उत्तरन्सलिले तत्र यावद्वर्षसहस्रकम् । अन्वेषमाणो धरणीं नावाप तां यदा तदा
पाण्यात वर जात, मी हजार वर्षे पृथ्वी शोधत राहिलो, पण ती मला मिळाली नाही.
तपस्तपेति चाकाशे वागभूदशरीरिणी । ततो मया तपस्तप्तं पद्मे वर्षसहस्रकम्
मग आकाशात, देहहीन वाणी आली — 'तप, तप.' म्हणून मी कमळात हजार वर्षे तप केले.
सृजेति पुनरुद्भूता वाणी तत्र श्रुता मया । विमूढोऽहं तदाकर्ण्य कं सृजामि करोमि किम्
मग पुन्हा एक आवाज ऐकू आला, 'सृष्टी करा!' मी गोंधळून गेलो, ऐकले खरे, पण कोणाची सृष्टी करावी, काय करावे हेच मला कळेना.
तदा दैत्यावपि प्राप्तौ दारुणौ मधुकैटभौ । ताभ्यां विभीषितश्चाहं युद्धाय मकरालये
त्या वेळी दोन भयंकर दैत्य, मधु आणि कैटभ, तिथे आले; त्यांच्यामुळे मी घाबरून समुद्राकडे युद्धासाठी गेलो.
ततोऽहं नालमालम्ब्य वारिमध्यमवातरम् । तदा तत्र मया दृष्टः पुरुषः परमाद्भुतः
त्यांचा सामना करता न आल्याने मी पाण्याच्या मध्यभागी शिरलो; तिथे मला एक अद्भुत पुरुष दिसला.
मेघश्यामशरीरस्तु पीतवासाश्चतुर्भुजः । शेषशायी जगन्नाथो वनमालाविभूषितः
त्याचे शरीर मेघासारखे काळे, अंगावर पिवळे वस्त्र, चार हात, शेषावर विसावलेला, वनमाळेने शोभलेला जगाचा स्वामी होता.
शङ्खचक्रगदापद्माद्यायुधैः सुविराजितः । तमद्राक्षं महाविष्णुं शेषपर्यङ्कशायिनम्
शंख, चक्र, गदा, कमळ आणि इतर आयुधांनी तो तेजस्वी दिसत होता; मी त्या महान विष्णूला शेषाच्या पलंगावर झोपलेला पाहिला.
योगनिद्रासमाक्रान्तमविस्पन्दिनमच्युतम् । शयानं तं समालोक्य भोगिभोगोपरि स्थितम्
योगनिद्रेमुळे व्यापलेला, हलत नसलेला, अविनाशी असा तो शेषाच्या फण्यांवर विसावलेला होता; मी त्याला पाहिले.
चिन्ता ममाद्भुता जाता किं करोमीति नारद । मया स्मृता तदा देवी स्तुता निद्रास्वरूपिणी
नारद, माझ्या मनात आश्चर्याची विचारधारा आली—'आता काय करावे?' तेव्हा मी निद्रारूप असलेल्या देवीचे स्मरण करून तिची स्तुती केली.
देहान्निर्गत्य सा देवी गगने संस्थिता शिवा । अवितर्क्यशरीरा सा दिव्याभरणमण्डिता
ती शुभ्र देवी त्याच्या देहातून बाहेर आली आणि आकाशात उभी राहिली; तिचे रूप अगम्य होते, दिव्य दागिन्यांनी सजलेले होते.
विष्णोर्देहं विहायाशु विरराज नभःस्थिता । उदतिष्ठदमेयात्मा तया मुक्तो जनार्दनः
विष्णूच्या देहातून बाहेर पडून ती आकाशात उजळून उभी राहिली; तिच्यामुळे जनार्दन मुक्त झाला, त्याचे अदम्य स्वरूप प्रकट झाले.
पंचवर्षसहस्राणि कृतवान् युद्धमुत्तमम् । तदा विलोकितौ दैत्यौ हरिणा विनिपातितौ
पाच हजार वर्षे त्याने श्रेष्ठ युद्ध केले; मग त्या दैत्यांना पाहून हरिने त्यांचा संहार केला.
उत्सङ्गं विमलं कृत्वा तत्रैव निहतौ च तौ । रुद्रस्तत्रैव सम्प्राप्तो यत्रावां संस्थितावुभौ
तेथेच जागा शुद्ध करून ते दोघे ठार झाले; त्याच ठिकाणी, जिथे आम्ही दोघे होतो, रुद्रही आला.
त्रिभिः संवीक्षितास्मामिः स्वस्था देवी मनोहरा । संस्तुता परमा शक्तिरुवाचास्मानवस्थितान्
आम्ही तिघांनी ती मनोहारी, शांत देवी पाहिली; तिची स्तुती केली असता, ती परमशक्ती आम्हाला तिथेच बोलली.
कृपावलोकनैः कृत्वा पावनैर्मुदितानथ । देव्युवाच काजेशाः स्वानि कार्याणि कुरुध्वं समतन्द्रिताः
तीने दयाळू दृष्टीने आम्हाला आनंदी व पवित्र केले आणि मग म्हणाली— देवी म्हणाली: 'सृष्टीचे अधिपती हो, आपापली कामे दक्षतेने करा.'
