीच्या भवानी, कोणास ठाऊक?
अस्माभिरत्र भुवने हरिरन्य एव दृष्टः शिवः कमलजः प्रथितप्रभावः । अन्येषु देवि भुवनेपु न सन्ति किं ते किं विद्म देवि विततं तव सुप्रभावम्
या जगात आम्ही फक्त हरि, शिव आणि कमलज—यांच्या सामर्थ्याचे दर्शन घेतले; पण इतर जगांत, देवी, तुझे इतर रूप नाहीत का? तुझ्या अथांग सामर्थ्याचे आम्हाला काय ठाऊक?
याचेऽम्ब तेऽङ्घ्रिकमलं प्रणिपत्य कामं चित्ते सदा वसतु रूपमिदं तवैतत् । नामापि वक्त्रकुहरे सततं तवैव सन्दर्शनं तव पदाम्बुजयोः सदैव
आई, तुझ्या कमळासारख्या पायांना वंदन करून मी एकच इच्छा मागतो—हे तुझे रूप नेहमी माझ्या मनात वास करावे; तुझे नाव नेहमी माझ्या तोंडात राहावे, आणि तुझे पदकमळांचे दर्शन मला सदैव मिळावे.
भृत्योऽयमस्ति सततं मयि भावनीयं त्वां स्वामिनीति मनसा ननु चिन्तयामि । एषाऽऽवयोरविरता किल देवि भूया- द्व्याप्तिः सदैव जननी सुतयोरिवार्थे
मी तुझा सेवक आहे, नेहमी तुझ्यावरच माझं मन एकाग्र असावं असं वाटतं. मनात मी नेहमीच विचार करतो, 'तूच माझी मालकीण आहेस.' हे देवी, आई आणि मुलाच्या नात्यासारखी आपली ही अखंड नाळ अजून अधिक घट्ट व्हावी, अशी माझी इच्छा आहे.
त्वं वेत्सि सर्वमखिलं भुवनप्रपञ्चं सर्वज्ञता परिसमाप्तिनितान्तभूमिः । किं पामरेण जगदम्ब निवेदनीयं यद्युक्तमाचर भवानि तवेङ्गितं स्यात्
तू सगळं जाणतेस, साऱ्या जगाचा विस्तार तुझ्या ज्ञानात आहे. तुझं सर्वज्ञपण अगदी परिपूर्ण आहे. हे जगदंबे, माझ्यासारख्या सामान्य माणसाने तुला काय सांगावं? जे योग्य आहे तेच कर, भवानी, तुझीच इच्छा पूर्ण होऊ दे.