दृष्ट्वा तां विस्मिताः सर्वे वयं तत्र स्थिताऽभवन् । केयं कान्ता च किं नाम न जानीमोऽत्र संस्थिताः
तिला पाहून आम्ही सर्वजण आश्चर्यचकित होऊन तिथे उभे राहिलो. 'ही सुंदर स्त्री कोण आहे? हिचे नाव काय?' असे आम्हाला कळेना.
सहस्रनयना रामा सहस्रकरसंयुता । सहस्रवदना रम्या भाति दूरादसंशयम्
हजार डोळे, हजार हात आणि हजार सुंदर मुखांनी युक्त, ती दूरवरूनही निःसंशय तेजाने झळकत होती.
नाप्सरा नापि गन्धर्वी नेयं देवाङ्गना किल । इति संशयमापन्नास्तत्र नारद संस्थिताः
'ही ना अप्सरा आहे, ना गंधर्वी, ना देवांगना,' असे आम्ही तिथे उभे राहून, हे नारद, मनात शंका धरली.
तदाऽसौ भगवान्विष्णुर्दृष्ट्वा तां चारुहासिनीम् । उवाचाम्बां स्वविज्ञानात्कृत्वा मनसि निश्चयम्
त्या वेळी भगवान विष्णूंनी तिच्या मोहक हास्याने भरलेल्या रूपाकडे पाहून, मनात ठाम निर्णय करून, आपल्या समजुतीने त्या मातेला उद्देशून बोलले.
एषा भगवती देवी सर्वेषां कारणं हि नः । महाविद्या महामाया पूर्णा प्रकृतिरव्यया
ही भगवती देवी आपल्यासाठी सर्व गोष्टींचे कारण आहे. तीच मोठी विद्या, मोठी माया, पूर्ण आणि नाश न होणारी मूळ प्रकृती आहे.
दुर्ज्ञेयाऽल्पधियां देवी योगगम्या दुराशया । इच्छा परात्मनः कामं नित्यानित्यस्वरूपिणी
अल्प बुध्दी असलेल्या लोकांना ही देवी समजणे कठीण आहे; योगानेच ती मिळते, पण सहज सापडत नाही. तीच परात्म्याची सर्वोच्च इच्छा असून, नित्य आणि अनित्य स्वरूप धारण करणारी आहे.
दुराराध्याऽल्पभाग्यैश्च देवी विश्वेश्वरी शिवा । वेदगर्भा विशालाक्षी सर्वेषामादिरीश्वरी
अल्प भाग्य असलेल्या लोकांना ही विश्वेश्वरी, शिवा देवी प्रसन्न होत नाही. तिच्या अंतःकरणात वेद आहेत, तिच्या डोळ्यांत विशालता आहे, आणि ती सर्वांची आद्य स्वामिनी आहे.
एषा संहृत्य सकलं विश्वं क्रीडति संक्षये । लिङ्गानि सर्वजीवानां स्वशरीरे निवेश्य च
ही देवी संपूर्ण विश्व मागे घेते आणि त्याच्या संहारात आनंदाने खेळते. सर्व जीवांचे लिंग ती आपल्या शरीरात ठेवते.
सर्वबीजमयी ह्येषा राजते साम्प्रतं सुरौ । विभूतयः स्थिताः पार्श्वे पश्यतां कोटिशः क्रमात्
ही सर्व बीजांची मूळ असलेली देवी सध्या तेजाने झळकत आहे. तिच्या आजूबाजूला असंख्य शक्ती क्रमाने उभ्या आहेत, हे पाहा देवांनो.
दिव्याभरणभूषाढ्या दिव्यगन्धानुलेपनाः । परिचर्यापराः सर्वाः पश्यतां ब्रह्मशङ्करौ
ती दिव्य दागिन्यांनी सजलेली आहे, दिव्य सुगंधांनी अंगाला लेप लावलेला आहे. ब्रह्मा आणि शंकर पाहत आहेत, आणि सर्वजणी तिच्या सेवेत मग्न आहेत.