सृष्टिस्थितिविशिष्टानि हतावेतौ महासुरौ । कृत्वा स्वानि निकेतानि वसध्वं विगतज्वराः
'हे महान दैत्य मारले गेले आहेत; सृष्टी करा, स्थिती करा आणि आपापली निवासस्थाने उभारून चिंता न करता तिथे रहा.'
प्रजाश्चतुर्विधाः सर्वाः सृजध्वं स्वविभूतिभिः । ब्रह्मोवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः पेशलं सुखदं मृदु
'सर्व चार प्रकारच्या जीवांची सृष्टी करा, आपल्या शक्तीने.' ब्रह्मा म्हणतो: तिचे ते मृदू, सुखद, मधुर वचन ऐकून—
अब्रूम तामशक्तिः स्मः कथं कुर्मस्त्विमाः प्रजाः । न मही वितता मातः सर्वत्र विततं जलम्
आम्ही तिला विचारले, 'ही सृष्टी आम्ही कशी करावी? आई, पृथ्वी पसरलेली नाही, सर्वत्र फक्त पाणीच आहे.'
न भूतानि गुणाश्चापि तन्मात्राणीन्द्रियाणि च । तदाकर्ण्य वचोऽस्माकं शिवा जाता स्मितानना
'इथे जीव नाहीत, गुण नाहीत, तन्मात्रा किंवा इंद्रियेही नाहीत.' आमचे हे बोलणे ऐकून ती देवी हसली, तिचा चेहरा तेजाने उजळला.
झटित्येवागतं तत्र विमानं गगनाच्छुभम् । सोवाचास्मिन्सुराः कामं विशध्वं गतसाध्वसाः
अचानक आकाशातून एक सुंदर विमान आले; तिने सांगितले, 'देवतांनो, निर्भयपणे हवे तसे या विमानात या.'
विमाने ब्रह्मविष्ण्वीशा दर्शयाम्यद्य चाद्भुतम् । तन्निशम्य वचस्तस्या ओमित्युक्त्वा पुनर्वयम्
आज या दिव्य विमानात मी ब्रह्मा, विष्णु आणि शंकर यांना एक अद्भुत दृश्य दाखवणार आहे; तिचे हे शब्द ऐकून आम्ही 'ॐ' असे म्हणून उत्तर दिले आणि मग—
समारुह्योपविष्टाः स्मो विमाने रत्नमण्डिते । मुक्तादामसुसंवीते किङ्किणीजालशब्दिते
आम्ही सर्वजण रत्नांनी सजवलेल्या, मोत्यांच्या माळांनी वेढलेल्या आणि घंटांच्या मंजुळ आवाजाने गुंजणाऱ्या त्या विमानात बसलो.
सुरसद्मनिभे रम्ये त्रयस्तत्राविशङ्किताः । सोपविष्टांस्ततो दृष्ट्वा देव्यस्मान्विजितेन्द्रियान्
देवतांच्या महालासारख्या रम्य अशा त्या विमानात आम्ही तिघेही निर्धास्तपणे गेलो; आम्ही तिथे बसलो आहोत हे पाहून, इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्या देवीने आमच्याकडे पाहिले.
स्वशक्त्या तद्विमानं वै नोदयामास चाम्बरे
आपल्या स्वतःच्या शक्तीने देवीने ते विमान आकाशात उचलले.
विमानस्थैर्हरादिभिर्देवीदर्शनम् ब्रह्मोवाच विमानं तन्मनोवेगं यत्र स्थानान्तरे गतम् । न जलं तत्र पश्यामो विस्मिताः स्मो वयं तदा
त्या विमानातून हरादी देवांसह आम्ही देवीचे दर्शन घेतले—
वृक्षाः सर्वफला रम्याः कोकिलारावमण्डिताः । मही महीधराः कामं वनान्युपवनानि च
तेथे सर्व फळांनी लगडलेली सुंदर झाडे होती, कोकिळांच्या गाण्याने ते सजले होते; पृथ्वी, तिचे डोंगर, वनराई आणि बगिचे फारच रम्य दिसत होते.
नार्यश्च पुरुषाश्चैव पशवश्च सरिद्वराः । वाप्यः कूपास्तडागाश्च पल्वलानि च निर्झराः
तेथे स्त्रिया, पुरुष, जनावरे, पवित्र नद्या, तळी, विहिरी, तलाव, डबकी आणि धबधबे होते.
पुरतो नगरं रम्यं दिव्यप्राकारमण्डितम् । यज्ञशालासमायुक्तं नानाहर्म्यविराजितम्
आमच्या समोर एक सुंदर नगर दिसले, जे दिव्य तटबंदीने सजलेले, यज्ञशाळांनी युक्त आणि विविध महालांनी शोभून गेलेले होते.
प्रत्यभिज्ञा तदा जाताप्यस्माकं प्रेक्ष्य तत्पुरम् । स्वर्गोऽयमिति केनासौ निर्मितोस्ति तदाद्भुतम्
ते नगर पाहताच आम्हाला ते ओळखले; कुणीतरी विचारले, 'हेच का स्वर्ग? हे अद्भुत स्थान कोणी निर्माण केले?'
राजानं देवसङ्काशं व्रजन्तं मृगयां वने । अस्माभिः संस्थिता दृष्टा विमानोपरि चाम्बिका
आम्ही एक तेजस्वी राजाला, जो जणू काही देवासारखा भासत होता, वनात शिकार करायला जाताना पाहिले; आणि अंबिका आमच्या वर विमानात उभी होती.