धन्या वयं महाभागाः कृतकृत्याः स्म साम्प्रतम् । यदत्र दर्शनं प्राप्तं भगवत्याः स्वयं त्विदम्
आम्ही खरोखर धन्य आहोत, मोठ्या भाग्याचे आणि कृतार्थ झालो आहोत, कारण आम्हाला भगवतीचे हे प्रत्यक्ष दर्शन मिळाले.
तपस्तप्तं पुरा यत्नात्तस्येदं फलमुत्तमम् । अन्यथा दर्शनं कुत्र भवेदस्माकमादरात्
पूर्वी केलेल्या तपस्येचे हेच श्रेष्ठ फळ आहे. अन्यथा, आम्हाला हे देवीचे दर्शन कसे मिळाले असते?
पश्यन्ति पुण्यपुञ्जा ये ये वदान्यास्तपस्विनः । रागिणो नैव पश्यन्ति देवीं भगवतीं शिवाम्
ज्यांच्याकडे पुण्यसंचय आहे, जे उदार आणि तपस्वी आहेत, त्यांनाच ही शुभ देवी दिसते; कामयुक्त लोकांना ती कधीच दिसत नाही.
मूलप्रकृतिरेवैषा सदा पुरुषसङ्गता । ब्रह्माण्डं दर्शयत्येषा कृत्वा वै परमात्मने
हीच मूळ प्रकृती नेहमी पुरुषाशी एकरूप असते. तीच हे ब्रह्मांड निर्माण करून परात्म्यासाठी दाखवते.
द्रष्टाऽसौ दृश्यमखिलं ब्रह्माण्डं देवताः सुरौ । तस्यैषा कारणं सर्वा माया सर्वेश्वरी शिवा
तो सर्वांचा द्रष्टा आहे, हे ब्रह्मांड सर्व दृश्य आहे, हे देवांनो. तिच्यामुळेच हे सर्व घडते; तीच माया, सर्वांची स्वामिनी आणि शुभ आहे.
क्वाहं वा क्व सुराः सर्वे रम्भाद्याः सुरयोषितः । लक्षांशेन तुलामस्या न भवामः कथञ्चन
मी कुठे आणि हे सर्व देव, रंभा वगैरे देवांगना कुठे? आम्ही तिच्या तुलनेत लाखांश भागही होऊ शकत नाही.
सैषा वराङ्गना नाम या वै दृष्टा महार्णवे । बालभावे महादेवी दोलयन्तीव मां मुदा
हीच ती श्रेष्ठ स्त्री आहे, जिला मी महासागरात पाहिले होते. बालरूपातील महादेवी आनंदाने मला झुलवत होती.
शयनं वटपत्रे च पर्यङ्के सुस्थिरे दृढे । पादाङ्गुष्ठं करे कृत्वा निवेश्य मुखपङ्कजे
ती वडाच्या पानावर, मजबूत आणि स्थिर पलंगावर झोपली होती. तिने आपला मोठा अंगठा हातात धरून तो कमलासारख्या मुखाजवळ नेला होता.
लेलिहन्तञ्च क्रीडन्तमनेकैबालचेष्टितैः । रममाणं कोमलाङ्गं वटपत्रपुटे स्थितम्
ती आपला अंगठा चाटत आणि अनेक बाललीलांनी खेळत होती. तिचे कोमल अंग वडाच्या पानाच्या घडीत विसावले होते.
गायन्ती दोलयन्ती च बालभावान्मयि स्थिते । सेयं सुनिश्चितं ज्ञातं जातं मे दर्शनादिव
ती गात होती, झुलवत होती आणि माझ्यासोबत बालभावात होती. हे आता मला निश्चितपणे कळले, जणू प्रत्यक्ष दर्शनाने.
कामं नो जननी सैषा शृणु तं प्रवदाम्यहम् । अनुभूतं मया पूर्वं प्रत्यभिज्ञा समुत्थिता
हीच खरी आमची जननी आहे. ऐक, मी तुला पूर्वीचा माझा अनुभव सांगतो, कारण आता मला ती ओळख पटली आहे.
विष्णुना कृतं देवीस्तोत्रम् ब्रह्मोवाच इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुः पुनराह जनार्दनः । वयं गच्छेम पार्श्वेऽस्याः प्रणमन्तः पुनः पुनः
ब्रह्मा म्हणाले: असे म्हणून भगवान विष्णू, जनार्दन पुन्हा म्हणाले— चला, आपण तिच्या जवळ जाऊ, पुन्हा पुन्हा वंदन करू.
सेयं वरा महामाया दास्यत्येषा वरान् हि नः । स्तुवामः सन्निधिं प्राप्य निर्भयाश्चरणान्तिके
ही महाशक्ती, जी सर्वांना वर देते, आपल्याला नक्कीच इच्छित वर देईल. चला, आपण निर्भयपणे तिच्या पायाशी जाऊन तिची स्तुती करूया.
यदि नो वारयिष्यन्ति द्वारस्थाः परिचारकाः । पठिष्यामश्च तत्रस्थाः स्तुतिं देव्याः समाहिताः
जर दरवाजाजवळ उभे असलेले सेवक आपल्याला थांबवतील, तर आपण तिथेच राहून, एकाग्र मनाने देवीची स्तुती म्हणू.
ब्रह्मोवाच इत्युक्ते हरिणा वाक्ये सुप्रहृष्टौ सुसंस्थितौ । जातौ प्रमुदितौ कामं निकटे गमनाय च
ब्रह्मा म्हणाले: हरिने असे बोलताच आम्हा दोघांनाही फार आनंद झाला आणि आम्ही ठामपणे तिच्या जवळ जाण्याचा निर्धार केला.
ओमित्युक्त्वा हरिं सर्वे विमानात्त्वरितास्त्रयः । उत्तीर्य निर्गता द्वारि शङ्कमाना मनस्यलम्
'ॐ' असे म्हणून आम्ही तिघेही झपाट्याने विमानातून खाली उतरलो, दाराजवळ गेलो आणि मनात थोडे घाबरलो.
द्वारस्थान् वीक्ष्य तान्सर्वान्देवी भगवती तदा । स्मितं कृत्वा चकाराशु तांस्त्रीन्स्त्रीरूपधारिणः
त्या वेळी भगवती देवीने दाराजवळ उभ्या असलेल्या सर्वांना पाहिले आणि हसून क्षणातच आम्हा तिघांना स्त्रीरूप दिले.
वयं युवतयो जाताः सुरूपाश्चारुभूषणाः । विस्मयै परमं प्राप्ता गतास्तत्सन्निधिं पुनः
आम्ही सुंदर, अलंकारांनी सजलेल्या तरुण स्त्रिया झालो, मनात मोठे आश्चर्य वाटले आणि पुन्हा तिच्या सान्निध्यात पोहोचलो.
सा दृष्ट्वा नः स्थितांस्तत्र स्त्रीरूपांश्चरणान्तिके । व्यलोकयत चार्वङ्गी प्रेमसम्पूर्णया दृशा
ती देवी, आम्ही स्त्रीरूपात तिच्या पायाशी उभे असल्याचे पाहून, प्रेमाने भरलेल्या डोळ्यांनी आम्हा सर्वांकडे पाहू लागली.
प्रणम्य तां महादेवीं पुरतः संस्थिता वयम् । परस्परं लोकयन्तः स्त्रीरूपाश्चारुभूषणाः
त्या महादेवीला वंदन करून आम्ही तिच्यासमोर उभे राहिलो, एकमेकांकडे पाहात, सुंदर अलंकारांनी सजलेल्या स्त्रियांप्रमाणे भासत होतो.